Мемлекеттiк тiлдi дамыту институты

the state language development institute

Мемлекеттiк тiлдi дамыту институты

институт развития государственного языка

Running autotocobject(JVersion)#899 (11) { ["PRODUCT"]=> string(7) "Joomla!" ["RELEASE"]=> string(3) "1.5" ["DEV_STATUS"]=> string(6) "Stable" ["DEV_LEVEL"]=> string(2) "26" ["BUILD"]=> string(0) "" ["CODENAME"]=> string(21) "senu takaa ama busani" ["RELDATE"]=> string(13) "27-March-2012" ["RELTIME"]=> string(5) "18:00" ["RELTZ"]=> string(3) "GMT" ["COPYRIGHT"]=> string(67) "Copyright (C) 2005 - 2011 Open Source Matters. All rights reserved." ["URL"]=> string(107) "Joomla! is Free Software released under the GNU General Public License." }object(stdClass)#924 (46) { ["id"]=> string(3) "317" ["title"]=> string(47) "Орысша-Қазақша сөздік Нал" ["alias"]=> string(20) "oryssha-kazaksha-na2" ["title_alias"]=> string(0) "" ["introtext"]=> string(212) "Орысша-Қазақша сөздік Нал - Нат
" ["fulltext"]=> string(246388) "
НАЛАГА`ТЬ несов. см.наложить 3; ~штраф айып салу; ~наказание жаза тартқызу.
НАЛА`ДИТЬсов. что 1. (исправить) жөндеу‚реттеу‚түзеу‚тәртіпке келтіру; ~станкистанокты жөндеу; 2.  ­­салу‚жолға салу‚реттеу; ~серийное производство сериялы өндірісті жолға салу; ~порядок на рабочем местежұмыс орнын ретке келтіру.
НАЛА`ДИ||ТЬСЯсов. жөнге салыну‚түзелу‚оңалу‚тәртіпке келтірілу; жөнделіп кету; новое производство ~лосьжаңа өндіріс жөнге түсті; работа в коллективе ~ласьұжымның жұмыстары жөнделіп кетті.
НАЛА`ДКАж. тех. см. наладить 1.
НАЛА`ДОЧН||ЫЙ,-ая‚-ое жөндейтін‚тәртіпке келтіретін‚реттейтін; ~ые работыреттейтін жұмыстар.
НАЛА`ДЧИКм. реттеуші‚үйлестіруші‚бапкер‚жөндеуші.
НАЛА`ЖИВАНИЕс. см. наладитьналадиться; ~мир­ных отношенийбейбітшілік қарым-қатынас орнату.
НАЛА`ЖИВАТЬ несов. см.наладить.
НАЛА`ЖИВАТЬСЯнесов. 1. см. наладиться; 2. страд. от налаживать.
НАЛАКА`||ТЬСЯсов. 1. жалап ішіп тою; котенок ~лся молокамысық сүтті жалап ішіп тойды; 2. прост. вульг. (напиться допьяна); он ~лся такчто не стоит на ногах ол аяғын баса алмастай болып ішкен.
НАЛА`МЫВАТЬнесов. см. наломать.
НАЛГА`ТЬсов. 1. (наговорить лжи) өтірік айту‚өтірікті ызғыту‚жалған сөйлеу; 2. на кого-что (наклеветать) біреуді ғайбаттау, жала жабу.
НАЛЕ`ВОнареч. 1.(куда) солға‚сол жаққа; свернуть  ~сол жаққа бұрылу; 2. (где) сонда‚сол жақта; ~  – лессол жақта – орман.
НАЛЕГА`ТЬнесов. см. налечь.
НАЛЕГКЕ` нареч.1. (без ноши) салт‚жеңілғана (жүксізжүк алмай);2. (в легкой одежде) жеңіл киіну.
НА`ЛЕДЬж. қызылсу мұзы.
НАЛЕЖА`ТЬСЯсов. көп жату‚жатып алу; вдоволь ~на солнцекүннің көзінде жатып әбден қыздырыну.
НАЛЕЗА`ТЬ несов. см.налезть.
НАЛЕ`З||ТЬсов. на кого-что, без доп. разг. 1. өрмелеу‚өрмелеп шығу; жиналу; муравьи ~ли в мед балға құмырсқалар жиналды; 2. (об одеждеобуви – надеться)сыю‚сыйып кету; сапог ~с трудом етік әрең сыйды.
НАЛЕПИ`ТЬсов. 1. что разг. (приклеить) жабыстыру‚жапсыру; ~марки на конверт конвертке маркалар жапсыру; 2. чточего соғу‚сомдау, жапсырып соғу; ~  из глины фигурок балшықтан мүсін соғу.
НАЛЕПЛЯ`ТЬнесов. см. налепить 1.
НАЛЕПЛЯ`ТЬСЯнесов. страд. от налеплять.
НАЛЕПН||О`Й, -ая‚-ое жапсырылған; ~ые узоры жапсырылған әшекей.
НАЛЁТІ м. 1.(действие) екпіндеу; ~ветра желдің екпіндеуі; 2. (атака) шабуыл; кавалерийский ~атты әскер шабуылы; воздушный ~әуе шабуылы; огневой ~атыс шабуылы; 3.шапқын‚шабуыл; бандитский ~бандит­ шабуылы; ¨1) екпінімен‚бар пәрменімен (екпіндеп барыпшауып барыпұшып бара жатып);сокол бьет с ~а сұңқар екпінмен соғады; 2) перен. разг. атүсті‚апыл-ғұпыл тез‚ойланбастан; ответить с ~аатүсті жауап беру.
НАЛЁТІІ м. 1. (тонкий слой) қону‚тұту‚түсу (жұқа қабатболар-болмас қатпар);~пылишаң қону; 2. перен. сымақ; статья с ~ом юморасықақсымақ мақала.­
НАЛЕТА`ТЬ Інесов. см. налететь.
НАЛЕТА`||ТЬІІ сов. чточегоұшу; летчик ~л сто тысяч километровұшқыш жүз мың километр ұшты.
НАЛЕТЕ`||ТЬ сов.1. на кого-что (летя натолкнуться) ұшып не жүріп барып соқтығу; 2. на кого-что (напасть) тұтқиылдан бас салу‚тап беру‚килігу‚соқ­тығысу; 3. перен. на кого-что дүрсе қоя беру‚ұру ~ть с угрозамибар ашумен тап беру; ~ть на прохожегожаяу жүргіншіге тап беріп ұру; 4. (о ветрео буре)соғу; ~л ураган кенеттен дауыл соқты; 5. ұшып (кіріп) жиналу‚қаптау; в комнату ~ли мухибөлмеге шыбын қаптап кетті; 6. ұшып келіп қону‚басу; на стекла ~ла пыльәйнекті шаң басып кетті.
НАЛЁТЧИКм. шапқыншы‚талаушы.
НАЛЕ`ЧЬсов. на кого-что 1. (надавить) үстінен басу‚итеру‚салмағын салу; ~плечом на дверь есікті иығымен итеру; 2. перен. на что шындап кірісу‚зер салу‚күш салу‚тырысу‚ден қою; ~на учебу оқуға ден қою; 3. перен. на кого-что, прост. көп істеу‚жұмылдыру; ~на своих помощников өзінің көмекшілеріне жұмыс­ты көп істету.
НАЛИ`Вм. 1. см. налить 1; 2. толысу‚дәндену‚пісу; яблоки хорошего ~ажақсы піскен алма; ~колосьев масақ­тың дәнденуі; 3. вет. ақбас‚сарысу.
НАЛИВА`ТЬнесов. см. налить.
НАЛИВА`ТЬСЯнесов. см. налить; 2. страд. от наливать.­
НАЛИ`ВКАж. 1. только ед. разг. (действие) құю‚қотару‚құйылу; 2. жемістен ашытылған шарап; вишневая ~шие шарабы.
НАЛИВН||О`Й,-ая‚-ое 1. сұйық нәрсені таситын; ~ые суда сұйық заттарды таситын құйма кемелер; 2. су арқылы айналатын‚іске қосылатын; ~ая мельница су диірмені; 3. әбден піскен; ~ое яблоко әбден піскен алма.­
НАЛИЗА`||ТЬСЯсов. 1. чего жалау‚жалап тою; медведь ~лся медуаю балды жалап тойды; 2. прост. разг., перен. ішіп қою; до тогонаконец~лсячто не смог встать с местакөп ішкені сонша‚ақырында орнынан тұра алмай қалды.
НАЛИ`Мм. биол. нәлім.
НАЛИ`М||ИЙ,-ья‚-ье; ~ья уханәлім сорпасы.
НАЛИНОВА`ТЬсов. чточегосызып,сызбалап шығу; ~лист бумаги бір парақ қағазды сызып қою.
НАЛИПА`ТЬнесов. см. налипнуть.
НАЛИ`ПНУТЬсов. жабысу‚баттасу‚баттасып қалу.
НАЛИТ||О`Й,-ая‚-ое 1. әбден піскен; ~ое яблоко піскен алма; 2. (о плечахруках и т. п.)толық‚семіз; (о человеке).
НАЛИ`ТЬсов. чточего1. кұю; құйып қою; ~  чашкумолока кесеге сүт құю; 2. (разлить) төгу; ~воды на пол еденге су төгу.
НАЛИ`||ТЬСЯсов. 1. құйылу; вода ~лась в лодку қайыққа су құйылды; 2.(стать сочным)пісіп жетілу‚толысу; сливы ~лисьқараөрік әбден пісіпті; мускулы ~лись бұлшық еттері толысыпты; ¨глаза ~лись кровью көздері қанталап кетіпті.
НАЛИЦО`нареч. в знач. сказ. көз алдында‚айқын‚бар; доказательство ~айғағы анық; все свидетели ~куәлардың бәрі көз алдында отыр.
НАЛИ`ЧЕСТВОВАТЬнесов. книжн. көзбе-көз болу‚көрініп тұру.
НАЛИ`ЧИ||Е с.бары‚бар болуы‚қолда бары‚қолдағысы; быть в ~и бар болу; при ~и қолда барда‚болған уақытта; ~е капиталакапиталдың қолда бары.
НАЛИ`ЧНИК м.1. жақтау‚маңдайша; ~окна терезенің жақтау маңдайшасы; 2. кілт сұғатын тесігі бар темір тақташа.
НАЛИ`ЧНОСТ||Ьж. 1. см. наличие; всемашины в ~ибарлық машина да бар‚орнында; 3.қолда бар ақша; ~ь кассы кассадағы бар ақша.
НАЛИ`ЧН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. қолда бары‚қолма-қол‚қолдағы‚нақтылы; ~ыйкапитал қолдағы бар капитал; ~ая поставкақолма-қол жеткізілім;~ая сделка қолма-қол есеп айырысу мәмлесі; ~ая сумма қолда бар сома; 2. в знач. сущ. ~ыемн. қолда бар ақша; продавать за ~ыеқолма-қол ақшаға сату; ¨за ~ый расчет қолма-қол ақшамен есеп айырысу.
НАЛО`БНИКм. 1. (налобная повязка) маңдайлық‚маңдайға тартатын; 2. (в конской узде) кекілдірік; ремен­ный ~қайыс кекілдірік.
НАЛО`БН||ЫЙ,-ая‚-ое маңдайдағы‚маңдайлық; ~ая повязкамаңдай тартпа (шәліні түйреу үшіншашты қобыратпау үшін тартылады).
НАЛОВИ`ТЬсов. что кого-чего көп қылып ұстау‚аулау; ~рыбы балықты көп аулап алу.
НАЛОВЧИ`ТЬСЯ сов. в чем, без доп., разг.оңтайланып алу, ебін табу.
НАЛО`Гм. салық;прямой ~тура салық; косвенный ~жанама салық; подоходный ~табыс салығы; обложить ~омсалық салу; взыскать ~салық төлету; ~с валового оборота жалпы айналымнан алынатын салық; ~земельный жер салығы; ~биржевой биржалық cалық;~с оборота айналым салығы; ~на добавленную стоимость қосылған құннан алынатын салық; ~на прибыльтабыс салығы; ~государственный мемлекеттік салық; ~продовольственный азық-түлік салығы; ~и единовременныебір жолғы салықтар.
НАЛОГО`В||ЫЙ,-ая‚-ое салық, салықтық; ~ая систе­ма салық жүйесі; ~ая инспекция салық инспекциясы; ~ая документация салық құжаттары;~ая декларация салық декларациясы; ~ая политика салық саясаты.
НАЛОГООБЛОЖЕ`НИЕс. салық салу; ~двойное екі жақты салық салу (қос салық, бір пайда көзіне әр түрлі салық салу немесе екі салық жүйесін бір уақытта қолдану); ~по принципу постоянного местопребываниятұрақты тұрғылықты мекені бойынша салық салу.
НАЛОГОПЛАТЕ`ЛЬЩИКм., НАЛОГОПЛАТЕЛЬЩИЦА ж. салық төлеуші.
НАЛОЖЕ`НИЕс. только ед. 1. см. наложить 45; ~  повязки на рану жарасын таңу; 2. салу‚басу‚қондыру‚­ тартқызу; ~штрафаайыппұл салу; ~взыскания жаза тартқызу; ~ареста на имущество мүлікке тыйым салу.­
НАЛО`ЖЕННЫЙприч. страд.отналожить.
НАЛОЖИ`ТЬ сов.1. что (сверху) үстіне қою‚салу; байлау; жағу; ~компресс компресс салу; 2. чточего (навалить)үйіп қою; ~книг на стол кітаптарды үстел үстіне үйіп қою; ~белья в чемодан көйлек-көншекті шабаданға салып қою; 3. что (поставитьпометить)салу‚басу‚қондыру; ~печать мөр басу; 4. (подвергнуть) салу; ~штраф айыппұл салу; ~запрет тыйым салу; 5.  мед.~бинтбинттеу‚бинтпен орап тастау; ~гипс на рукуқолға гипс салу; ¨~на себя рукипрост. өзін-өзі өлтіру; ~печать(отпечаток) на кого-что із қалдыру.
НАЛО`ЖНИЦАж. уст. книжн. еріксіз әйел‚күң (шапқыншылықтанжаугершіліктен қолға түсіпбіреудің үйінде тұрған еріксіз әйел).
НАЛОКО`ТНИКм. 1. (в старину – часть лат в виде щитканадеваемого на локоть)шынтақтық‚шынтаққап‚шынтаққа киетін (бұрынғы кездегі сауыттың шынтаққа киетін қалқан тәріздес бір бөлігі); 2. шынтақжас­тық (шынтақ буынын ауыртып алмау үшін қолданылатынішіне жүн салынған жеңіл жастықша).
НАЛОМА`ТЬсов. чточегосындыру; сындырып алу‚сындырып кету; надо ~веток бұтақтарды сындырып жиып қою керек; ¨~дров ақымақтық істеу.
НАЛОЩИ`ТЬсов. см. лощить.
НАЛУЩИВА`ТЬнесов. см. налущить.
НАЛУЩИ`ТЬсов. чточего (насорить)шағу‚аршу; ~семечекшекілдеуік шағу; ~гороху бұршақ қабығын аршу; қауыз-қабықпен ыбырсыту.
НАЛЮБОВА`ТЬСЯсов. на кого-что қарап құмары қану‚қызығып қарау‚сүйсіну; я не могу ~на картину суретке қанша қарасам да құмарым қанбайды.
НАЛЯ`ПАТЬсов. что, простореч. қалай болса солай істеу; немқұрайды істеу (бірдемені ойланбай істей салу).
НАМАГНИ`ТИТЬсов. что магниттеу; ~железотемірді магниттеу.
НАМАГНИ`ЧИВАТЬнесов. см. намагнитить.
НАМАГНИ`ЧИВАТЬСЯнесов. 1. магниттену; 2. страд. от намагничивать.
НАМА`Зм. намаз; утренний ~таң намазы.
НАМАЗА`НН||ЫЙ,-ая‚-ое страд. прич. жағылған; кусок хлеба, ~ый масломмай жағылған бір тілім нан; ~ое глиной лицо езілген балшық жағылған бет; ~ые помадой губы далап жағылған ерін.
НАМА`ЗАТЬсов. 1.что сылау‚жағу; ~маслом май жағу; 2. что разг. (плохо нарисоватьнаписать)шимайлау; 3. разг. что (накрасить) жағу‚бояу; ~губы ернін бояу‚ерінге жағу.
НАМА`ЗАТЬСЯсов. жағыну‚бояну; ~вазелином вазелин жағыну.
НАМА`ЗКАж. разг. 1. см. намазать 1; 2. жағынды; фосфорная ~на спичках сіріңке басындағы фосфорлы жағынды.
НАМА`ЗЫВАТЬнесов. см. намазать 1.
НАМА`ЗЫВАТЬСЯнесов. см. намазаться; 2. страд. отнамазывать.
НАМАЛЕВА`ТЬсов. кого-что разг. қиқа-жиқа етіп шимайлау.
НАМА`ЛЫВАТЬнесов. см. намолоть.
НАМАРИНОВА`ТЬсов. чточегомаринадтау; ~помидоры қызанақ маринадтап қою.
НАМА`СЛИВАТЬнесов. см. намаслить.
НАМА`СЛИТЬсов. что разг. майлау‚май жағу‚май қылу.­
НАМАТРА`ЦНИКм. (чехолнадеваемый на матрац) матрацқап (матрацты тыстайтын қап).
НАМА`ТЫВАНИЕс. только ед. см. намотать.
НАМА`ТЫВАТЬнесов. см. намотать.
НАМА`ТЫВАТЬСЯІ несов. 1. см. намотаться І; 2.  страд. от наматывать.
НАМА`ТЫВАТЬСЯІІ несов. см. намотаться ІІ.
НАМА`ЧИВАТЬ несов. см.намочить.
НАМА`ЧИВАТЬСЯнесов. 1. см. намочиться; 2. страд. от намачивать.
НАМА`ЯТЬСЯсов. прост. 1. (очень устать) қатты шаршау‚қалжырау; 2. (намучиться) жапа шегу‚қиналу‚азаптану.
НАМЕ`ДНИ нареч. простореч.жуырда, жақында ғана‚таяуда ғана; ~он ко мне заходилол осы таяуда ғана маған кіріп шықты.
НАМЁКм. ишара‚ым‚тұспал‚лебіз; тонкий ~ишара; говорить намеками тұспалдап сөйлеу.
НАМЕКА`||ТЬнесов. на кого-что, без доп. тұспалдау‚ишаралау‚меңзеу; он на что-то ~ет ол бір нәрсеге ишара жасап отыр.
НАМЕКНУ`ТЬсов. однокр. на кого-что без доп. тұспалдау‚шет жағалап айту‚сездіру‚астарлап айту‚жеткізу‚ишара қылу.
НАМЕ`НИВАТЬ несов. см.наменять.
НАМЕНЯ`ТЬ сов. чточего айырбастап‚майдалап алу.­
НАМЕРЕВА`||ТЬСЯнесов. бір нәрсені істеуге ниеті болу‚ниеттену‚ыңғайлану‚көздеу; я ~юсь уехатьмен кетуге ниеттеніп тұрмын.
НАМЕ`РЕНИЕс. ниет‚пиғыл‚мақсат‚ой; твердое  ~берік ниет; угадать чье-либо ~біреудің ниетін аңғару.
НАМЕ`РЕННОнареч. әдейі‚әдейілеп; сделать что-либо ~бірдемені әдейі істеу.
НАМЕ`РЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое әдейі‚біле тұра; жорта; ~ый поступок әдейі істелген әрекет.
НАМЕРЗА`ТЬнесов. см. намерзнуть.
НАМЁРЗНУТЬсов. (о льде) мұздау‚қату.
НАМЁРЗНУТЬСЯсов. разг. тоңу; ~в пути жолда тоңу.­
НАМЕРИВА`ТЬнесов. см. намерить.
НАМЕ`РИТЬсов. чточегоөлшеу‚өлшеп қою; ~  мешок муки бір қап ұн өлшеп қою.
НАМЕРТВОнареч. разг. нық етіп‚тастай қылып; соединить ~тастай қылып біріктіру.
НАМЕРЯ`ТЬнесов. см. намерить.
НАМЕСИ`ТЬсов. чточегоилеу; езу; ~теста қамыр илеу; ~глины балшық езу
НАМЕ||СТИ`1. чточего сыпырып үйіп қою; 2.  безл.что үю‚жию; ~ло много снегу қар көп болып үйілді.
НАМЕ`СТНИКм. ист. билеушінің өкілі‚орынбасары.­
НАМЕ`СТНИЧЕСТВОс. наместниктік.
НАМЁТІ м. рыбол. (сеть) сүзгі тор (ұзын таяққа байланған торлыаузы шеңберлізерен тәрізді балық аулау құралы);2. (сеть для ловли птиц) тұзақ; 3. воен. шатыр.
НАМЁТ ІІм. (галоп) шоқырақ‚текірек;рысь переш­ла в ~желістен шоқыраққа көшті.
НАМЕТА`ТЬІ сов. см. намести.
НАМЕТА`||ТЬІІ сов. 1. чточегоүю; ~ть сенапішен үйіп қою; 2. чтокого-чего (произвести на свет) (о  рыбе)­шашу; рыбы ~ли икру балық уылдырық шашты; 3. что үйрету‚жаттықтыру; ~ть глазкөз үйрету; ~ть рукуқолды жаттықтыру.
НАМЕТА`ТЬІІІ сов. что (шов и т. п.) көктеу‚көктеп тігу; ~рукавжеңді көктеу.
НАМЕ`ТИТЬІ сов. что (поставить метку) белгі салу; 2. (обозначить штрихами) сызып шығу‚белгілеу; ~на плане направление дороги жоспарда жол бағытын көрсетіп қою.
НАМЕ`ТИТЬІІ сов. что белгілеу‚белгілеп қою‚ұйғару‚жоспарлау; ~кандидатов на конференцию конференцияға кандидаттар белгілеу.
НАМЕ`ТИТЬСЯ Ісов. 1, 2 л. не употр. (появиться) айқындалу‚саралану‚байқалу; ~лись две точки зрения екі көзқарас байқалды.
НАМЕ`ТИТЬСЯІІ сов. (нацелиться) көзделу‚көзделіп қою; көзделді (көрініп тұрды).
НАМЁТК||Аж. 1. уст. (метка) белгі‚таңба; сам сделал ~убелгіні өзің жасадың; 2. өзенде жүретін кемелерде судың тереңдігін өлшеу үшін қолданылатын, бөліктерге бөлінген қада.
НАМЁТЫВАТЬІ несов. см. наметать ІІ.
НАМЁТЫВАТЬІІ несов. см. наметать ІІІ.
НАМЕЧА`ТЬІ несов. см. наметить І.
НАМЕЧА`ТЬІІ несов. см. наметить ІІ.
НАМЕЧА`ТЬСЯ несов. см.наметиться І.
НАМЕША`ТЬсов. чточегоараластыру‚қосу; ~  изюму в тесто қамырға мейіз қосу.
НАМЕ`ШИВАТЬІ несов. см. намесить.
НАМЕ`ШИВАТЬ ІІнесов. см. намешать.
НАМИ`Нм. жауыр (қажалғанісінген жер);у лошади ~на холке аттың шоқтығында жауыры бар.
НАМИНА`ТЬнесов. см. намять.
НАМНО`ГОнареч. едәуір‚әлдеқайда көп‚анағұрлым.­
НАМОГИ`ЛЬН||ЫЙ,-ая‚-ое қабірдің үсті; ~ый памятник ескерткіш құлпытас.
НАМОЗО`ЛИТЬсов. что,разг. сүйелдендіру; ~рукиқолды сүйелдендіру; ¨~кому-либо глазабіреудің көзіне күйік болу, көзіне сүйелдей көріну.
НАМОКА`ТЬнесов. см. намокнуть.
НАМО`КНУТЬсов. су өту‚су болу.
НАМОЛА`ЧИВАТЬ несов. см.намолотить.
НАМОЛО`Тм. с.-х. 1. см. намолотить; 2. (количество намолоченного зерна) түсім (бастырып алынған егіннің көлемі).
НАМОЛОТИ`ТЬ сов. чточегобастыру; ~много ржи көп қара бидай бастыру.
НАМОЛО`ТЬсов. чточего 1.тарту‚үгу‚түсім; 2.  перен.разг. езу‚танту; ~чепухи жоқтан өзгені танту‚түкке тұрмайтын сөзді айту.
НАМО`РДНИКм. тұмылдырық; надевать ~тұмылдырық кигізу.
НАМОРИ`ТЬ сов. что, кого-чегоқыру‚өлтіріп бітіру; ~крыс отравой егеуқұйрықты умен қыру; 2. перен. болдырту‚қинау;~коней аттарды қинау‚болдырту.
НАМОРИ`||ТЬСЯ сов.разг. титығы құру‚қалжырау‚сүлдері құру; кони ~лисьаттар болдырды.
НА`МОРОЗЬж. мұздақ.
НАМО`РЩИТЬ сов. что тыржиту‚тырыстыру; ~  лоб маңдайын тыржиту.
НАМО`РЩИТЬСЯсов. (о коже лбаноса)тыржию‚тырысу.
НАМОСТИ`ТЬ сов.что (тастақтай т. б.) жаю‚төсеу; ~дорогу жолға тас төсеу.
НАМОТА`ТЬ сов. чточего орау‚шырмау; ~леску на удочкуқармақ бауын орау; ~нитки жіпті (келепке) орау; ¨~(себе) на ус разг. есте сақтау‚жадында ұстау.
НАМОТА`ТЬСЯІ сов. оралу‚шырмалу.
НАМОТА`ТЬСЯІІ сов. прост. (устать) шаршау‚әуре-сарсаңға түсу.
НАМО`ТКАж. 1. см. намотать; 2. разг. (моток) орам‚ораған жіп.
НАМОЧИ`ТЬсов. 1. что суға салу‚шылау‚сулау; ~тряпкушүберекті сулау; 2. чточегожібіту; ~яблок на зимуқысқа алма жібітіп қою.
НАМОЧИ`ТЬСЯсов. разг. сулану‚су болу.
НАМУДРИ`||ТЬсов. разг. көку‚білгішсіну; он так ~лчто трудно разобратьсябілгішсінгені сондай‚тіпті не деп кеткенін айырудың өзі қиын.
НАМУ`СОРИТЬсов. разг. қоқырсыту‚қоқырсытып тастау‚ыбырсыту.
НАМУТИ`ТЬсов. что (сделать мутным) лайлау‚лайлап тастау.
НАМУ`ЧИТЬсов. кого-чторазг.азаптау‚азапқа салу‚зәбірлеу.
НАМУ`ЧИТЬСЯсов. разг. азаптану‚азап шегу‚зәбірлену.
НАМЫ`Вм. 1. см. намыть 23; ~золотаалтын жуу, шаю; 2. су шайған кемер.
НАМЫВА`ТЬнесов. см. намыть.
НАМЫВЩИ`Км. шаюшы‚жуушы (жуыпшайып тұрумен айналысатын жұмысшы).
НАМЫВА`ТЬСЯнесов. см. намыть, намыться.
НАМЫВН||О`Й,-ая‚-ое шайып әкелінген‚салынды; ~ой слой шайып әкелінген қабат.
НАМЫ`КАТЬСЯсов. прост. көп ауырлық‚мұқтаждық көру‚азап шегу; ~по белу свету кең дүниені мұқтаждықпен шарлап кезу.
НАМЫ`ЛИВАТЬнесов. см.намылить.
НАМЫ`ЛИТЬсов. кого-что сабындау; ~лицо бетті сабындау; ~голову:1) басты сабындау; 2) перен. қара терге түсіру; әңкі-тәңкісін шығару; пора-порасы шығу.
НАМЫ`ЛИТЬСЯсов. сабындану‚сабын жағыну.
НАМЫ`ТЬсов. 1. чточегоразг. жуу‚жуып қою; ~много белья көп кірді жуып қою; 2. чточего жуып алу‚шайып алу; ~золотого песка алтын құмды жуып-шаю; 3. чточего (нанести водой) шайып әкету‚ағызып әкелу (мыс.: топырақтықұмды т. б.).
НАМЫ`ТЬСЯсов.разг. (в бане)тазаланып жуыну‚жақсылап жуыну.
НАМЯКА`ТЬнесов. см. намякнуть.
НАМЯ`КНУТЬ сов.былжырау.
НАМЯ`||ТЬсов. 1. чточего басу‚езу; ~ли глины балшық басу; 2. что езу‚таптау‚таптап тастау; дети ~ли много травы в садубалалар бақта көп шөпті таптап тастапты; 3. что, на что соғып тастау‚қажату; ~ть ногу аяқты қажату; ~ть бока кому-либо біреудің қабырғасын күйрету‚сабап тастау.
НАНА`ЕЦ м., НАНАЙКА ж.нанай.
НАНА`ЙСК||ИЙ, -ая‚-ое нанай; ~ий язык нанай тілі.­
НАНА`ЙЦЫмн. нанайлар.
НАНА`ШИВАТЬнесов. см. наносить І.
НАНЕС||ТИ`сов. 1. чточего алып келу‚үйіп қою; ~ти книги из библиотеки кітапханадан көп етіп кітап әкеліп қою; 2. безл. чточего (желағынмен)үйіп тастау‚ағызып әкелу; течением ~ло песку құмды ағын ағызып әкелді; 3. безл. кого-что разг. (в сочетании с другими словами)~ти удар ұрып жіберу‚салып жіберу; ~ти обидуөкпелету; ~ти оскорбление қорлау‚тіл тигізу; ~ти ущерб зиян келтіру; 4. что қаптау‚жағу; ~ти краску бояу жағу; 5. что түсіру ~ти город на карту қаланы картаға түсіру; 6.чточегокөп қылып салу‚әкелу; ~ти яиц көп қылып жұмыртқа салу; ¨~ти визит әдейі барып жолығу‚кездесу.
НАНИЗА`ТЬсов. чточего тізу‚өткізу‚тізбектеу (мыс.: жіпке моншақ тізу); ~нарезанные яблоки на палочку туралған алманы шыбыққа өткізіп тізу.
НАНИ`ЗЫВАТЬнесов. см.нанизать.
НАНИМА`ТЕЛЬм. жалдаушы‚жалға алушы; ~квартирыпәтер жалдаушы.
НАНИМА`ТЬ несов. см.нанять.
НАНИМА`ТЬСЯнесов. 1. см. наняться; 2. страд. от нанимать.
НАНО`См. 1. см. нанести 2; 2. қоқыс, үйінді‚салын­ды‚тасынды‚тосқын (желменсумен келіп үйіліп қалған топыраққар т. б.); ~ом влекомые ілеспе тасын­дылар.­
НАНОСИ`ТЬ Ісов. чточеготасу‚көп қылып тасып қою; ~камнейтасты көп қылып тасып қою.
НАНОСИ`ТЬІІ несов. см. нанести.
НАНО`СН||ЫЙ, -ая‚-ое 1. қоқыс‚үйінді‚салынды‚шөгінді (сужел айдап келген);~ая почва шөгінді топырақ; 2. перен. тысқы‚тысқары‚өзіне тән емес‚бөгде; ~ое влияниетысқы әсер.
НАНОФИТО`Нм. бот. жапақ‚тасбұйырғын.
НА`НСУКм. только ед. нансук (жұқа мақта мата).
НАНЮ`ХАТЬ сов. кого-что разг. иіскеу‚иіскеп білу.
НАНЮ`ХАТЬСЯсов. чего разг. (понюхать вдоволь) иіскелеу; көп иіскеп жіберу; ~табаку насыбайды көбірек иіскеу.
НАНЮ`ХИВАТЬСЯнесов. см. нанюхаться.
НА`НЯТ||ЫЙ, -ая‚-ое жалға алынған‚жалдап алынған; ~ая комната жалға алынған бөлме.
НАНЯ`ТЬсов. 1. кого-что жалдау; ~рабочих жұмысшыларды жалдау; 2. что (ақы төлеп уақытша жалға алу) жалға алу; ~дачу на лето жазға саяжайды жалдап алу; ~квартиру пәтер жалдау.
НАНЯ`ТЬСЯсов. жалдану; ~сторожем күзетшілікке жалдану.
НАОБЕЩА`ТЬсов. чточегокөп қылып‚үсті-үс­тіне уәде беру; ¨~с три короба құлаш-құлаш уәде беру.
НАОБОРО`Т нареч.1. кері; прочесть слово ~сөзді кері оқу; 2. керісінше‚қарама-қарсы‚теріс; ему говорята он все делает ~оған айтса да‚ол бәрін керісінше істейді; он все понимает ~ол бәрін керісінше түсінеді.
НАОБУ`Мнареч. ойланбастан‚долбарлап‚жорамалдап; отвечать ~ойланбастан жауап беру; делать ~ойланбастан істей салу.
НАОРА`ТЬ сов.на кого-что, разг. айғайлау‚ақыру; ~на подчиненных қол астындағыларға ақыру‚жекіру.
НАО`ТМАШЬнареч. құлаштап;ударить ~құлаштап ұру.
НАОТРЕ`З нареч.үзілді-кесілді; шорт‚біржолата; ~  отказываться үзілді-кесілді бас тарту.
НАПА`ДАТЬ сов.(о листьях) көп түсу (о дожде) жауын көп жауды.
НАПАДА`ТЬнесов. см. напасть І.
НАПАДА`ЮЩ||ИЙ,-ая‚-ее 1. прич. от нападать І; 2. в знач. сущ. спорт. шабуылшы.
НАПАДЕ`НИЕс. 1. шабуыл‚шапқыншылық‚бас салу; внезапное ~кенет шабуыл; отразить ~противника дұшпанның шабуылын тойтару; 2. спорт. шабуыл‚ұмтылыс; сильное ~күшті шабуыл.
НАПА`ДКИтолько мн. орынсыз шабуыл‚орынсыз айыптау‚тиісу‚соқтығу; ~критиков сыншылардың орынсыз шабуылы.
НАПА`ИВАТЬІ несов. см. напоить.
НАПА`ИВАТЬІІ несов. см. напаять 1.
НАПА`ЙКАж. 1. см. напаять; 2. (напаянная часть) дәнекерленген жалатпа.
НАПА`КОСТИ||ТЬсов. разг. 1. (напачкать) былғау; ластау; 2. (испортить) бүлдіру‚бүлдіріп кету‚залалын тигізу; оставья сам доделаюты только ~шь қой‚қалғанын өзім істеймін‚сен тек бүлдіресің.
НАПА`РИВАТЬ несов. см.напарить.
НАПА`РИВАТЬСЯнесов. 1. см.напариться; 2. страд. от напаривать.
НАПА`РИТЬсов. 1. чточегобулау‚буға пісіру; ~  горшок горохубір құмыра бұршақты буға пісіру; 2.  кого-что разг. (в бане)әбден булау.
НАПА`РИТЬСЯсов. разг. (моншада) әбден булану.
НАПА`РНИКм., НАПА`РНИЦАж. серіктес; машинисты-~исеріктес-машинистер.
НАПА`РЫВАТЬнесов. см. напороть І.
НАПА`РЫВАТЬСЯнесов. см. напороться.
НАПАСА`ТЬ несов. см.напасти.
НАПАСА`ТЬСЯнесов. 1. см. напастись; 2. страд. от напасать.
НАПАСТИ` сов. чточего әзірлеп қою, (көп қылып) жинау; ~денег для отъезда жол жүруге ақша жинау.
НАПАС||ТИ`СЬ сов. чего, разг. (обычно в отриц. форме) жетерлік етіп әзірлеп қою; на тебя не ~ешься саған жеткілікті етіп жию қиын.
НАПА`||СТЬІ сов. на кого-что 1. шабуыл жасау‚бас салу; ~сть на врага жауға шабуыл жасау; 2. разг. (обрушиться с упреком) килігу‚біреуге байлану‚соқтығу‚кінә тағу; 3. ұшырату‚кездестіру; ~сть на интересное высказывание в книге кітаптың қызықты жеріне кезігу; ¨~ла грусть мұңды болу‚мұңаю; ~ла лень жалқаулық басты.
НАПА`СТЬІІ сов. разг. см. нападать.
НАПА`СТЬІІІ ж. разг. (беда) пәле‚қырсық‚сәтсіздік.
НАПАХА`ТЬсов.чточегожер жыртып тастау‚жер айдап тастау.
НАПА`ХИВАТЬнесов. см. напахать.
НАПА`ЧКАТЬсов. былғап‚ластап тастау; ~одежду киімді ластап тастау.
НАПАЯ`ТЬ сов.1. что (припаять сверху) жамау‚дәнекерлеу; ~заплату жамау салу, жапсыру; 2. чточего (наготовить паянием)көп қылып дәнекерлеп тастау.­
НАПЕ`Вм. әуен‚мақам.
НАПЕВА`ТЬнесов. 1. см. напеть; 2. (тихо) ыңылдау‚ыңылдап ән салу.
НАПЕ`ВН||ЫЙ, -ая‚-ое әуезді‚әуенді‚үнді‚әнге келетін‚сазды; ~ые стихиәуезді өлең; ~ая речь әуезді сөз.
НАПЕКА`ТЬнесов. см. напечь.
НАПЕРЕБО`Йнареч. тұс-тұстан‚бірін-бірі тоспай‚біріне-бірі қарамай‚жапа-тармағай; все заговорили ~бәрі тұс-тұсынан сөйлей бастады.
НАПЕРЕВЕ`Снареч. көлденең; держать винтовку ~мылтықты көлденең ұстау.
НАПЕРЕГО`НКИнареч. жарыса‚бірінен-бірі оза; дети бежали ~балалар жарыса жүгірді.
НАПЕРЕКО`Р1. нареч. (вопреки) қияс‚кесе-көлденең‚қарсы‚ерегісіп; он всегда делает ~ол үнемі қияс іс істейді; 2. предлог с дат. п. (против) қарсы‚кесе-көлденең; ~желаниям тілегіне қарсы.
НАПЕРЕРЕ`Знареч. кесе-көлденең; побежать ~ кому-либо біреудің алдын кесе-көлденең жүгіріп өту.
НАПЕРЕ`ТЬсов. на кого-что простореч. басу‚бар күшпен итеру.
НАПЕРЕХВА`Тнареч. см. наперерез.
НАПЕРЕЧЁТ нареч.1. түгел‚түп-түгел‚бірін қалдырмай;­ я знаю всех ~мен бәрін түгел білемін; 2.  в  знач. сказ.аз‚санаулы; такие люди ~ондай адамдар санаулы ғана.
НАПЕ`РСНИКм., НАПЕ`РСНИЦА ж. уст. сырлас‚оң көз‚сенімді (біреудің ең жақсы көретін сүйіктісісенімді адамы).
НАПЁРСТ||ОКм. оймақ; шить с ~ком оймақпен тігу; ¨с ~окоймақтай‚кіп-кішкентай.
НАПЕРСТЯ`НКАж. бот. оймақгүл.
НАПЕРЧИ`ТЬсов. что (көп етіп) бұрыш салу; ~суп сорпаға бұрышты көп салу.
НАПЕ`ТЬсов. что 1. (спеть) ән салып беру‚әуендету‚өлеңдету‚айтып беру; ~арию ария айтып беру; 2. (әнді күйтабаққа) жаздыру‚түсіру.
НАПЕЧА`ТАТЬ сов.что 1. басып шығару‚басу; ~  типографским­ способомбаспаханалық тәсілмен басып шығару; 2. фотосурет жасау.
НАПЕЧА`ТА||ТЬСЯ сов.басылып шығу‚басылу; рисунки ~лись отчетливосуреттер анық басылып шығыпты.­
НАПЕ`ЧЬсов. 1. чточего (испечь)көп қылып пісіру‚пісіріп алу; ~булокнанды көп қылып пісіріп алу; 2. что безл. қыздыру‚күйдіріп кету; шыжыту; мне напекло голову солнцем менің басымнан күн өтті.
НАПИВА`ТЬСЯнесов. см. напиться.
НАПИ`ЛИВАТЬнесов. см. напилить.
НАПИЛИ`ТЬ сов. что, чегокесу‚көп қылып кесіп тастау (арамен)бұтау; ~дров отынды көп қылып аралап тастау.
НАПИ`ЛЬНИКм. егеу; плоский ~жалпақ егеу; трехгранный ~үш қырлы егеу
НАПИРА`ТЬнесов. 1. см. напереть; 2. на кого-чторазг. (теснитьнаступать)бұрау‚қысу‚бастырмалау‚анталау‚арындау‚адуындану‚кеуделеу‚жан алқымға алу (қалай да болғызуға тырысу); 3. на чторазг. (делать­ упор)омыраулау‚тырысып болмау‚айтқанынан қайтпай тұрып алу.
НАПИСА`НИЕс. жазу; жазылу; двоякое ~буквы, слова әріптің, сөздің екі түрлі жазылуы
НАПИСА`ТЬ сов. что1. жазу‚жазып қою;~письмо хат жазу; 2. жасау‚(сурет) салу; ~портрет портрет салу.
НАПИТА`ТЬ сов.1. кого-что (накормить) тойғызу‚тойдыру‚тойындыру; ~голодных аштарды тойындыру; 2. что, чем (пропитать) сіңдіру‚қандыру.
НАПИТА`||ТЬСЯ сов.(пропитаться жидкостью) сорып алу‚сіңіріп алу;губка ~лась водой сорғыш суды сорып алды.
НАПИ`ТЫВАТЬСЯнесов. 1. см. напитаться; 2. страд. от напитывать.
НАПИ`Т||ОКм. сусын‚ішімдік; прохладительные ~ки салқындатқыш сусындар;спиртные ~киспирт ішімдіктері‚ішімдік; ~ок со льдом томыртқа.
НАПИ`ТЬСЯ сов.1. чего, без доп. сусыны қану‚шөлін қандыру; 2. (опьянеть) ішіп мас болу (арақ-шарапты ішіп қызу).
НАПИХА`ТЬсов. чточего тығу‚тықпалау;~в чемоданшабаданға тықпалап салу
НАПИ`ХИВАТЬнесов. см. напихать.
НАПИ`ЧКАТЬсов. кого-что разг. 1. күштеп жегізу‚шамадан артық жегізу; ~ребенка конфетами балаға шамадан тыс кәмпит жегізу; 2. перен. өте көп беру‚(басын) қатыру; ~советами өте көп кеңеспен басын қатыру.
НАПЛА`Вм. спец. (поплавок) қалтқы‚қалқығыш.
НАПЛА`ВА||ТЬСЯ сов.мейірі қанғанша жүзу‚құмары қанғанша малту; он вдоволь ~лся ол құмары қанғанша жүзді.
НАПЛА`ВИТЬсов. 1. что тех. (үстіне) еріген металды құю‚қаптау; ~золото алтынды еріту; 2. ерітіп дәнекерлеу‚ерітіп қою
НАПЛА`ВИТЬСЯсов. еру‚еріту.
НАПЛАВЛЯ`ТЬнесов. см. наплавить.
НАПЛАВЛЯ`ТЬСЯнесов. 1. см. наплавиться; 2. страд. от наплавлять.
НА ПЛАВУ`нареч. жүзуде‚жүзіп жүргенде; ремонтировать пароход ~кемені жүзіп жүргенде жөндеу.
НАПЛА`КА||ТЬсов. что, разг. жылап алу; көп жылау; ¨кот ~лтүкке тұрғысыз; өте аз.
НАПЛА`КАТЬСЯ сов.(много плакать) көп жылау‚жылап алу; ¨он еще наплачется ол әлі көресіні көреді.
НАПЛАСТА`ТЬ сов. чточего жұқалап тілу‚тақталап тілу‚кесу; ~рыбы для соления балықты тұздауға жұқалап тілу.
НАПЛАСТОВА`НИ||Ес. 1. см. напластоватьнапластоваться;2. геол. қабат‚қатпар‚тақталанба; ~е горных породтаужыныстардың тақталанбасы; 3. перен. (наслое­ние) қоспа‚қабат, кейіннен қосылған қоспалар‚қабаттар.­
НАПЛАСТОВА`ТЬсов. чточего (наложить слоями) қат-қат‚қабат-қабат ету‚қатпарлау.
НАПЛАСТОВА`ТЬСЯ сов.қабатталу‚қатпарлану; қатталу.­
НАПЛАСТО`ВЫВАТЬнесов. см. напластовать.
НАПЛАСТО`ВЫВАТЬСЯнесов. 1. см. напластоваться; 2. страд. от напластовывать.
НАПЛЕВА`ТЕЛЬСК||ИЙ,-ая‚-ое разг. елең қылмай‚назар салмай‚немқұрайды; ~ое отношение к делу іске немқұрайды қарау; наплевательски (нареч.) отнестись к чему-нибудь бірдеңеге немқұрайды қарау.
НАПЛЕВА`ТЬсов. 1. прям. түкіру‚түкіріп тастау; 2.  перен. на кого-что елемеу‚немқұрайды қарау‚менсінбей қарау.
НАПЛЕСКА`ТЬсов. чточего шайқап төгу‚шай­қалақтату.
НАПЛЁСКИВАТЬнесов. см.наплескать.
НАПЛЕСТИ`сов. чточего1. өру‚тоқу‚шалу; ~  кружев шілтер тоқу; ~корзин себеттер тоқу; 2. өтірікті үйіп-төгу.
НАПЛЕТА`ТЬнесов. см. наплести.
НАПЛЕ`ЧН||ЫЙ,-ая‚-ое иық; иықтық; ~ые ремни иық баулар.
НАПЛОДИ`ТЬсов. чтокого-чторазг. өрбіту‚балалату; ~детей баланы көбейту.
НАПЛОДИ`ТЬСЯ сов.разг. өрбу‚өсу‚көп туу‚балалау.
НАПЛЫ`Вм. 1. см. наплыть 2; 2. перен. ағылу‚қаптап кету‚тасқын; ~посетителей келушілердің қаптауы; 3. (болезненный нарост на стволе) без‚томпақ; 4.  (болезненный нарост на копытах)шор; 5. қаспақ.
НАПЛЫВА`ТЬнесов. см. наплыть.
НАПЛЫ`||ТЬсов. 1. на кого-что (плывянаткнуться) жүзіп барып соқтығу‚жүзіп жүріп қақтығу; ~ть на камень жүзіп жүріп тасқа соқтығу; 2. (өте көп) көп болып ағып келу; ~ло много бревен көп бөрене ағып келіпті; 3. перен. (о тучеоблаке и т. п.)қаптау‚жабу; облако ~ло на солнцебұлт күннің көзін жауып кетті.
НАПОВА`Лнареч.: убить ~сеспей қатыру‚өлтіру.
НАПОДО`БИЕ предлог с род. п.ұқсас‚сияқты‚секілді‚тәрізді‚іспетті; купол ~шатра шатыр тәрізді күмбез.
НАПОДХВА`Тнареч., простореч. 1. (подхватывая, на лету) іліп әкету‚жерге түсірмей қағып алу‚қолдан-қолға тигізбеу; 2. (наперебой) киіп-жару; басы-көзіне қарамау.
НАПО`ЕНН||ЫЙприч. страд. суарылған; накормлен и напоен азықтанған‚суарылған.
НАПОИ`ТЬсов. 1. кого-что суғару‚ішкізу‚қандыру; ~гостей чаемқонақтарды шайға қандыру; 2. перен. что толу‚сіңу; воздух напоен запахами цветов ауа гүл иісіне толы.
НАПОКА`Знареч. 1. (для показа) көрсету үшін; выставить товары ~тауарларды ашып қою; 2. жасанды‚мақтану мақсатымен назар аудару үшін ғана; все делать  ~бәрін де жасандылықпен, көз бояушылықпен істеу; он любит выставить себя ~ол өзін-өзі көрсетуді жақсы көреді.
НАПОЛЗА`ТЬнесов. см. наползти.
НАПОЛЗ||ТИ`сов. разг. 1. на кого-что өрмелеп‚жылжып барып бір нәрсеге тап болу; 2. жылжып‚өрмелеп‚қаптап кіру; густой туман ~на лес орманды қалың тұман басты.
НАПОЛИРОВА`ТЬ сов.жылтырату;~мебель жиһазды жылтыратып қою.
НАПОЛНЕ`НИ||Ес. только ед. 1. (действие) толтырылу‚толтырып қою; ~е водой суға толтыру; 2. толу‚толысу; пульс хорошего ~ямед. тамырдың жақсы соғуы.
НАПО`ЛНЕННОСТЬж. толықтық‚толыққандық.
НАПОЛНИ`ТЕЛЬм. тех. толтырғыш (бір заттың кемшілігін толтырғыш екінші зат).
НАПО`ЛНИ||ТЬсов. что 1. толтыру; ~корзину грибами себетті саңырауқұлаққа толтыру; 2. толу; вода ~ла яму шұңқыр суға толды; 3. сіңу‚пайда болу‚толу; воздух был наполнен ароматом цветов ауа гүлдің жұпар иісіне толды; ¨радость ~ла сердце жүректі қуаныш‚шаттық кернеді; обида ~ла душу көңілім құлазып‚өкпеледім‚ренжідім.
НАПО`ЛНИ||ТЬСЯсов. толу‚лық толу; комната ~лась дымомбөлме түтінге толды.
НАПОЛНЯ`ТЬнесов. см. наполнить.
НАПОЛНЯ`ТЬСЯнесов. 1. см. наполниться; 2. страд. от наполнять.
НАПОЛОВИ`НУнареч. жартылай‚жарым-жарты; дом ~ пуст үй жартылай бос; нельзя делать дело ~жартылай істеп қалдыруға болмайды.
НАПО`ЛЬН||ЫЙ,-ая, -ое мн. едендік, еден үстілік; ~ые весы еден үстілік таразы.
НАПОМА`ДИТЬсов. что далап жағу‚далаптау; ~  губы ерінге далап жағу.
НАПОМА`ДИТЬСЯ сов. уст. далап жағыну.
НАПОМА`ЖИВАТЬнесов. см. напомадить.
НАПОМА`ЖИВАТЬСЯнесов. см. напомадиться.
НАПОМИНА`НИЕс. 1. см. напомнить; 2. ескерту‚еске салу.
НАПОМИНА`ТЬнесов. 1. см.напомнить; 2. кого-что (иметь сходство) ұқсау.
НАПО`МНИ||ТЬсов. 1. кого-чтоо ком-чем (заставить вспомнить)еске салу‚ескерту; 2. кого-что еске түсіру; этим разговором он ~л мне прошлое бұл әңгімесімен өткенімді есіме түсірді.
НАПОПОЛА`М нареч.простореч. тең жара‚қақ ортасынан.
НАПО`Рм. 1. қысым‚күш‚арын; ~воды су қысымы; 2. перен. (нажим) тегеурін; действовать с ~ом тегеурінді әрекет ету‚қимылдау.
НАПО`РИСТОСТЬж. қайсарлық; адуындық; ~характера мінездің қайсарлығы.
НАПО`РИСТ||ЫЙ,-ая‚-ое қайсар‚табанды; ~ый человекқайсар адам.
НАПО`РН||ЫЙ,-ая‚-ое тех. қысымды‚арынды; ~ый бак қысымды бак; ~ые воды арынды су.
НАПОРО`ТЬІ сов. что, разг. тілу‚тіліп кету; жаралау; ~ногу на гвоздь шеге басып аяқты жаралау.
НАПОРО`ТЬ ІІсов. чточего1. (распороть) (белгілі бір мөлшерде) сөгіп тастау (киімді т. б.); 2. перен. разг. бар-жоқты сөйлеп түкке тұрғысыз бірдемелерді қоқыту; ~чепухи қай-қайдағыны айту.
НАПОРО`ТЬСЯ сов.1. на что, разг. тілгізіп алу‚жаралап алу‚жарғызу; ~на гвоздь шегеге тілгізіп алу;
2. на кого-что перен. ұшырап қалу‚тап болу; ~на неприятность сәтсіздікке ұшырап қалу‚жайсыз күйге тап болу.
НАПОРОШИ`||ТЬ сов.безл. чего қиыршықтап жауу; ~ло снегу қиыршықтап қар жауды.
НАПО`РТИ||ТЬсов. разг. 1. чточего (испортить) бұзып алу‚бұзып тастау; іске жарамсыз ету‚пайдасыз қылу; он ~л много материаловол көп материалды іске жарамсыз етіп тастады; 2. кому-чему (навредить) зиянын тигізу; он все ищеткак бы мне ~тьол маған қайтсе де зиян келтіргісі келіп жүр.
НАПОСЛЕ`ДОК нареч.разг. ақыры‚ақырында; соңында; ~он согласился ақырында ол келісім берді.
НАПО`ЧВЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое жер бетіндегі‚топырақ бетіндегі; ~ый покров жер қыртысының жамылғысы.
НАПРАВИ`ТЕЛЬм. бағыттауыш.
НАПРА`ВИТЬсов. 1. что беттету‚бағыттау, қарату‚кезеу; тігу‚назар аудару; ~оружие на врага қаруды жауға кезеу; ~ взоры көзін тігу; ~внимание на что-либо бірдемеге назар аудару; 2. кого-что жіберу; сілтеу; бағыттау‚мегзеу‚жолдау; ~выпускников на работу оқу бітіргендерді жұмысқа жіберу; ~документ құжатты жіберу; 3. что (наточить) қайрау‚жану; ~бритву ұстараны қайрау; 4. перен. что жолға салу‚жөндеу‚реттеу; ~  работу істі жолға салу‚реттеу; ¨~на истинный путь илина путь истины дұрыс жолға салу.
НАПРА`ВИТЬСЯсов. жөнеу‚беттеу‚бет алу‚бағыт алу; ~в город қалаға бет алу.
НАПРА`ВКАж. см. направить 3.
НАПРАВЛЕ`НИ||Ес. 1. см.направить 12; ~е на работужұмысқа жіберу; 2. бағыт‚ағым‚бағдар‚бет‚беталыс; қарай; идти по ~ю к городу қалаға қарай жүру; северное ~е солтүстік бағыты; 3. жол сілтеу‚бағыт беру; ~е ориентировочное бағдарлық бағыт; ~е литературное әдеби бағыт;дать правильное ~е в работе жұмыста дұрыс бағыт беру; ~еполитики саясат бағыты; 4. (документ) жолдама; дать ~е на завод зауытқа жолдама беру; ~е приоритетноебасымдылық бағыт; ~е хозяйственное шаруашылық бағыты.
НАПРА`ВЛЕННОСТЬж. бағыт‚бағыттылық.
НАПРАВЛЯ`ТЬ несов. см.направить.
НАПРАВЛЯ`ТЬСЯнесов. 1. см. направиться; 2. страд. от направлять.
НАПРА`ВОнареч. 1. (куда) оңға‚оңға қарай‚оң жаққа свернуть ~оңға қарай бұрылу; 2. (где)оң жақта; ~школа оң жақта мектеп; ¨~и налево оңды-солды; швырять деньгами ~и налево ақшаны оңды-солды шашу.
НАПРАКТИКОВА`||ТЬСЯсов. тәжірибе алу‚жаттығу‚үйреніп кету; в этой работе он уже ~лся бұл жұмыс­тан ол тәжірибе алып қалды.
НАПРА`СЛИН||Аж. разг. нақақ жала; жабылған бәле; возводить ~убіреуге нақақ жала жабу.
НАПРА`СНОнареч. в знач. сказ. босқа‚бекер‚зая‚беталды; все было ~бәрі де бекер болды‚босқа кетті; ~думаешь бекер ойланасың.
НАПРА`СН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. (бесполезный) зая‚босқа‚текке; ~ые старания босқа тырысу; 2. (неосновательный) орынсыз‚қажетсіз‚керексіз‚пайдасыз‚босқа; ~ый страх босқа үрейлену.
НАПРА`ШИВА||ТЬСЯнесов. 1. см. напроситься; 2.  сұранып­ тұру‚ойға келу; выводы ~ются сами собой қорытынды өзінен-өзі сұранып тұр.
НАПРИМЕ`Рвводн. сл. мысалы‚мәселен.
НАПРОКА`ЗИТЬсов. разг. см. напроказничать.
НАПРОКА`ЗНИЧАТЬ сов.разг. тентектік істеу.
НАПРОКА`Тнареч. уақытша‚жалға; взять пианино ~пианиноны жалға алу.
НАПРОЛЁТнареч. тынымсыз‚үздіксіз; я работал целые сутки ~мен тәулік бойы тынымсыз жұмыс істедім.
НАПРОЛО`Мнареч. разг. 1. баса көктеп‚бұза-жара; он ~ворвался в помещение ол баса көктеп бөлмеге кіріп келді; ¨идти (рваться и т. п.)~еш нәрсемен есептеспей бұза-жара алға ұмтылу.
НАПРОПАЛУ`Юнареч. разг. алды-артын ойламай‚көзсіз тәуекелдік.
НАПРОСИ`ТЬСЯсов. разг. жабысу‚сұрану; біреуге жабысу; сұрап жабысу;~на похвалу өзіне мақтау айтқызу.­
НАПРО`ТИВ1. предлог с род. п. қарсы‚қарама-қарсы; ~дома үйдің қарсысында; 2. перен. керісінше; он все делает ~ол бәрін керісінше істейді; 3. частица, союз (наоборотнет)қайта‚жоқ; я вам не помешаю? – ~очень рад вас видеть мен сізге бөгет жасамаймын ба?  – жоқ‚қайта сізді көргеніме қуаныштымын.
НА`ПРОЧЬ несов. простореч. мүлде; оторвать ~мүлде үзіп тастау.
НАПРУ`ЖИВАТЬнесов. см.напружить.
НАПРУ`ЖИВАТЬСЯнесов. 1. см. напружиться; 2.  страд.от напруживать.
НАПРУ`ЖИТЬсов. разг. см. напрячь 1.
НАПРУ`ЖИТЬСЯсов. разг. см. напрячься.
НАПРЫ`ГАТЬСЯсов. разг. құмары қанғанша секіру; асыр салу.
НАПРЫ`СКАТЬсов. чточего, разг.бүрку‚себу; ~  духов на платок орамалға әтір бүрку.
НАПРЫ`СКИВАТЬнесов. см. напрыскать.
НАПРЯГА`ТЬнесов. что 1. қатайту‚ширату; ~мыш­цы бұлшық етті қатайту; 2. перен. тігу‚салу; ~зрение көз тігу; ~слух құлақ тігу; ~внимание зейін салу; ~все силы бар күшті салу.
НАПРЯГА`ТЬСЯнесов. 1. см. напрячься; 2. страд. от напрягать.
НАПРЯЖЕ`НИ||Е с.1. см. напрячьнапрячься; ~е голоса дауысты күшейту; 2. ынта қою‚зер салу; слушать с ~ем ынтамен құлақ қойып тыңдау; 3. кернеу;ток высокого ~я жоғары кернеулі ток; 4. перен. шиеленіс.
НАПРЯЖЁННОнареч. зорланып‚күштеніп; бар күшті салу.
НАПРЯЖЁННОСТ||Ьж. ~ь қарбаластық, қауырттылық; ~ь труда еңбек қарбаластығы; внутренная ~ь қобалжушылық‚алаңдаушылық; ослабление международной ~и халықаралық шиеленістің бәсеңдеуі.
НАПРЯЖЁНН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от напрячь; 2.  қызу‚ауыр‚қиын; ~ая работақиын‚қызу‚қауырт жұмыс.
НАПРЯМИ`К нареч.разг. 1. төте‚төтесінен‚тура‚тұп-тура‚турасынан; идти ~төтесінен бару; 2. перен. тікесінен‚ашықтан-ашық; сказать ~тікесінен айту.
НАПРЯМУ`Ю нареч.разг. то жечтонапрямик;тура‚төтесінен.
НАПРЯ`ЧЬсов. что 1. (делаться упругим) ширықтыру‚ширату‚жұмылдыру; ~мускулы бұлшық еттерін ширату; 2. (сосредоточить силывнимание)күшейту‚арттыру‚тырысу; ~внимание зер салу‚көңіл қою; ~  зрение көзін тігу‚көзінің майын тауысу; ~память еске түсіруге тырысу; ~силы бар күшті жұмылдыру; ~  слух құлақ түру‚бар ынтамен тыңдау.
НАПРЯ`ЧЬСЯсов. 1. ширығу; мышцы напряглись бұлшық еттер ширықты; 2. күшену‚бар күшті салу‚зорығу‚қиналу‚мықшыңдау; ~поднимая грузжүкті зорланып әрең көтеру.
НАПУГА`ТЬсов. кого-что қорқыту‚үркіту‚шошыту‚зәресін алу‚құтын қашыру; ~до смерти өлердей қорқыту‚қатты қорқыту.
НАПУГА`ТЬСЯсов. үрку‚шошу‚қорқу; зәресі кету‚үрейі ұшу.
НАПУ`ДРИВАТЬнесов. см. напудрить.
НАПУ`ДРИВАТЬСЯнесов. 1. см. напудриться; 2. страд. от напудривать.
НАПУ`ДРИТЬ опалау‚опа жағу; ~лицо бетке опа жағу‚опалау.
НАПУ`ДРИТЬСЯсов. опалану‚опа жағу.
НАПУСКА`ТЬнесов. см. напустить.
НАПУСКА`ТЬСЯнесов. 1. см. напуститься; 2. страд. от напускать.
НАПУСКН||О`Й,-ая‚-ое жасанды‚бояма; ~ая веселость жасанды‚жалған шаттық.
НАПУСТИ`ТЬ сов.1. чтокого-чего (көп етіп)жіберу‚ағыза салу‚толтыру; ~воды в ванну ваннаға су толтыру; ~дым в комнатуүйге түтін толтыру; 2. кого-что жіберу; ~собак на зверя аңға ит қосу; ¨~страху на кого-либо біреудің зәресін алу‚біреудің үрейін ұшыру.
НАПУСТИ`ТЬСЯсов. на кого-что, разг. біреуді айыптап­ байбалам салу.
НАПУ`ТАТЬ сов.1. чточего ұйыстыру‚бытыстыру, шатыстыру; ~ниток жіпті шатыстыру; 2. (ошибиться) жаңылу‚былықтыру‚шатастыру; ~в подсчетах есебінен жаңылу.
НАПУ`ТСТВИЕс. тілек‚тілеу‚бата (жолға шыққан адамға айтылған тілек); обратиться к кому-нибудь с ~м біреуге жол болсын айту.
НАПУ`ТСТВОВАТЬсов. несов. кого-что тілеу‚жол болсын айту.
НАПУ`ТЫВАТЬнесов. см. напутать.
НАПУХА`ТЬнесов. см.напухнуть.
НАПУ`ХЛОСТЬж. простореч. ісік‚ісіп кету;~ног аяқтың ісігі.
НАПУ`ХНУТЬсов. ісіп кету.
НАПЫ`ЖИВАТЬсов. перех. күпсінту‚дүрдиту.
НАПЫ`ЖИТЬСЯсов. разг. 1. (напрячься) жанын салу‚бар күшін салу; 2. перен. (заважничать) шірену‚күпсіну‚қоқаю.
НАПЫЛИ`ТЬ сов.разг. шаңдатып кету‚шаңдату.
НАПЫ`ЩЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое (спесивый) қоқиған‚қоқырайған.
НАПЯ`ЛИВАТЬнесов.,см. напялить.
НАПЯ`ЛИ||ТЬсов. 1. что на что, спец. (натянуть на пальцыраму)керіп қою‚тарту; ~ть холст для вышивания кенепті кесте тігу үшін керу; 2. что, на кого чторазг. (с трудом надеть)әрең‚зорға кию; он еле ~л пиджак ол бешпентін әрең киді; 3. лайықсыз‚жараспайды; он ~л желтую рубашку ол сары жейдені (лайық болмаса да) кие салды.
НАПЯ`ТНИКм. биол. шаша.
НАПЯ`ТНОЧНИКм. тұяқсап.
НАРАБА`ТЫВАТЬнесов. см. наработать.
НАРАБА`ТЫВАТЬСЯнесов. 1. см. наработаться; 2.  страд.от нарабатывать.
НАРАБО`ТА||ТЬ сов.чточего разг.1. (заработать)көп етіп істеп қою; ~ть много деталей көп деталь жасап қою; 2. (добыть работой) (ақша) табу; он ~л тысячу тенге ол мың теңге тапты.
НАРАБО`ТКА ж.атқарым‚атқарылған (орындалғаністелген)жұмыс көлемі.
НАРАВНЕ` нареч.1. бірдей‚қатарлы‚теңдес; ~с крышей дома үйдің шатырымен бірдей; 2. перен. (одинаково) бірдей‚тең; работать ~со взрослыми үлкендермен бірдей жұмыс істеу.
НАРА`ДОВАТЬСЯ сов.на кого-что без доп. әбден қуану‚қуанып жүру.
НАРАСПА`ШКУ нареч.разг. желбегей‚түймелемей‚айқара; в пальто ~алды ашық пальто; ¨ душа ~разг.аңқылдаған‚ақ көңіл.
НАРАСПЕ`Внареч. әндетіп‚құбылтып, құйқылжытып;­ говорить ~құбылтып сөйлеу; читать ~әндетіп оқу.
НАРАСТА`||ТЬнесов. 1. см. нарасти; 2. (усиливаться) арта беру; күшейе беру‚үдей беру‚ұлғаю; силы ~ют күш арта түсті; звуки ~ют дыбыс күшейе берді.
НАРАСТИ` сов.(на поверхности) (үстінебетіне)шығу; на камнях нарос мох тас (бетіне) мүк шықты; 2. (өте көп)шығу‚өсу; наросло много деревьев өте көп ағаш өсіп тұр; 3. арту‚өсу; наросли проценты пайыз көбейген.
НАРАСТИ`ТЬ сов.1. что разг. шығару‚өсіру; өсіріп жетілдіру; ұлғайту; ~новую кожумед.жаңа теріні өсіріп жетілдіру; 2. (удлинить) ұзарту; ~канат арқанды ұзарту; 3. перен. что арттыру‚үдету‚күшейту; ~темп қарқынды күшейту; 4. чточегоразг. (көп қылып)өсіру; ~овощей көкөністі көп етіп өсіру.
НАРАСХВА`Т нареч.талап‚таласып‚талапайлап‚таласып алу‚таласып-тармасып;эту книгу покупают ~бұл кітапты таласып сатып алып жатыр.
НАРА`ЩИВАНИЕс. см. нарастить; ~экономической мощи экономикалық қуатты арттыру; ~темпа производ­ства өндіріс қарқынын үдету.
НАРА`ЩИВАТЬнесов. см. нарастить 1–3.
НАРВА`ТЬсов. чточего1. (сорвать) (көп қылып) үзіп алу‚жұлу‚жинау; теріп алу; ~много цветов гүлді көп қылып жұлып алу; 2. разг. (разорвать) айырып тастау‚жыртып тастау; ~бумаги қағаздарды жыртып тастау.
НАРВА`ТЬСЯ сов.кездесе кету‚жолыға кету‚душар болу‚тап болу; ~на неприятность сәтсіздікке душар болып қалу.
НАРДОСМИ`Яж. бот. тайтұяқ.
НАРЕ`З м.кертік‚ойық‚кертпе тілік (металдың кесілгенкертілген жері);винтовой ~бұранда ойығы.
НАРЕЗА`НИЕс. 1. см. нарезать; 2. тілме.
НАРЕ`ЗА||ТЬсов. 1.чточего (белгілі бір мөлшерде) кесіп тастау; кесу‚турау‚қию; ~ть хлеба нан турау; 2. чточегокесу‚кесіп беру‚бөліп қою; ~ть участок землижер үлескісін кесіп беру; 3. что (сделать нарезы) ойық салу‚кесік түсіру;~ть винт бұранда ою; 4. что кесу‚ою‚бату; ремни рюкзака ~ли плечи жолқапшықтың қайысы иыққа батып кетті.
НАРЕЗА`ТЬнесов. см. нарезать.
НАРЕ`ЗА||ТЬСЯсов. кесілу‚туралу; сыр тонко ~лся сыр жұқа кесілді‚туралды.
НАРЕ`ЗКАж. 1. см. нарезать; ~столба діңгек тілу; 2. см.нарез; винтовая ~бұранда ойығы.
НАРЕЗН||О`Й, -ая, -ое иір ойықты; ~ой ствол иір ойықты оқпан (оқ бұралып шығатын оқпан); ~ое ружье иір ойықты мылтық.
НАРЕ`ЗЫВАТЬнесов. см. нарезать.
НАРЕ`ЗЫВАТЬСЯнесов. см. нарезаться.
НАРЕКА`НИЕс. (упрекпорицание)жазғыру‚ұялту‚сөгу (бетіне басу).
НАРЕКА`ТЬ несов. см.наречь.
НАРЕКА`ТЬСЯ несов.1. см. наречься; 2. страд. от нарекать.
НАРЕ`ЧИЕ Ілингв. сөйленіс (жалпы халықтық тілдегі диалектілердің бір бөлігі).
НАРЕ`ЧИЕ ІІс. лингв. үстеу (сөз табы).
НАРЕ`ЧЬ сов.кого-что, уст. атау‚ат қою‚атап кету; ~младенцу имя при рождении нәрестеге туысымен ат қою.
НАРЕ`ЧЬСЯ сов. уст.аталу‚атану.
НАРЗА`Нм. нарзан (шипалы минералды су).
НАРИСОВА`ТЬ сов. кого-что1. суретін түсіру‚суретін салу; ~портрет портрет салу; 2. (образно описать) бейнелі түрде суреттеу‚суреттеп беру.
НАРИЦА`ТЕЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое;имя ~ое лингв.жалпы есім; ~ая стоимость эк.нақты‚өзіндік белгіленген құн; сыртына жазып қойылған өз құны‚өз бағасы; ~ая стоимость облигации облигациялардың өз бағасы; ~ая цена белгіленген баға.
НАРКОБИ`ЗНЕСм. есірткі бизнесі.
НАРКО`Зм. наркоз; местный ~дененің белгілі бір жеріне жасалатын наркоз; общий ~жалпы наркоз.
НАРКО`ЛОГ м.нарколог‚наркология маманы.
НАРКОЛОГИ`ЧЕСК||ИЙ, -ая‚-ое наркологиялық; ~ий кабинет наркология кабинеті.
НАРКОЛО`ГИЯж. наркология (есірткі құмарлықтан болған ауруларды зерттейтін және оларды емдеу амалдарын белгілейтін медицина саласы).
НАРКОМА`Нм. есірткі құмар, нашақор.
НАРКОТОРГО`ВЕЦесірткі сатушы.
НАРКОМА`НИЯж. нашақорлық‚есірткі құмарлық.
НАРКО`ТИКИмн. есірткі.
НАРКОТИ`ЧЕСК||ИЙ, -ая‚-ое ұйықтататын‚елітетін‚есірткі; ~ие культуры есірткі дақылдар.
НАРО`Дм. в разн. знач. 1. халық; казахский ~қазақ халқы; 2. адамдар‚халайық‚жұртшылық‚әлеумет‚қауым; на собрании было много ~ужиналыстахалық көп болды.
НАРОДИ`ТЬсов. кого-чего, разг. (көпбірнеше)бала туу; ~много детей көп бала туу.
НАРОДИ`||ТЬСЯсов. 1. туылу; табылу‚туып өсу; ~лось новое поколение жаңа ұрпақ туып өсті; 2. перен. пайда болу‚шығу; туу; ~лись новые отрасли промышленности өнеркәсіптің жаңа салалары пайда болды.
НАРО`ДНИКм. ист. халықшыл.
НАРО`ДНИЧЕСК||ИЙ, -ая‚-ое ист. халықшыл.
НАРО`ДНИЧЕСТВОс. ист. халықшылдық.
НАРО`ДНО ДЕМОКРАТИ`ЧЕСК||ИЙ,-ая‚-ое ха­лық-демократиялық.
НАРО`ДНОСТЬж. 1. ұлыс‚халық; ~Востока Шығыс халқы; 2. (национальнаянародная самобытность)~  поэзии АбаяАбай поэзиясының халықтығы.
НАРОДНОХОЗЯ`ЙСТВЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое халық шаруа­шылық; ~ый план халық шаруашылық жоспары.
НАРО`ДН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. халық; ~ое образование халыққа білім беру; ~ое творчество халық шығармашылығы; ~ые массы халық бұқарасы; ~ое гулянье көпшілік серуені; ~ый артист республики республиканың халық артисі; 2.  халықтық; поэзия Абая глубоко ~а Абай поэзия­сы – нағыз халықтық поэзия; ¨~ая дружинахалық жасағы.
НАРОДОВЛА`СТИЕс. уст. халық өкіметі.
НАРОДОНАСЕЛЕ`НИ||Ес. ел халқы, тұрғын халық; статистика ~я халық статистикасы‚санағы.
НАРОЖДА`ТЬСЯнесов. см. народиться.
НАРО`СТм. 1. бұлтық‚ұра‚өсік‚беріш‚шор;~  костный­сүйек шоры; ~на стволе ағаштың бұлтығы; 2. (осадокнакипь)қаспақ‚қақ, торта.
НАРОЧИ`Т||ЫЙ,-ая‚-ое әдейі‚қасақана‚жорта істелген; ~ая грубость жорта істелген дөрекілік; ~ое подчеркивание недостатков кемшіліктерді әдейі баса айтушылық.
НАРО`ЧНОнареч. 1. (с целью) әдейі‚қасақана‚біле тұра; я ~пришел мен әдейі келдім; 2. разг. (в шутку) жорта‚қасақана‚қалжыңдап‚ойнап; я ~это сказалне обижайтесь мен мұны жорта айтып едім‚ренжімеңіз; ¨  как(будтословноточно)~әдейі істегендей; только собрались гулятькак ~пошел дождь серуенге жиналып едік‚қас қылғандай жаңбыр жауып кетті.
НА`РОЧНЫЙм. шабарман; арнаулы тапсырманы апарушы.
НАРСУ`Д(народный суд) халық соты.
НА`РТЫмн., ед. нартаж. (жіңішке ұзын табан шана); бұғы шана‚ит шана.
НАРУБА`ТЬнесов. см. нарубить.
НАРУБИ`ТЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде) кесу‚бұтау; турау; ~дров отын бұтау; ~капусты қырыққабат турау.
НАРУ`ЖИ нареч.разг. (вне чего-либоснаружи)сыртынан; я вошел в дома он остался ~мен үйге кірдім‚ол сыртта қалды; дома-то теплоа ~сегодня холодно үйде жылы болғанмен сыртта бүгін суық.
НАРУ`ЖНОнареч. сырт қарағанда‚сыртынан қарағанда; ~он спокоен сыртынан қарағанда ол байсалды.
НАРУ`ЖНОСТЬж. (внешность) сырт пішін‚сыртқы түр‚сыртқы бейне; приятная ~сүйкімді сырт келбет; обманчивая ~алдамшы сырт пішін.
НАРУ`ЖН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. сыртқы‚тысқы; ~ая стена сыртқы қабырға; 2. (показной) сыртқы‚көрер көзге; ~ое спокойствие сырттай байсалдылық; 3. мед.сыртқы дәрі (денеге жағатын дәрі).­
НАРУ`ЖУнареч. тысқа‚сыртқа; выйти ~сыртқа шығу; шуба мехом ~жүні сыртына қаратылған тон.
НАРУКА`ВНИК м.жеңсе (жеңнің сыртынан киілетін шүберек).
НАРУКА`ВН||ЫЙ,-ая‚-ое жеңдегі; жең үстіндегі; ~ый знак жеңдегі белгі; ~ая повязка жеңдегі байлам.
НАРУМЯ`НИВАТЬнесов. см. нарумянить.
НАРУМЯ`НИВАТЬСЯнесов. 1. см. нарумяниться; 2.  страд.от нарумянивать.
НАРУМЯ`НИТЬсов. что (вызвать румянец); ~щеки бетті қызарту.
НАРУМЯ`НИТЬСЯсов. қызару‚қызарту‚қызылдану.­
НАРУ`ЧНИКИмн. қолкісен‚бұғау.
НАРУ`ЧН||ЫЙ,-ая‚-оеқолға киетін; ~ые часы қол сағат.
НАРУША`ТЬнесов. см. нарушить.
НАРУШ`ЕНИЕс. 1.см. нарушитьнарушиться; ~  дисциплинытәртіп бұзу; ~налогового законодательства салық заңын бұзу; 2. бұзылым‚бұзылыс; ~геологическое геологиялық бұзылым; ~горных пород таужыныс­тардың бұзылымы.
НАРУШИ`ТЕЛЬ м.бұзушы‚бұзып өтуші‚бұзақы; ~  общественного порядка қоғамдық тәртіпті бұзушы.
НАРУ`ШИТЬсов. что бұзу; ~чей-либопокой тыныштықты бұзу; ~сон ұйқыны бұзу; ~порядок тәртіп бұзу; ~договор шартты бұзу.
НАРУ`ШИ||ТЬСЯсов. бұзылу‚бөліну; сон ~лся ұйқы бөлінді.
НАРЦИ`СС м.бот. нәркес (гүлі ақсарыхош иісті көп жылдық өсімдік).
НА`Р||Ытолько мн. сәкі;спать на ~ах сәкіде ұйықтау.­
НАРЫ`Вм. іріңдеу; вскрыть ~іріңді жару.
НАРЫВА`ТЬ Інесов. см. нарыть.
НАРЫВА`||ТЬІІ сов. 1, 2 л. не употр. іріңдеу‚домбығу‚бітеу ісу‚жара болу; палец ~ется саусақ іріңдеп кетті.
НАРЫВА`ТЬСЯнесов. см. нарваться.
НАРЫВН||О`Й,-ая‚-ое мед. ірің жарғыш‚ірің сорғыш; ~ой пластырьірің сорғыш пластырь.
НАРЫ`ТЬсов. чточего (белгілі мөлшерде)қазу‚қазып алу; ~картофеля картоп қазып алу.
НАРЯ`Д Ім. (одежда) киім (сәнді киім).
НАРЯ`ДІІ м. 1. (документ) наряд; ~на уголь көмірдің наряды; 2. жасақ‚топ; ~полиции полиция жасағы; быть в ~евоен. жасақта болу.
НАРЯДИ`ТЬІ сов. кого-что киіндіру‚әдемі киіндіру‚әшекейлеу‚безендіру; ~ребенка баланы әдемі киіндіру; ~в шубу тон кигізу; ~елку шыршаны безендіру.
НАРЯДИ`ТЬІІ сов. кого-что (назначить в наряд) жіберу‚тағайындау‚дайындау; ~в караул қарауылға жіберу; ~подводы за лесом отынға көліктер жіберу.
НАРЯДИ`ТЬСЯсов. 1. жасану‚әдемі киіну; 2.  (перео­деться);­~в женское платье әйел көйлегін кию.
НАРЯ`ДНИЦА ж.простореч. әсемпаз.
НАРЯ`ДНОнареч. жақсы‚әдемі; ~одеть ребенка жас баланы әдемі киіндіру.
НАРЯ`ДНОСТЬж. только ед. әдемі киінушілік‚киімнің сәнділігі; ~одежды киімнің әдемілігі.
НАРЯ`ДН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. (красиво одетый) әдемі‚әсем киінген‚келісті киінген‚жасанған; ~ые девушки әдемі киінген қыздар; 2. (об одежде) әдемі‚әсем‚сәнді; ~ое платьеәдемі көйлек.
НАРЯДУ`нареч. с кем-чем бірдей‚тең‚қатар; ~со взрослыми үлкендермен қатар; ~с этим сонымен қатар.
НАРЯ`ДЧИКм. нарядшы‚нарядқа жіберуші.
НАРЯЖА`ТЬІ несов. см. нарядить І.
НАРЯЖА`ТЬ ІІнесов. см. нарядить ІІ.
НАРЯЖА`ТЬСЯнесов. 1. см. нарядиться; 2. страд. от наряжать І.
НАСАДИ`ТЬ сов.1. чточего (белгілі мөлшерде)отырғызу‚мінгізу; ~полную машину людей машинаны толтыра адам мінгізу; 2. (надеть) саптау‚қондыру; ~топор на топорище балтаны саптау; 3. шаншу‚ілу; ~червяка на крючокқармаққа құрт шаншу; 4. см. насаждать.
НАСА`ДКАж. 1. только ед. (действие) саптама‚қондырма; ~дальномерная қашықтық өлшеуіш саптама; ~  авторедукционная авторедукциялық саптама; ~на гидромонитор суоқпақ қондырмасы; 2. тех. саптама‚сұғындырма; 3. (приманка) жем‚қармақ жем.
НАСА`ДН||ЫЙ, ой, -ая‚-ое отырғызылған‚қондырылған; ~ая трубақондырылған құбыр.
НАСА`ДОЧН||ЫЙ,-ая‚-ое сапталған‚кигізілген; ~ая камератолтырылған камера.
НАСА`ДЧИКм. саптаушы‚кигізуші‚қондырушы.
НАСАЖА`ТЬ сов. см.насадить І.
НАСАЖДА`ТЬнесов. что орнату; ~новую технику жаңа техниканы орнату.
НАСАЖДЕ`НИЕ Іс. 1. см. насаждать; 2. чаще мн. (группа растений) көшет; (зеленые насаждения) жас көшеттер.­
НАСАЖДЕ`НИЕІІ с. только ед. орнату‚өндіру; ~  просвещениябілім орнату.
НАСА`ЖИВАТЬ несов. см.насадить 1–3.
НАСА`ЖИВАТЬСЯнесов. страд. см. насесть 1.
НАСА`ЛИВАТЬнесов. см. насолить.
НАСА`СЫВАТЬ несов. см.насосать.
НАСА`СЫВАТЬСЯ несов.1. см. насосаться; 2. страд. от насасывать.
НАСА`ХАРИВАТЬнесов. см. насахарить.
НАСА`ХАРИТЬсов. что қантты көп қосу.
НАСВЕ`РЛИВАТЬнесов. см. насверлить.
НАСВЕРЛИ`ТЬсов. что, чего бұрғылау‚бұрғылап тесу.
НАСВИСТА`ТЬ  НАСВИСТЕ`ТЬсов. что (передать свистом мелодию) ысқырықпен әндету.
НАСВИ`СТЫВАТЬнесов. см. насвистатьнасвистеть; (издавать свист).
НАСЕВА`ТЬ несов. см.насеять.
НАСЕДА`ТЬнесов. 1. см. насесть 234; 2.на кого-что разг. (теснить, наступая) қыспаққа алу‚қысым жасау.
НАСЕ`ДКАж. күрік тауық.
НАСЕ`КАж.1. (зарубканасечка)кертік‚ойық; 2.  спец.диірмен тасын қашайтын өткір балғаның бір түрі.
НАСЕКА`ЛАм.кертуші‚тураушы‚тартушы (ет өңдеу өндірісінде тураушыкесуші болып істейтін жұмысшы).
НАСЕКА`ТЬ несов. см.насечь.
НАСЕКО`МОЕс. жәндік(шыбын-шіркейқұрт-құмырсқа).­
НАСЕКОМООПЫЛЯ`ЕМ||ЫЙ,-ая‚-ое бот. жәндік­термен тозаңданатын; ~ые растения жәндіктермен тозаңданатын өсімдіктер.
НАСЕКОМОЯ`ДН||ЫЙ,-ая‚-ое жәндікқоректілер.
НАСЕЛЕ`НИ||Е с.халық; тұрғындар‚ел‚жұрт; перепись ~я халық санағы; ~е градообразующее қала құрау­шы халық; ~екоренное байырғы халық; ~е местное жергілікті халық; ~е сельское ауыл халқы.
НАСЕЛЁННОСТЬж. 1. см. населенный; 2. халықтың тығыздылығы‚жиілігі‚қоныстануы.
НАСЕЛЁНН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от населить; 2. қоныс тепкен, халық орналасқан, халқы көп, жиі отырған ел; ~ая квартира кісі орналасқан пәтер; ~ый пунктелді мекен (қыстаққала т. б.).
НАСЕЛИ`ТЬсов. что (занять жителями) (халықтыкісіні)орналастыру‚қоныстандыру‚енгізу‚кіргізу; ~  новые дома жаңа үйлерге орналастыру‚кіргізу.
НАСЕЛЯ`||ТЬнесов. 1. см. населить; 2. тұру‚өмір сүру‚мекендеу; Центральную Азию ~ют многие народы Орталық Азияны көп халық мекендейді.
НАСЕ`СТм. бақан‚тауық бақан‚сырық (тауық қонақтайтын).
НАСЕ`||СТЬ 1.сов. (өте көп) отыру‚міну; в лодку ~ло много народу қайыққа көп адам отырды; 2.(осесть) басып қалу‚басу; ~ла пыль шаң басып қалды; 3. на кого, разг. (навалиться) жабылу‚қыспаққа алу; ~сть на противника жауға жабылу.
НАСЕ`ЧКАж. 1. см. насечь 12;2. (зарубканарезка)кесік‚сызат‚кертік; ~стерлась кертігі қажалып біткен; 3. (украшение) әшекей‚безендіру.
НАСЕ`ЧЬ сов.1. чточегоою‚керту‚белгі салу; ~  метки на бревнах бөренелерге белгі салу; 2. что (пок­рыть нарезами) керту; ~напильником егеумен керту; 3. чточего (мелко нарубить)уақтап турау‚керту; ~  капустуқырыққабатты турау.
НАСЕ`ЯТЬсов. чточего1. (посеять) егу‚егіп тастау; ~пшеницы бидай егіп қою; 2. (просеять) елеу‚електен өткізу (бидайтары т. б.);~муки ұн елеу.
НАСИДЕ`ТЬсов. что (о птицах) басып шығару‚жұмыртқа басу.
НАСИДЕ`ТЬСЯ сов.разг. ұзақ отырып қалу; ~в гос­тях қонақта отырыңқырап қалу.
НАСИ`ЖЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое тұрғылықты‚үйреншікті‚жылы; ~ое место жылы орын.
НАСИ`ЖИВАТЬнесов. см. насидеть.
НАСИ`ЛИ||Ес. 1. (применение физической силы) зорлық‚­ күштеу‚зорлық-зомбылық; следы ~я на теле тәндегі күштеу іздері; 2.(принуждение)еріксіз мәжбүр ету.
НАСИ`ЛОВАТЬ 1.кого-что (принуждать) күштеу‚зорлық жасау‚озбырлық жасау; 2. кого (женщину) зорлау‚жыныстық қатынасқа мәжбүр ету.
НАСИ`ЛУнареч. разг. 1. (с большим трудомедва) әрең‚зорға‚зорлап; я ~поднял эту тяжесть бұл жүкті әрең көтердім; 2. (наконец-то) әрең дегенде‚зорға дегенде; ~я вас дождался сізді күтіп отырып әрең дегенде кезіктім.
НАСИ`ЛЬНИКм. зорлықшыл‚жәбірлеуші.
НАСИ`ЛЬНИЧЕСК||ИЙ, -ая‚-ое зорлықпен.
НАСИ`ЛЬНОнареч. күшпен‚күш жұмсап‚зорлықпен‚еріксіз; ~заставить кого-либо лечиться біреуді емделуге мәжбүрлеу; ¨~мил не будешь погов. зорлықпен жақсы көріне алмайсың.
НАСИ`ЛЬСТВЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое зорлап‚күшпен‚күштеп; ~ые меры күштеу шаралары; ¨~ая смерть зорлықпен өлтіру.
НАСИНИ`ТЬсов. что нілге салу, көкке бояу; ~  белье­ киімді нілге салу.
НАСКА`БЛИВАТЬ несов. см.наскоблить.
НАСКАЗА`ТЬсов. чточего (толықтырып) айту; ~  новостей­ жаңалықтарды толықтырып айту.
НАСКА`КИВАТЬ несов. см.наскочить.
НАСКА`ЛЬН||ЫЙ,-ая‚-ое жартасқа салынған‚жазылған; ~ые рисунки жартасқа салынған суреттер.
НАСКАНДА`ЛИТЬсов. разг. жанжалдасу.
НАСКВЕРНОСЛО`ВИТЬсов. неперех. (наговорить непристойностей) аузына келгенін оттау‚былапыт сөздер айту.
НАСКВО`ЗЬ нареч.1. (через всю толщу чего-л.) тесіп өту‚тесе‚жара; пуля пробила доску ~оқ тақтайды тесіп өтті; 2. (совершенно) түгел‚әбден‚шылғи; я промок ~мен әбден су болдым; ~лживое заявление шылғи өтірік мәлімдеме; ¨видеть~разг. біреудің ойын‚ындынын жақсы білу.
НАСКОБЛИ`ТЬсов. чточего 1.(белгілі бір мөлшерде) қырып алу‚жиып алу; 2. қыру; ~полы еденді қыру.
НАСКО`Км. 1. разг. (налет) күтпеген жерден‚кенеттен жасалған шабуыл; кавалерийский ~атты әскердің кенеттен жасаған шабуылы; 2. перен. орынсыз тиісу, әй-шәйсіз соқтығу; ¨с ~а(~у)ойланбай‚дайындықсыз.­
НАСКО`ЛЬКО   нареч.1. вопросит. қаншалықты; ~  это верно? бұл қаншалықты дұрыс болар екен?; 2.  относит.­белгілісі; ~мне известноон приехал только вчерамаған белгілісі – ол кеше ғана келіпті.
НАСКО`ЛЬКО   нареч. қаншалықты‚қаншама‚қандай дәрежеде; ~здесь лучше қай дәрежеде жақсы екені; ~хватит сил күшіміз қаншалықты жетерлігі; ~возмож­но мүмкін болғанша.
НА`СКОРОнареч. разг. тез‚жылдам‚асығыс‚асығып-үсігіп‚асып-сасып‚асығыстықпен; ~поесть асығып-үсігіп тамақ ішу.
НАСКОЧИ`ТЬсов. на кого-что 1. (жүргендежүзгендесекіргенде т. б.)тоқайласып‚соқтығып қалу‚үстінен шығу; ~на столб бағанаға соқтығып қалу; 2. (напасть) біреумен байланысу, дөрекі түрде айып тағу; 3. ыңғайсыз жағдайға тап болу‚ұшырап қалу.
НАСКРЕСТИ` сов. чточего (белгілі бір мөлшерде) қырып алу‚жиып алу; ~муки ұн қырып алу; ~денег ақшаны тырнақтап жиып алу (ойдан орыпқырдан қырып жиып алу).
НАСКУ`ЧИТЬ сов. кому без доп.разг. жалықтыру‚іш пыстыру‚зеріктіру‚мезі қылу.
НАСЛАДИ`ТЬсов. что рақаттандыру‚құрышын қандыру, ләзаттандыру; ~слух пением ән тыңдап құлақ құрышын қандыру.
НАСЛАДИ`ТЬСЯсов. кем-чем, без доп. рақаттану‚рақатқа бөлену‚ләззат алу‚масайрау‚сайрандау.
НАСЛАЖДА`ТЬСЯнесов. см. насладиться.
НАСЛАЖДЕ`НИЕ с.рақат‚ләззат‚құшырлану; с ~м рақаттанып; слушать с ~м құшырлана тыңдау; испытывать ~ләззат‚рақат табу.
НАСЛА`ИВАТЬнесов. см. наслоить.
НАСЛА`ИВАТЬСЯнесов. 1. см.наслоиться; 2. страд. от наслаивать.
НАСЛА`ТЬсов. кого-чтокого-чегокөп етіп жіберу; ~подарковкөп етіп сыйлық жіберу.
НАСЛЕ`ДИЕс. мұра‚мирас;народное ~халық мұрасы; ~этнокультурное этностық-мәдени мұра; ~предковата-баба мұрасы.
НАСЛЕДИ`ТЬсов. чем без доп. разг. лас із түсіру‚таптау; ~в передней ауыз үйге лас із түсіру; ~на полу еденді таптау.
НАСЛЕ`ДНИК м., НАСЛЕДНИЦА ж.1. мұрагер‚мирасқор‚ізбасар; законный ~заңды мұрагер; 2. перен. (преемник) алға қарай апарушы‚жалғастырушы; ~традиции своего воспитателя өз тәрбиешісінің дәстүрін алға апарушы.
НАСЛЕ`ДН||ЫЙ,-ая‚-ое мұрагер‚мирасқор (таққа отыруға тиісті адам); ~ый принц мұрагер шаһзада.
НАСЛЕ`ДОВАНИ||Ес. только ед. мұрагерлік‚мұрагер болушылық; право ~я мұрагерлік құқық.
НАСЛЕ`ДОВА||ТЬсов. несов.чтомұра етіп алу; он ~л этот дом от отца ол бұл үйді әкесінен мұра есебінде алған.
НАСЛЕ`ДСТВЕННОСТЬ ж.тұқым қуалаушылық‚тегіне тартушылық.
НАСЛЕ`ДСТВЕНН||ЫЙ, -ая‚-ое 1. мұрагерлік‚мұралық; ~ое право мұрагерлік құқық; ~ое имущество мұралық мүлік; ~ые пошлины, налог на наследство мұрагерлік баж‚мұра салығы; 2. тұқым қуалаған; ~ые изменения тұқым қуалаудан болған өзгерістер.
НАСЛЕ`ДСТВ||О с. мұра‚мирас; оставить в ~о мұра етіп қалдыру.
НАСЛОЕ`НИЕ с.1. см. наслоитьнаслоиться;2. геол. қатпар; песчаное ~құм қатпары; 3. перен. (особенностьчерта)өзгеден бұрын не кейін пайда болған өзгешелігі (мінездемәдениеттеәдетте т. б.).
НАСЛОИ`ТЬсов. чточего1. қабаттау‚қатпарлау; ~  тестоқамырды қабаттап салу; 2. (бірнеше) қабатқа бөлшектеу‚айыру.
НАСЛОИ`ТЬСЯ сов.на что қабат-қабат‚қатпар-қатпар болу.
НАСЛОНЯ`ТЬСЯсов. разг. бос сүйену‚жұмыссыз қарап тұру.
НАСЛУЖИ`||ТЬсов. перех., неперех., простореч. қызмет ету‚еңбек сіңіру; ~л себе почет құрметтеуге лайық еңбек еткен.
НАСЛУ`ШАТЬСЯ сов. кого-чего1. көп тыңдау‚көп есту; ~разных новостей көп жаңалық есту; 2. (насладиться) тойғанша‚мейірі қанғанша; ~музыки музыканы мейірі қанғанша тыңдау.
НАСЛЫ`ШАНв знач. сказ. о ком-чем разг. көп естіп қанық болу; я о вас много ~мен сіз туралы көп естідім.
НАСЛЫ`ШАННЫЙ разг.талай естіген‚білген (біреудіңбірдеменің жайын естутыңдау арқылы қанық болу);он человек ~ол талайды естіген‚білген адам.
НАСЛЫ`ШАТЬСЯсов. о ком-чем көп жайды ес­тіп білу.
НАСЛЫ`ШК||Аж. разг.: по ~е естуі бойынша; знать что-либо по ~ебірдемені естуі бойынша ғана білу.
НАСЛЮНИ`ТЬсов. что түкіріктеп (жібіту)сілекейлеу; ~марку марканы түкіріктеу жапсыру.
НАСМА`РКУнареч. разг. зая кету‚бекерге‚босқа кету; все планы пошли ~бүкіл жоспар зая болды.
НА`СМЕРТЬ нареч. өлімші болу; ранить ~өлімші етіп жаралау; сражен пулей ~оқ тиіп мерт болған; өлгенше‚өлердей; испугать ~өлердей қорқыту; ¨стоять ~жанын аямай қарсы тұру‚қасық қаны қалғанша ұрысу (соғысу).
НАСМЕХА`ТЕЛЬСТВОс. уст. келеке‚сайқымазақ.
НАСМЕХА`ТЬСЯнесов. над кем-чем мысқылдау‚келемеждеу, келеке ету‚күлкі қылу.
НАСМЕШИ`ТЬ сов. кого-чтокүлдіру‚күлкісін келтіру.
НАСМЕ`ШК||Аж. келеке‚әжуа‚келемеж; сказать что-либо в ~у бірдемені мысқылдай айту.
НАСМЕ`ШЛИВОСТЬж. только ед. мысқылшылдық‚келекешілдік.
НАСМЕ`ШЛИВ||ЫЙ, -ая‚-ое мысқылшыл‚сайқымазақ; ~ый человек сайқымазақ адам; ~ая улыбка мыс­қыл‚сайқымазақ күлкі
НАСМЕ`ШНИКм., НАСМЕ`ШНИЦА ж. мысқылшыл‚келекелеуші‚сайқымазақ‚әжуашыл.
НАСМЕ`ШНИЧА||ТЬнесов. над кем-чемразг.мыс­қылдау‚келеке қылу; мне всегда казалосьчто он ~ет над всеми маған ол жұрттың бәрін келеке қылатын сияқты көрінетін.
НАСМЕЯ`ТЬСЯсов. 1. разг. (вдоволь насмеяться) көп күлу; 2. над кем-чем (мысқылдаймазақтай)күлу; ~над чьими-нибудьдействиями біреудің әрекетін мазақ қылып күлу.
НАСМОЛИ`ТЬсов. 1. что қарамайлау‚қарамай жағу; ~ось телеги арбаның білігін қарамайлау; 2. перен., простореч.­ құрымдау‚қап-қара ету; ~в комнате (дымом)бөлмені темекі түтінімен құрымдау.
НА`СМОРКм. тұмау.
НА`СМОРОЧНЫЙ тұмаураттыратын‚тұмау тигізетін.
НАСМОТРЕ`||ТЬСЯсов. 1. на кого-что көз тоймай көп қарау; не могу ~ться на эту красивую природу мына тамаша табиғатқа қарай бергім келеді; 2. кого-чего ~лся новых картин жаңа суреттерді көп тамашалады.
НАСОВА`ТЬсов. чточего разг.тыққыштау, тыққылау‚сұққылау; ~конфет во все карманы кәмпитті барлық қалталарына тыққыштау‚сықау.
НАСОВЕ`ТОВАТЬсов. чточего разг. кеңесті көп беру.
НАСО`ВЫВАТЬ несов. см.насовать.
НАСОЛИ`ТЬсов. 1. чточего (белгілі бір мөлшерде) тұздау‚тұздап қою; ~огурцов қиярды көп қылып тұздап қою; 2. чторазг. (мөлшерден тыс)тұз салу; ~  суп сорпаға көп тұз салу; 3. перен. кому-чему разг. қиянат жасау‚зиян келтіру.
НАСОРИ`ТЬсов. ыбырсыту‚ластау; ~в комнате бөлмені ыбырсытып жіберу.
НАСО`См. сорғы; ~погруженный батырымды сорғы; ~подвесный аспалы сорғы; ~проходческий ұңғымалы сорғы; ~руднический кеніш сорғысы.
НАСОСА`||ТЬСЯсов. тойғанша ему‚сору; ребенок ~лся молокабала сүтті тойғанынша емді.
НАСО`СН||ЫЙ, -ая‚-ое сорғы; ~ая станция сорғы станциясы.
НАСО`Х||НУТЬсов. 1. разг. жұғып кеуіп қалу‚жұғып қатып қалу; на колесах ~ла грязь доңғалақтарға жұққан балшық кеуіп қалған; 2. қурап қалу‚қурап кету; в лесу ~ло много берез ормандағықайыңдардың көбі қурап қалыпты.
НАСОЧИНИ`ТЬ  НАСОЧИНЯ`ТЬсов. чточего разг.ойлап шығару‚жалған сөйлеу‚өтірік айту‚бар-жоқты сөйлеу.
НА`СПЕХнареч. атүсті‚асығыс‚асыға-үсіге‚шала-шарпы‚шала-пұла; делать что-либо ~бірдемені асығыс-үсігіс істеу; поесть ~асығып‚шала-пұла жеу.
НАСПИ`ННИКм. 1. арқалық (бұрынғы кезде арқаны жауып тұратын темір сауыт); 2. спец. арқалық (аттың арқасымен бойлап тартылған шілия қайысы).
НАСПИ`НН||ЫЙ, -ая‚-ое арқадағы‚арқада болатын.­
НАСПИРТОВА`ТЬ сов.что спирттеу‚спиртке малу‚спирт сіңдіру; ~препараты аспаптарды спиртке малу.
НАСПИРТОВА`ТЬСЯсов. спиртке сіңдіру.
НАСПИРТО`ВЫВАТЬнесов. см.наспиртовать.
НАСПИРТО`ВЫВАТЬСЯнесов. 1. см. наспиртоваться; 2. страд. от наспиртовывать.
НАСПЛЕ`ТНИЧАТЬ  см. сплетничать; сов. ғайбаттау‚өсектеу‚өсек тасу.
НАСПЛЕ`ТНИЧАТЬСЯсов. простореч. өсектеу‚ғайбаттау.
НАСТм. мұзқатқақ‚қарақатқақ‚қабыршақ мұз.
НАСТАВА`ТЬнесов. см.настать.
НАСТАВИ`ТЕЛЬм. то жечто наставник; ақылшы‚тәлім беруші.
НАСТАВИ`ТЕЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое уағыз мәнді‚өсиет мәнді.
НАСТА`ВИТЬІ сов. 1. чтокого-чего(белгілі бір мөлшерде) (көп қылып) қою‚тізіп қою; ~стульев орындықтарды (көп қылып) тізіп қою; 2. ұзарту‚жалғастыру; ~кусок ткани к рукаву жеңге бір қиық матаны жалғау;
3. что, разг. кезеу‚көздеу; ~ружье мылтықты кезеу; ¨  ~рога комубіреуге қиянат жасау‚зиян келтіру; күйеуінің көзіне шөп салу.
НАСТА`ВИТЬІІ сов. кого-что, на что ақыл беру‚жөн сілтеу‚бағыт көрсету; ~на ум ақыл беру‚айту; ~  на истинный путь дұрыс жолға қою‚бағыттау‚сілтеу.
НАСТА`ВКАж. 1. см. наставить І 2; 2. (наставленная часть) жалғама.
НАСТАВЛЕ`НИЕс. 1. см. наставить ІІ; 2. (поучение) өсиет‚уағыз‚ақыл‚тәлім; отцовское ~әке ақылы; 3.  (инструкция)нұсқау‚ереже
НАСТАВЛЯ`ТЬІ несов. см. наставить І.
НАСТАВЛЯ`ТЬІІ несов. см. наставить ІІ.
НАСТА`ВНИКм., НАСТАВНИЦА ж. тәлімгер.
НАСТА`ВНИЧЕСК||ИЙ,-ая‚-ое тәрбиешілік‚жетекшілік‚тәлімгерлік.
НАСТА`ВНИЧЕСТВ||Ос. тәлімгерлік‚ұстаздық; школа ~атәлімгерлік мектеп.
НАСТАВН||О`Й, -ая‚-ое 1. ұзартылған‚ұшталған‚жалғанған; ~ые рукава жалғанған жең; 2. (приставляемый) кигізіп қойған‚қондырма; ~ая труба қондырма құбыр.
НАСТА`ИВАТЬІ несов. см. настоять І.
НАСТА`ИВАТЬІІ несов. см. настоять ІІ.
НАСТА`ИВАТЬСЯнесов. 1. см. настояться ІІ; 2.  см.  настаи­вать ІІ.
НАСТАНОВИ`||ТЬСЯсов. простореч. тұрып қалу‚ұзақ тұру; ~лось много народу в очередь в театральную кассу театр кассасының кезегіне көп адам тұрып қалды.
НАСТА`||ТЬсов. жету‚келу‚шығу; ~ло утро таң атты; ~ла весна көктем шықты; время уже ~ло уақыт келді‚мезгілі жетті.
НАСТЕ`БЕЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое сабақтағы (өсімдік сабағындағы).
НАСТЁГАНН||ЫЙ,-ая‚-ое бидайылап тіккен‚сырылған‚сырып тігілген; ~ое одеяло бидайылап сырылған көрпе.
НАСТЕГА`ТЬ Ісов. 1. что на что сыру‚қабу‚салып сыру; ~вату на ткань матаның арасына мақта салып сыру; 2. что, чего (белгілі бір мөлшерде) сырып тігу‚қабып тігу; ~несколько одеял бірнеше көрпе сыру.
НАСТЕГА`ТЬ ІІкого, простореч. (отхлестать) қамшылау‚қамшы басу; ~лошадь атты қамшылау‚атқа қамшы басу.
НАСТЁГИВАТЬІ несов. см. настегать І.
НАСТЁГИВАТЬ ІІнесов. см. настегать ІІ.
НА`СТЕЖЬнареч. айқара‚шалқасынан; двери были открыты ~есіктер шалқасынан ашылып тұр еді.
НАСТЕЛИ`ТЬсов. см. настлать.
НАСТЕ`НН||ЫЙ,-ая‚-ое қабырғаға қыстыратын‚ілетін; ~ый календарь қабырға күнтізбесі.
НАСТИГА`ТЬнесов. см. настичьнастигнуть.
НАСТИ`Г||НУТЬ сов. см.настичь; врага удалось ~нуть қашқан жауды қуып жетті; погоня ~ла их қуғыншылар оларды қуып жетті.
НАСТИ`Лм. 1. см. настлать; 2. төсем‚төсеніш; дощатый ~тақтай төсем.
НАСТИЛА`ТЬнесов. см. настлать.
НАСТИ`ЛКАж. см. настил.
НАСТИ`ЛЬН||ЫЙ,-ая‚-ое төсейтін; ~ый ковер төсеме кілем; 2. бот. жер бетіне бауырлай‚жайыла өсетін өсімдіктер; 3. жер бауырлай ұшу (оқминаснаряд туралы);~ый огонь жер бауырлата атылған оқ.
НАСТИРА`ТЬсов. чточего, разг.жуу‚жуып қою (белгілі бір мөлшерде); ~белья кірді жуып алу;~корзину белья бір себет кірді жуу.
НАСТИ`РЫВАТЬнесов. см. настирать.
НАСТИ`||ЧЬсов. кого-что 1. (догнать) қуып жету; ~чь беглецов қашқындарды қуып жету; 2. перен. (поразить) баудай түсіру‚сұлату; пуля ~гла врага оқ жауды сұлатты.
НАСТЛА`ТЬсов. что, чего төсеу‚жаю‚салу; ~досок тақтай төсеу; ~паркетеденге паркет төсеу.
НА`СТОВИКм. (у охотников) көжек (көктемде ерте туған көжек).
НА`СТОВ||ЫЙ,-ая‚-ое қабыршақ мұз (күн жеген қалың қардың қабыршағы).
НАСТО`ЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое тұндырма; водка, ~ая на вишне шиеге тұндырылған арақ.
НАСТО`Йм. тұнба‚тұндырма; ~ромашки түймедақтың тұндырмасы; ~крепкого чая қою шайдың тұнбасы.
НАСТО`ЙКАж. 1. см. настой; 2. тұнба (ішіне жеміс салып ашытқан арақ); вишневая ~шие тұнбасы.
НАСТО`ЙЧИВОнареч. тапжылмай‚қасарыса.
НАСТО`ЙЧИВОСТЬж. табандылық‚қайсарлық‚өз дегенінен қайтпау‚батылдық‚қажырлылық; проявить ~қайсарлық істеу; табандылық көрсету.
НАСТО`ЙЧИВ||ЫЙ,-ая‚-ое қайсар‚өз дегенінен қайтпайтын‚табанды‚табан тірескен (қадалған жерінен қан алатын); ~ый человек қайсар адам; ~ое требованиетабанды талап.
НАСТО`ЛЬКОнареч. соншама‚соғұрлым‚сонша‚сон­шалық; ~что ... соншалық; он ~изменилсячто его нельзя узнать оның өзгергені соншалық‚тіпті тану қиын.
НАСТО`ЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое 1. үстел үстілік; үстелге қоятын; ~ая лампа үстел шамы; ~ые игры үстел ойындары‚үстел үстілік ойындар; 2. перен. қолдан түсірмейтін‚тастамайтын‚күнделікті‚қажетті; ~ая книга күнделікті қажет кітап.
НАСТОРА`ЖИВАТЬнесов. см. насторожить.
НАСТОРА`ЖИВАТЬСЯнесов. см. насторожиться.
НАСТОРОЖЕ` нареч.сақ‚қырағы; быть ~сақ болу.
НАСТОРО`ЖЕННОСТЬж. сақтық‚қырағылық.
НАСТОРО`ЖЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое сақ‚қырағы; сақтықпен қарау, абай болу.
НАСТОРО`ЖИТЬсов. кого-что сақтықпен қарау‚елең ете қалу‚алаңдау‚елеңдеу; ~уши құлақ түру; ¨  ~внимание көңілі елең ете қалу‚тыңдап қалу;~  слух құлақ тігу.
НАСТОРОЖИ`||ТЬСЯсов. сақ болу‚елегізу‚елеңдеу‚құлақ тігу; собака ~лась ит құлағын тіге қойды.
НАСТОЯ`НИ||Ес. талап; по ~ю отца әкесінің талап етуімен.
НАСТОЯ`ТЕЛЬм. церк. 1. монастырь бастығы; 2.  шіркеудің аға попы.
НАСТОЯ`ТЕЛЬНИЦАж. әйелдер монастырінің бастығы.­
НАСТОЯ`ТЕЛЬНОнареч. мойын бұрғызбай‚қадала‚бұлтартпай‚қайсарлықпен‚табандылықпен; ~просить о чем-либо бірдемені қадала сұрау.
НАСТОЯ`ТЕЛЬНОСТЬ ж.только ед. 1. (настойчивость) табандылық‚қайсарлық; 2. (неотложность) қауырт­­тық‚шұғылдық.
НАСТОЯ`ТЕЛЬН||ЫЙ,-ая‚-ое табанды; бар шын көңілмен; ~ая просьба шын көңілмен сұрау; 2. (неот­ложныйнасущный)қауырт‚шұғыл‚күттірмейтін; ~ая необходимость уақыт күттірмейтін зәрулік.
НАСТОЯ`ТЬІ сов. на чем айтқанын істету‚дегеніне көндіру; ~на своем өз айтқанына‚дегеніне көндіру.
НАСТОЯ`ТЬ ІІсов. что на чем ашыту‚нілдеу‚демдеу; ~водку на вишне араққа шие салып ашыту.
НАСТОЯ`||ТЬСЯІ сов. (долго простоять) көп уақыт сарылып тұрып қалу; ~лся в ожидании автобуса автобус­ты күтем деп көп тұрып қалдым.
НАСТОЯ`||ТЬСЯІІ сов. шығым‚демделу, нілдену;чай хорошо ~лсяшай жақсы демделді.
НАСТОЯ`Щ||ИЙ,-ая‚-ее 1. қазіргі‚осы күнгі; в ~ее время қазіргі уақытта‚қазіргі кезде; 2. в знач. сущ. ~еебүгінгі күн, қазіргі; 3. (этотданный) осы‚мына; в ~ей статье осы мақалада ...; 4. (подлинный) шын‚нағыз‚кәдімгі‚дәл; ~ая фамилия шын фамилиясы; ~ий друг шын‚нағыз дос; ~ие папоротники кәдімгі қырыққұлақтар тұқымдасы; ¨~ее время лингв. осы шақ; по-~ему тиісінше‚шындап.
НАСТРАДА`ТЬСЯсов. көп азап шегу‚бейнет көру‚жапа шегу‚зәбір көру.
НАСТРА`ИВАТЬІ несов. см. настроить І.
НАСТРА`ИВАТЬІІ несов. см. настроить ІІ.
НАСТРА`ИВАТЬСЯнесов. 1. см. настроиться; 2. страд. от настраивать ІІ.
НАСТРА`ЧИВАТЬнесов. см. настрочить.
НАСТРЕ`ЛИВАТЬ несов. см.настрелять.
НАСТРЕЛЯ`ТЬсов. чтокого-чего (белгілі бір мөлшерде)атып алу;~уток көп үйрек атып алу.
НАСТРИ`ЧЬм. қырқып алу‚қырқу; ~шерсти жүн қырқу.
НАСТРОГА`ТЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде) сүр­гілеп алу; ~досок тақтайды көп қылып сүргілеп қою.
НА`СТРОГОнареч. разг. қатаң түрде; ~запретить қатаң тыйым салу;¨строго-~өте қатаң.
НАСТРОЕ`НИ||Ес. көңіл күйі‚көңіл‚кейіп‚рабай‚рай; ~е апатичное енжар көңіл күйі; ~е бодрое сергек көңіл күйі; приподнятое ~е көтеріңкі көңіл; испортить ~е кому-либо біреудің көңілін құлазыту‚бұзу; нет у меня ~я играть ойнауға көңіл қошым жоқ; ~е общественности жұртшылықтың көңіл күйі; ¨человек ~я көңіл күйі адамы‚көңілдің жетегіндегі адам.
НАСТРО`ЕННОСТЬж. см. настроение.
НАСТРО`ИТЬІ сов. чточего (белгілі бір мөлшерде) салу; тұрғызу; ~жилых домов тұрғын үйлерді көп салу.
НАСТРО`ИТЬІІ сов. что 1. күйіне‚бабына келтіру (музыкалық аспапты); ~рояль рояльды күйіне келтіру; 2. дәлдеу‚икемдеу‚бағыттау‚реттеу; ~радиоприемник радиоқабылдағышты дәлдеу; ~всех на веселый лад бәрін де көңілдендіру‚мәз қылу.
НАСТРО`И||ТЬСЯ сов.1. күйге келтірілді; рояль ~лся рояль күйге келтірілді; 2. бір нәрсеге бағышталу; ~ться против кого-либо біреуге қарсы тұру; 3. көңіл ауу‚көңіл түсу‚ниеті болу; я ~лся пойти в кино менің киноға баруға көңілім ауып тұр‚киноға барғым келді; он ~лся с ним поговорить ол онымен сөйлесуге ниет білдірді‚онымен сөйлескісі келді.
НАСТРО`ЙЩИКм. күйіне келтіруші‚реттеуші (музыкалық аспапты); ~роялей рояльдарды күйіне келтіруші.
НАСТРОПАЛИ`ТЬ сов.перех. разг. біреуге айдап салу‚көндіру‚иландыру.
НАСТРОЧИ`||ТЬсов. 1. чточего портн.қайып тігу; 2. перен. чточегошапшаң жаза салу; он быстро ~л письмо ол хатты тез жаза салды.
НА`СТРУГм. спец. сүргі (ағаш сүргілейтін құрал).
НАСТРЯ`ПАТЬсов. чточего разг.1. (көп етіп) тамақ пісіру‚тамақ даярлау; 2. перен. ұқыпсыз‚асығыс жаза салу; ~письмо хатты асығыс жаза салу.
НАСТУДИ`ТЬсов. чтопрост.суыту; ~комнату бөлмені суыту.
НАСТУ`ЖИВАТЬ несов. см.настудить.
НАСТУ`КИВАТЬнесов. 1. см. настукать; бір нәрсемен соғу‚тықылдату; ~пальцем по стеклу саусақпен шыныны соғу‚тықылдату; 2. перех. разг. (соғып білусоққанда шыққан дыбыстан байқау);~трещину жарылғанын соғып байқау (білу).
НАСТУПА`ТЕЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое шабуыл; ~ые операциишабуыл операциялары.
НАСТУПА`ТЬ Інесов. 1. см. наступить 1; 2. шабуылдау.­
НАСТУ||ПА`ТЬ ІІнесов. басталу‚келу‚жету.
НАСТУПИ`||ТЬІ сов. на кого-что басу‚үстінен басу; ~на землю жерді басу; ~кому-либо на ногу біреудің аяғын басып кету; ¨~на любимую мозоль жанды жеріне тию; ~ на хвостжатқан жыланның құйрығын басу.
НАСТУПИ`ТЬІІ сов. ату‚орнау‚түсу‚түсе бастау‚келу; ~ло утро таң атты; ~ла ночная тьма түн қараңғылығы түсті; ~ло давно ожидаемое нами время біз көптен бері күткен шақ келді; ~ла тишина тыныштық орнады.
НАСТУПЛЕ`НИЕІ с. прям., перен. шабуыл; артиллерийское ~артиллерия шабуылы; перейти в ~шабуылға шығу‚шабуылға көшу.
НАСТУПЛЕ`НИЕІІ см. наступить ІІ; болу‚жақындау‚басталу; с ~м вечера кеш болысымен‚кешке; с ~м весны көктем шығысымен‚көктемнен бастап; ~момен­та налогового обязательства салық міндеттемесі сәтінің басталуы.
НАСТЫВА`ТЬ несов. см.настыть.
НАСТЫ`||ТЬсов. разг. 1. (стать холодным) суу‚суып кету‚салқындап қалу; комната ~ла бөлме салқындап қалды; 2. (примерзнуть) қатып қалу‚мұздау; на пороге ~л лед босағада мұз қатып қалған.
НАСУДА`ЧИ||ТЬСЯ  cм.судачить; сов. разг. өсектеу‚сумаңдау; старухи ~лись кемпірлер өсек соқты.
НАСУЕТИ`||ТЬСЯ  см.суетиться; сов. әбігерлену‚әуре болу; ~лась за вечер кеш бойы әбігерленді.
НАСУЛИ`ТЬ сов.чточего разг.уәде беру‚үміт­тендіру; ~c три короба үйіп-төгіп уәде беру, сөзбен тойдыру.
НАСУМАСБРО`ДИТЬ  см. сумасбродить; сов. неперех. разг. ойға сыймайтын іс істеу‚ойына келгенін істеу.
НАСУ`ПИТЬсов. что түксию, түйілу; ~брови қабағынтүю‚маңдайын тыржиту.
НАСУ`ПИ||ТЬСЯсов. 1. қабағын түю‚түксию‚кіжірею‚оқшию; 2. түнеріңкі‚жабырқаңқы‚жабырқау.
НАСУ`ПЛЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от насупить; 2.  (о бровях)қабағын түю; 3. (насупившийся) көңілсіз‚түнеріңкі‚жабырқаңқы.
НАСУ`ПЛИВАТЬнесов. см. насупить.
НАСУ`ПЛИВАТЬСЯнесов. см. насупиться.
НАСУПРО`ТИВнареч. простореч. 1. қарсыда‚қарама-қарсы; 2. в знач. предлога с род. п. то жечто напротив; қарсысында.
НАСУРЬМИ`ТЬ сов.что сүрмелеу.
НАСУРЬМИ`ТЬСЯсов. сүрме жағу‚сүрмелену.
НА`СУХОнареч. құрғатып‚құп-құрғақ күйде‚құрғақтай; вытереть руки ~қолды әбден құрғатып сүрту; сухо-~құп-құрғақ.
НАСУ`ЧИВАТЬнесов. см. насучить.
НАСУЧИ`ТЬ сов. чточегоширату‚ширатып алу;  ниток жіп ширатып алу.
НАСУ`ШИВАТЬнесов. см. насушить.
НАСУШИ`ТЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде) кептіріп алу.
НАСУ`ЩНОСТЬж. маңыздылық‚қажеттілік; ~пос­тавленных вопросов ясна қойылған мәселелердің маңыздылығы айқын.
НАСУ`ЩН||ЫЙ, -ая‚-ое маңызды‚толғақты, керекті‚өзекті‚аса; ~ая потребность аса қажеттілік; ~ые задачи маңызды міндеттер.
НАСЧЁТ предлог с род. п.туралы‚жөнінде; он говорил ~выполнения плана ол жоспардың орындалуы туралы айтты.
НАСЧИТА`ТЬ сов. чтосанау‚есептеу‚шығару; ~  более десяти ошибоконнан аса қате шығарды.
НАСЧИ`ТЫВА||ТЬнесов. 1. см. насчитать; 2. (содержать в себе) саналу‚бар; отряд ~ет несколько сотен бойцов жасақта бірнеше жүз жауынгер бар.
НАСЧИ`ТЫВА||ТЬСЯнесов. саналу‚болып есептелу‚санға жету; в районе ~ются десятки школ ауданда ондаған мектеп бар.
НАСШИБА`ТЬсов. перех., простореч. ұрып түсіру (алма).
НАСЫЛА`ТЬнесов. см. наслать.
НАСЫ`ПАТЬ  см.сыпать;сов.1. чточегосалу; ~  три мешка муки үш қап ұн салу; 2. чточего (рассыпать) шашып қою; 3. чточегосебу‚сеуіп қою; ~  песок на дорогу жолға құм себу; 4. что үю‚тұрғызу;~курган қорған тұрғызу.
НАСЫПА`ТЬнесов. см. насыпать.
НАСЫ`ПА||ТЬСЯсов. құйылу‚жауу; ~лось много снега қар көп жауды.
НАСЫПА`ТЬСЯ несов.1.см. насыпаться; 2. страд. от насыпать.
НАСЫПН||О`Й,-ая‚-ое үйген‚үйілген; ~ой холм үйілген төбе.
НА`СЫПЬ ж.1. үйме‚үйген топырақ; төстабан‚көтерме;~отвальная үйінді үймесі; железнодорожная ~теміржолдың төсеме үймесі; 2. в знач. нареч. затты ыдысқа (қапқажәшікке т. б.)салмай‚бос тасу; уголь перевозят ~ю көмірді бос тасиды.
НАСЫ`||ТИТЬсов. 1. кого-что (накормить досыта) тойдыру‚тойғызу; 2. что хим. сіңіру‚толтыру‚қанығу; воздух ~щен парами ауа буға қаныққан.
НАСЫ`ТИ||ТЬСЯсов. 1. (наесться досыта) тойғанша жеу‚тояттау; 2. перен. (вполне удовлетвориться) қанағаттану; 3. сіңу‚кенелу, қанығу; земля ~лась влагой жер жауын-шашынға‚ылғалға әбден қанықты‚жер ылғалданды.
НАСЫЩА`ТЬнесов. см.насытить.
НАСЫЩА`ТЬСЯнесов. 1. см. насытиться; 2. страд. от насыщать.
НАСЫ`ЩЕННОСТЬж. хим. қанғандық‚қанықтық; ~раствора ерітіндінің қанықтығы‚ерітіндінің қоюлығы; ~цвета түс қанықтығы.
НАСЫ`ЩЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от насытить; 2. хим. қаныққан; ~ый раствор қаныққан ерітінді; ~ый пар қаныққан бу; 3. перен. (содержательныйбогатый)әбден сіңген.
НАТА`ЛКИВАТЬнесов. см. натолкнуть.
НАТА`ЛКИВАТЬСЯнесов. 1. см. натолкнуться; 2. страд.от наталкивать.
НАТА`ПЛИВАТЬІ несов. см. натопить І.
НАТА`ПЛИВАТЬІІ несов. см. натопить ІІ.
НАТА`ПЛИВАТЬСЯІ несов. 1. см. натопиться І; 2.  страд.от натапливать І.
НАТА`ПЛИВАТЬСЯІІ несов. 1. см. натопиться ІІ; 2.  страд.от натапливать ІІ.
НАТА`ПТЫВАТЬ несов. см.натоптать.
НАТАСКА`ТЬІ сов. 1. чтокого-чего (көтеріп)тасу‚тасып қою; ~дров отын тасып қою; 2. перен. чточего, разг. (кітаптан)алу‚келтіру; ~цитат дәйексөзді көп етіп келтіру; 3. чтокого-чего, разг. (украсть)ұрлап тасу.­
НАТАСКА`ТЬІІ сов. кого-что 1. охот. (собаку) аңшылыққа үйрету‚баулу; 2. разг. қажетті нәрсеге атүсті үйрету; ~учеников к экзамену оқушыларды емтиханға шала дайындау.
НАТА`СКИВАТЬІ несов. см. натаскать Інатащить.
НАТА`СКИВАТЬІІ несов. см. натаскать ІІ.
НАТАЩИ`ТЬ сов.1. чтокого-чего тасу‚тасып қою; 2. чторазг. тартып жамылу; ~на себя одеяло көрпені тартып жамылу.
НАТА`Я||ТЬсов. 1, 2 л. не употр. еру‚еріп қалу; чточего (белгілі бір мөлшерде).
НАТВОРИ`ТЬ Ісов. чегонеодобр.бүлдіріп қою;  глупостей ақымақтық жасау.
НАТВОРИ`ТЬІІ сов. чтоспец. (белгілі бір мөлшерде)еріту‚ерітіп алу; даярлау‚даярлап алу; ~известиәк езіп алу.
НА`ТЕчастица разг. мәңіз; міне‚мінекей‚мінекейіңіз; ~вам ваш билет міне‚сіздің билетіңіз; ¨~вам!міне керек болса!
НАТЁК м.геол. 1. жұғын‚қатқан жұғын; сұйықтың қатпары; 2. қатпар‚сауыс; сталагмитами называются ~и извести на полу пещер үңгір табанына ағып келіп қатқан әкті сталагмит деп атайды.
НАТЕКА`ТЬ несов. см.натечь.
НАТЕ`ЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое ішкі‚іштен киетін; ~ое бельеішкі киім.
НАТЕРЕБИ`ТЬсов. чточего (белгілі бір дәрежеде) түту‚жұлу‚түтіп алу; ~льна зығыр түту‚зығырды түтіп алу.
НАТЕР||Е`ТЬсов. 1. чточемжағу‚сылау; ~еть руку вазелиномқолға вазелин жағу; 2. ысу‚ысқылау‚уқалау; жалтырату‚сүртіп жалтырату; ~еть полы еденді жалтырату; 3. что (причинить боль) қажау‚қажату; ~еть палец саусағын қажау, қажатып алу; сапог натёр мне ногу етік аяғымды қажап тастады; 4. чточего (на терке)қыру‚үгу; ~еть свеклу қызылшаны үгу; үккіштен өткізу.
НАТЕРЕ`ТЬСЯсов. 1. жағыну;2. қажалу; ~мазью май жағыну.
НАТЕРПЕ`ТЬСЯсов. чего, разг. жәбір-жапа шегу‚қиындық көру‚бастан кешіру‚азап тарту; ~страху қорқынышты бастан кешіру.
НАТЕСА`ТЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде)жону‚сүргілеу; жонып‚сүргілеп алу; ~досок тақтайды тегістеп шауып қою.
НАТЁСЫВАТЬ несов. см.натесать.
НАТЕ`ЧЬ сов.ағып жиналу‚тамып іркілу‚жиналу.
НАТЕ`ШИТЬСЯсов. разг. көңіл көтерілу‚мәз-мейрам болып қалу.
НАТИРА`ТЬнесов. см. натереть.
НАТИРА`ТЬСЯ несов.1. см. натереться; 2. страд. от натирать.
НАТИ`РКАж. только ед. разг. жылтырату; сүртіп жылтырату; ~полов еденді жылтырату.
НАТИ`РОЧН||ЫЙ,-ая‚-ое относит. от натирка; сүртетін‚жылтырататын.
НА`ТИСКм. тықсыру‚тегеурін; сдерживать ~войск әскердің тегеурінін тежеу.
НАТИ`СКАТЬсов. чточего разг.сығылыстыру‚тығыздау; ~книг в чемодан кітаптарды шабаданға тығыздап салу.
НАТИ`СКИВАТЬнесов. см. натискать.
НАТКА`ТЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде)тоқу‚тоқып алу; ~полотна кенеп тоқып алу.
НАТКНУ`ТЬсов. кого-что шаншу‚шаншып қою‚қадап қою.
НАТКНУ`ТЬСЯсов. разг. 1. на что барып қадалу‚шаншылу; ~на гвоздь шегеге арандап қалу; 2. на кого-что соқтығысып қалу‚соғылып қалу‚килігу‚ұрыну‚арандау‚қақтығысып қалу‚ұшырап қалу; ~на столб бағанаға соқтығу; 3. перен. на что разг.; 4. күтпеген жерден‚кенеттен ұшырап қалу; үстінен шығу‚тап болу; ~на засаду тосқауылға тап болу.
НАТОЛКА`ТЬ сов. разг. 1. итермелеу; 2. тығыздап тығу; ~охапку бумаг в ящик бір құшақ қағазды жәшікке тығыздап тығу.
НАТОЛКНУ`ТЬ сов.1. кого-что, на кого-чторазг. соқтықтыру; 2. кого-что, на что (навести на мысльидею и т. п.) (пікірге)келтіру‚(қорытынды) жасауға себеп болу.
НАТОЛКНУ`ТЬСЯсов. см. наткнуться 23.
НАТОЛКОВА`ТЬсов. түсіндіру‚түсіндіріп беру.
НАТОЛО`ЧЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде) үгу‚түю; ~соли тұз түйіп алу; ~сахару қантты үгу;  жареной пшеницы қуырылған бидайды түю.
НА`ТОНКОнареч. разг. (очень тонко) өте жұқа.
НАТО`ПАТЬсов. разг. кір аяқкиімімен ластау.
НАТОПИ`ТЬ`І сов. что жағу‚қыздыра жағу‚жылыту; ~комнату бөлмені от жағып жылыту.
НАТОПИ`ТЬІІ сов. чточего1. (белгілі бір мөлшерде) еріту‚шыжғыру; ~масла майды еріту; 2. (белгілі бір мөлшерде) қайнату‚қайнатып қою; ~молока сүтті қайнатып қою.
НАТОПИ`||ТЬСЯІ сов. разг. қатты қызу; печка ~лась пеш қатты қызды.
НАТОПИ`||ТЬСЯІІ сов. разг. шығу‚еру; ~лось много жиру біраз май ерітілді; из снега ~лось ведро воды қардан бір шелек су еріді.
НАТОПТА`ТЬсов. разг. 1. чем, без доп. (нагрязить) таптап тастау; ~в комнате бөлмені таптап‚ластап тастау; 2.что (проторить) тапталған жол сүрлеуі.
НАТОРГО`ВА||ТЬсов. разг. чточего (выручить от торговли)сауда жасау (белгілі бір мөлшерде)саудаласу.
НАТОРЕ`Л||ЫЙ, -ая‚-ое разг. әккі‚ысылған.
НАТОРЕ`ТЬсов. в чемк чемуысылу‚әккілену; ~в торговле саудаға ысылу‚әккілену; ~в своем деле өз ісіндежазуға ысылу.
НАТОЧИ`ТЬ сов. чтоқайрау‚өткірлеу; ~ножи пышақты қайрап алу; ~косу шалғыны жану.
НАТОЩА`К нареч.аш қарынға; принимать лекарство  ~дәріні аш қарынға ішу.
НАТРм. хим. натр;едкий ~күйдіргіш натр.
НАТРАВИ`ТЬсов. 1. кого-что айтақтау‚айдап салу‚жауластыру; ~собаку на зайца итті қоянға қосу‚айтақтау; 2. перен. кого-что, на кого-что, разг. (подстрекнуть) құтырту‚араздастыру; 3. кого умен қыру‚улау; ~тараканов таракандарды улау; 4. чточегоспец. (вытравить).
НАТРАВЛЯ`ТЬ несов.перех. 1. разг. айдап салу; 2.  охотн.қосу‚айтақтау.
НАТРА`ТИТЬ  см.тратить; сов. что, чего шығындау‚құрту‚босқа шашу; ~денег ақшаны босқа шашу‚шығындау.
НАТРЕНИРО`ВАНН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от натре­нировать; 2. жақсы жаттыққан‚машықтанған.
НАТРЕНИРОВА`ТЬсов. кого-что машықтандыру‚жаттықтыру‚үйрету‚төселдіру.
НАТРЕНИРОВА`ТЬСЯ сов.машықтану‚үйрену‚төселу.­
НАТРЕ`НЬКИВАТЬнесов. перех., неперех., разг. (тренькать слегканегромко)дыңғырлату; ~на домбре домбыраны дыңғырлату.
НАТРЕПА`ТЬсов. перех., неперех. 1. перех. түтіп алу‚түтіп қою; 2. перех., простореч. жүндей түту; біреуді құлағынан‚шашынан тартқылап жұлмалау; 3. перех. неперех., перен. простореч. мылжыңдау‚бос сөйлеу.
НАТРЕПА`||ТЬСЯ сов.(вдоволь натрепать); ~лась льна до усталости шаршағанша зығыр түтті; ¨~лась языком аузымен орақ орды.
НА`ТРИЙм. хим. натрий; углекислый ~көмір қышқылды натрий; хлористый ~хлорлы натрий.
НА`ТРОЕнареч. үшке (бөліпайырып);разрезать~үшке бөліп кесу.
НАТРУБИ`ТЬсов. хабарлау, әйгілеу, жаю, тарату;
~о чем-либо по всему городу бірдеңе туралы бүкіл қалаға хабарлау.
НАТРУДИ`ТЬсов. что, разг. шаршатып алу‚талдыру‚әлсірету.
НАТРУДИ`||ТЬСЯсов. разг. 1. (утомиться) әбден шаршау‚діңкесі құру; руки ~лись екі қолдың әлі кетіп қалды; 2. (вдоволь потрудиться) тынбастан еңбектену; ~ться за день күні бойы тынбастан жұмыс істеу‚еңбектену.­
НАТРУ`ЖИВАТЬнесов. см. натрудить.
НАТРЯСТИ`сов. чточего (сілкіпқағып) түсіру‚шашу; ~опилок на пол еденге ағаш үгіндісін шашып тастау.
НАТРЯС||ТИ`СЬсов. разг. 1. селкілдеп қалу‚соғылып қалу; ~в грузовике жүк машинада соғылып қалу; 2. қалтырап‚дірілдей; ~тись от страха қорыққаннан дірілдеу; 3. сілкіну; ~лось много груш көп алмұрт (ағаштан) сілкіп алынды.
НАТУ`Г||А ж.разг. зорлану‚қысылу; лопнуть от ~и шутл.зорланғаннан жарылып кету.
НА`ТУГО нареч.разг. қысып‚сығып; затянуть ~ремень белбеуді қысып буыну‚белбеуді қысып буу.
НАТУ`ЖИВАТЬ несов. см.натужить.
НАТУ`ЖИВАТЬСЯнесов. см. натужиться.
НАТУ`ЖИТЬсов. что разг. қатайту‚жиыру;~мускулыбұлшық еттерді жиыру‚қатайту.
НАТУ`ЖИТЬСЯсов. разг. зорлану‚қиналу‚бар күшін салу; он ~лся и поднял тяжелый мешок ол бар күшін салып‚ауыр қапты көтерді.
НАТУ`ЖН||ЫЙ,-ая‚-ое разг. зорланып істелетін‚қиналып істелетін; ~ый кашель қиналып жөтелу‚жөтел қысу.­
НАТУ`Р||Аж. 1. уст. то же что природа; табиғат‚айналадағы дүние‚болмыс; 2. иск. (живой образец) табиғи өркен‚заттың өзі; рисовать с ~ы тікелей заттың өзіне қарап сурет салу; 3. эк. (платежное средство) зат‚бұйым; поставка ~ой заттай өткізу.
НАТУРАЛИЗА`ЦИЯж. натурализация (екінші бір елдің адамына азаматтық құқық беру).
НАТУРАЛИ`ЗМм. натурализм (әдебиет пен өнерде 19 ғасырдың екінші жартысында болған реализмнен бөлек табиғат заңы мен қоғам заңдарының арасына теңдік белгі қоюшымазмұнды есептемей болмыстың сырт көрінісіне ғана мән беруші бағыт).
НАТУРАЛИЗОВА`ТЬсов., несов. кого-что (шетел адамына) азаматтық құқық беру.
НАТУРАЛИЗОВА`ТЬСЯсов., несов. (шетел) азаматтығын қабылдау.
НАТУРАЛИ`СТм. 1. табиғат зерттеуші; юные ~ы жас натуралистер; 2. натурализмді қолдаушы.
НАТУРАЛИСТИ`ЧЕСКИнареч. натуралистік; описать что-либо ~бірдемені натуралистік суреттеу.
НАТУРАЛИСТИ`ЧЕСК||ИЙ,-ая‚-ое натуралистік; ~ое направление натуралистік бағыт.
НАТУРА`ЛЬНО1. вводн. сл. уст. (конечно) әлбетте, әрине; 2. перен. (естественно) табиғи‚шын‚шынайы; ~смеяться шын күлу.
НАТУРА`ЛЬНОСТЬж. табиғилық‚қарапайымдылық.­
НАТУРА`ЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое 1. табиғи‚таза‚шын; ~ый медтабиғи‚таза бал;~ые показатели табиғи көр­сет­кіштер; ~ый цвет табиғи түс; ~ый соктабиғи таза шырын; 2. эк. заттай; ~ый налог заттай салық; ~ая оплата труда еңбектің заттай ақысы; ~ые платежи заттай төлемдер; ~ый обмен заттай айырбас; ~ая премия заттай сыйлық; ¨~ое хозяйство натуралды шаруашылық.
НАТУ`РН||ЫЙ, -ая‚-ое 1. натура‚заттай‚заттың өзіне қарап жасаған; ~ый класс заттың суретін өзіне қарап салатын сынып; ~ые съемки натурадан түсіру; 2.  ~ый остатокэк. торг. заттай қалдық.
НАТУРОПЛА`ТАж. заттай төлеу‚бұйымдай төлеу.
НАТУРФИЛОСО`ФИЯж. только ед. натурфилософия(табиғат туралы идеалистік философиялық ілім).
НАТУ`РЩИКм., НАТУ`РЩИЦА ж. иск. натурашы (ақы үшін суретшіге жалданатын адам).
НАТЫ`КАТЬсов. чточего разг. (көп қылып)түйреу‚қадау‚шаншу; ~булавок түйреуіштер түйреп қою.
НАТЫКА`ТЬнесов. 1. см. натыкать; 2. см. наткнуть.
НАТЮРМО`РТм. иск. натюрморт.
НАТЯГА`ТЬ сов. чегосуыру‚суырып алу; ~гвоздей из доски тақтайдан шегелерді суыру‚суырып алу.
НАТЯ`ГИВАТЬнесов. см. натянуть.
НАТЯ`ГИВАТЬСЯнесов. 1. см. натянуться; 2. страд. от натягивать.
НАТЯЖЕ`НИЕс. 1. см. натянутьнатянуться; ~струн қыл‚ішек тарту; ~веревки жіп‚бау тарту‚керу; 2. мед. (раны) тартылу‚жазылу‚біту(жараның аузы туралы).
НАТЯ`Ж||КА1. см. натянутьнатянуться;керу‚созу; 2. әрең‚зорға; поставить с ~ой тройку үшті зорға қою.
НАТЯЖН||О`Й,-ая‚-ое керіп кигізілген‚созып кигізілген; ~ые шины керіп‚созылып кигізілетін шиналар.­
НАТЯ`НУТОСТЬж. жасандылық.
НАТЯ`НУТ||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от натянуть; 2. перен.­жасанды‚қырғи қабақ‚дүрдараз‚зілді; ~ая улыбкажасанды түрде күлімсіреу; ~ые отношения дүрдараз қарым-қатынас.
НАТЯНУ`ТЬ сов. что 1.тарту‚керу; ~веревку ар­қанды керу; ~вожжи делбені керу; 2. кию‚тартып кию; ~сапог на ногу етікті аяққа тартып кию.
НАТЯНУ`ТЬСЯ сов.тартылу‚созылу‚керілу." ["state"]=> string(1) "1" ["sectionid"]=> string(2) "19" ["mask"]=> string(1) "0" ["catid"]=> string(2) "92" ["created"]=> string(19) "2011-02-17 13:49:59" ["created_by"]=> string(2) "64" ["created_by_alias"]=> string(0) "" ["modified"]=> string(19) "0000-00-00 00:00:00" ["modified_by"]=> string(1) "0" ["checked_out"]=> string(1) "0" ["checked_out_time"]=> string(19) "0000-00-00 00:00:00" ["publish_up"]=> string(19) "2011-02-17 13:49:59" ["publish_down"]=> string(14) "Ешқашан" ["images"]=> string(0) "" ["urls"]=> string(0) "" ["attribs"]=> string(231) "show_title= link_titles= show_intro= show_section= link_section= show_category= link_category= show_vote= show_author= show_create_date= show_modify_date= show_pdf_icon= show_print_icon= show_email_icon= language= keyref= readmore=" ["version"]=> string(1) "1" ["parentid"]=> string(1) "0" ["ordering"]=> string(2) "48" ["metakey"]=> string(0) "" ["metadesc"]=> string(0) "" ["access"]=> string(1) "0" ["hits"]=> string(4) "1269" ["metadata"]=> string(15) "robots= author=" ["author"]=> string(14) "Айгерим" ["usertype"]=> string(13) "Administrator" ["category"]=> string(40) "ОРЫСША-ҚАЗАҚША СӨЗДІК" ["section"]=> string(17) "Cөздіктер" ["slug"]=> string(24) "317:oryssha-kazaksha-na2" ["catslug"]=> string(19) "92:oryssha-kazaksha" ["groups"]=> string(6) "Public" ["sec_pub"]=> string(1) "1" ["cat_pub"]=> string(1) "1" ["sec_access"]=> string(1) "0" ["cat_access"]=> string(1) "0" ["rating"]=> string(1) "2" ["rating_count"]=> string(1) "8" ["text"]=> string(246602) "Орысша-Қазақша сөздік Нал - Нат

НАЛАГА`ТЬ несов. см.наложить 3; ~штраф айып салу; ~наказание жаза тартқызу.
НАЛА`ДИТЬсов. что 1. (исправить) жөндеу‚реттеу‚түзеу‚тәртіпке келтіру; ~станкистанокты жөндеу; 2.  ­­салу‚жолға салу‚реттеу; ~серийное производство сериялы өндірісті жолға салу; ~порядок на рабочем местежұмыс орнын ретке келтіру.
НАЛА`ДИ||ТЬСЯсов. жөнге салыну‚түзелу‚оңалу‚тәртіпке келтірілу; жөнделіп кету; новое производство ~лосьжаңа өндіріс жөнге түсті; работа в коллективе ~ласьұжымның жұмыстары жөнделіп кетті.
НАЛА`ДКАж. тех. см. наладить 1.
НАЛА`ДОЧН||ЫЙ,-ая‚-ое жөндейтін‚тәртіпке келтіретін‚реттейтін; ~ые работыреттейтін жұмыстар.
НАЛА`ДЧИКм. реттеуші‚үйлестіруші‚бапкер‚жөндеуші.
НАЛА`ЖИВАНИЕс. см. наладитьналадиться; ~мир­ных отношенийбейбітшілік қарым-қатынас орнату.
НАЛА`ЖИВАТЬ несов. см.наладить.
НАЛА`ЖИВАТЬСЯнесов. 1. см. наладиться; 2. страд. от налаживать.
НАЛАКА`||ТЬСЯсов. 1. жалап ішіп тою; котенок ~лся молокамысық сүтті жалап ішіп тойды; 2. прост. вульг. (напиться допьяна); он ~лся такчто не стоит на ногах ол аяғын баса алмастай болып ішкен.
НАЛА`МЫВАТЬнесов. см. наломать.
НАЛГА`ТЬсов. 1. (наговорить лжи) өтірік айту‚өтірікті ызғыту‚жалған сөйлеу; 2. на кого-что (наклеветать) біреуді ғайбаттау, жала жабу.
НАЛЕ`ВОнареч. 1.(куда) солға‚сол жаққа; свернуть  ~сол жаққа бұрылу; 2. (где) сонда‚сол жақта; ~  – лессол жақта – орман.
НАЛЕГА`ТЬнесов. см. налечь.
НАЛЕГКЕ` нареч.1. (без ноши) салт‚жеңілғана (жүксізжүк алмай);2. (в легкой одежде) жеңіл киіну.
НА`ЛЕДЬж. қызылсу мұзы.
НАЛЕЖА`ТЬСЯсов. көп жату‚жатып алу; вдоволь ~на солнцекүннің көзінде жатып әбден қыздырыну.
НАЛЕЗА`ТЬ несов. см.налезть.
НАЛЕ`З||ТЬсов. на кого-что, без доп. разг. 1. өрмелеу‚өрмелеп шығу; жиналу; муравьи ~ли в мед балға құмырсқалар жиналды; 2. (об одеждеобуви – надеться)сыю‚сыйып кету; сапог ~с трудом етік әрең сыйды.
НАЛЕПИ`ТЬсов. 1. что разг. (приклеить) жабыстыру‚жапсыру; ~марки на конверт конвертке маркалар жапсыру; 2. чточего соғу‚сомдау, жапсырып соғу; ~  из глины фигурок балшықтан мүсін соғу.
НАЛЕПЛЯ`ТЬнесов. см. налепить 1.
НАЛЕПЛЯ`ТЬСЯнесов. страд. от налеплять.
НАЛЕПН||О`Й, -ая‚-ое жапсырылған; ~ые узоры жапсырылған әшекей.
НАЛЁТІ м. 1.(действие) екпіндеу; ~ветра желдің екпіндеуі; 2. (атака) шабуыл; кавалерийский ~атты әскер шабуылы; воздушный ~әуе шабуылы; огневой ~атыс шабуылы; 3.шапқын‚шабуыл; бандитский ~бандит­ шабуылы; ¨1) екпінімен‚бар пәрменімен (екпіндеп барыпшауып барыпұшып бара жатып);сокол бьет с ~а сұңқар екпінмен соғады; 2) перен. разг. атүсті‚апыл-ғұпыл тез‚ойланбастан; ответить с ~аатүсті жауап беру.
НАЛЁТІІ м. 1. (тонкий слой) қону‚тұту‚түсу (жұқа қабатболар-болмас қатпар);~пылишаң қону; 2. перен. сымақ; статья с ~ом юморасықақсымақ мақала.­
НАЛЕТА`ТЬ Інесов. см. налететь.
НАЛЕТА`||ТЬІІ сов. чточегоұшу; летчик ~л сто тысяч километровұшқыш жүз мың километр ұшты.
НАЛЕТЕ`||ТЬ сов.1. на кого-что (летя натолкнуться) ұшып не жүріп барып соқтығу; 2. на кого-что (напасть) тұтқиылдан бас салу‚тап беру‚килігу‚соқ­тығысу; 3. перен. на кого-что дүрсе қоя беру‚ұру ~ть с угрозамибар ашумен тап беру; ~ть на прохожегожаяу жүргіншіге тап беріп ұру; 4. (о ветрео буре)соғу; ~л ураган кенеттен дауыл соқты; 5. ұшып (кіріп) жиналу‚қаптау; в комнату ~ли мухибөлмеге шыбын қаптап кетті; 6. ұшып келіп қону‚басу; на стекла ~ла пыльәйнекті шаң басып кетті.
НАЛЁТЧИКм. шапқыншы‚талаушы.
НАЛЕ`ЧЬсов. на кого-что 1. (надавить) үстінен басу‚итеру‚салмағын салу; ~плечом на дверь есікті иығымен итеру; 2. перен. на что шындап кірісу‚зер салу‚күш салу‚тырысу‚ден қою; ~на учебу оқуға ден қою; 3. перен. на кого-что, прост. көп істеу‚жұмылдыру; ~на своих помощников өзінің көмекшілеріне жұмыс­ты көп істету.
НАЛИ`Вм. 1. см. налить 1; 2. толысу‚дәндену‚пісу; яблоки хорошего ~ажақсы піскен алма; ~колосьев масақ­тың дәнденуі; 3. вет. ақбас‚сарысу.
НАЛИВА`ТЬнесов. см. налить.
НАЛИВА`ТЬСЯнесов. см. налить; 2. страд. от наливать.­
НАЛИ`ВКАж. 1. только ед. разг. (действие) құю‚қотару‚құйылу; 2. жемістен ашытылған шарап; вишневая ~шие шарабы.
НАЛИВН||О`Й,-ая‚-ое 1. сұйық нәрсені таситын; ~ые суда сұйық заттарды таситын құйма кемелер; 2. су арқылы айналатын‚іске қосылатын; ~ая мельница су диірмені; 3. әбден піскен; ~ое яблоко әбден піскен алма.­
НАЛИЗА`||ТЬСЯсов. 1. чего жалау‚жалап тою; медведь ~лся медуаю балды жалап тойды; 2. прост. разг., перен. ішіп қою; до тогонаконец~лсячто не смог встать с местакөп ішкені сонша‚ақырында орнынан тұра алмай қалды.
НАЛИ`Мм. биол. нәлім.
НАЛИ`М||ИЙ,-ья‚-ье; ~ья уханәлім сорпасы.
НАЛИНОВА`ТЬсов. чточегосызып,сызбалап шығу; ~лист бумаги бір парақ қағазды сызып қою.
НАЛИПА`ТЬнесов. см. налипнуть.
НАЛИ`ПНУТЬсов. жабысу‚баттасу‚баттасып қалу.
НАЛИТ||О`Й,-ая‚-ое 1. әбден піскен; ~ое яблоко піскен алма; 2. (о плечахруках и т. п.)толық‚семіз; (о человеке).
НАЛИ`ТЬсов. чточего1. кұю; құйып қою; ~  чашкумолока кесеге сүт құю; 2. (разлить) төгу; ~воды на пол еденге су төгу.
НАЛИ`||ТЬСЯсов. 1. құйылу; вода ~лась в лодку қайыққа су құйылды; 2.(стать сочным)пісіп жетілу‚толысу; сливы ~лисьқараөрік әбден пісіпті; мускулы ~лись бұлшық еттері толысыпты; ¨глаза ~лись кровью көздері қанталап кетіпті.
НАЛИЦО`нареч. в знач. сказ. көз алдында‚айқын‚бар; доказательство ~айғағы анық; все свидетели ~куәлардың бәрі көз алдында отыр.
НАЛИ`ЧЕСТВОВАТЬнесов. книжн. көзбе-көз болу‚көрініп тұру.
НАЛИ`ЧИ||Е с.бары‚бар болуы‚қолда бары‚қолдағысы; быть в ~и бар болу; при ~и қолда барда‚болған уақытта; ~е капиталакапиталдың қолда бары.
НАЛИ`ЧНИК м.1. жақтау‚маңдайша; ~окна терезенің жақтау маңдайшасы; 2. кілт сұғатын тесігі бар темір тақташа.
НАЛИ`ЧНОСТ||Ьж. 1. см. наличие; всемашины в ~ибарлық машина да бар‚орнында; 3.қолда бар ақша; ~ь кассы кассадағы бар ақша.
НАЛИ`ЧН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. қолда бары‚қолма-қол‚қолдағы‚нақтылы; ~ыйкапитал қолдағы бар капитал; ~ая поставкақолма-қол жеткізілім;~ая сделка қолма-қол есеп айырысу мәмлесі; ~ая сумма қолда бар сома; 2. в знач. сущ. ~ыемн. қолда бар ақша; продавать за ~ыеқолма-қол ақшаға сату; ¨за ~ый расчет қолма-қол ақшамен есеп айырысу.
НАЛО`БНИКм. 1. (налобная повязка) маңдайлық‚маңдайға тартатын; 2. (в конской узде) кекілдірік; ремен­ный ~қайыс кекілдірік.
НАЛО`БН||ЫЙ,-ая‚-ое маңдайдағы‚маңдайлық; ~ая повязкамаңдай тартпа (шәліні түйреу үшіншашты қобыратпау үшін тартылады).
НАЛОВИ`ТЬсов. что кого-чего көп қылып ұстау‚аулау; ~рыбы балықты көп аулап алу.
НАЛОВЧИ`ТЬСЯ сов. в чем, без доп., разг.оңтайланып алу, ебін табу.
НАЛО`Гм. салық;прямой ~тура салық; косвенный ~жанама салық; подоходный ~табыс салығы; обложить ~омсалық салу; взыскать ~салық төлету; ~с валового оборота жалпы айналымнан алынатын салық; ~земельный жер салығы; ~биржевой биржалық cалық;~с оборота айналым салығы; ~на добавленную стоимость қосылған құннан алынатын салық; ~на прибыльтабыс салығы; ~государственный мемлекеттік салық; ~продовольственный азық-түлік салығы; ~и единовременныебір жолғы салықтар.
НАЛОГО`В||ЫЙ,-ая‚-ое салық, салықтық; ~ая систе­ма салық жүйесі; ~ая инспекция салық инспекциясы; ~ая документация салық құжаттары;~ая декларация салық декларациясы; ~ая политика салық саясаты.
НАЛОГООБЛОЖЕ`НИЕс. салық салу; ~двойное екі жақты салық салу (қос салық, бір пайда көзіне әр түрлі салық салу немесе екі салық жүйесін бір уақытта қолдану); ~по принципу постоянного местопребываниятұрақты тұрғылықты мекені бойынша салық салу.
НАЛОГОПЛАТЕ`ЛЬЩИКм., НАЛОГОПЛАТЕЛЬЩИЦА ж. салық төлеуші.
НАЛОЖЕ`НИЕс. только ед. 1. см. наложить 45; ~  повязки на рану жарасын таңу; 2. салу‚басу‚қондыру‚­ тартқызу; ~штрафаайыппұл салу; ~взыскания жаза тартқызу; ~ареста на имущество мүлікке тыйым салу.­
НАЛО`ЖЕННЫЙприч. страд.отналожить.
НАЛОЖИ`ТЬ сов.1. что (сверху) үстіне қою‚салу; байлау; жағу; ~компресс компресс салу; 2. чточего (навалить)үйіп қою; ~книг на стол кітаптарды үстел үстіне үйіп қою; ~белья в чемодан көйлек-көншекті шабаданға салып қою; 3. что (поставитьпометить)салу‚басу‚қондыру; ~печать мөр басу; 4. (подвергнуть) салу; ~штраф айыппұл салу; ~запрет тыйым салу; 5.  мед.~бинтбинттеу‚бинтпен орап тастау; ~гипс на рукуқолға гипс салу; ¨~на себя рукипрост. өзін-өзі өлтіру; ~печать(отпечаток) на кого-что із қалдыру.
НАЛО`ЖНИЦАж. уст. книжн. еріксіз әйел‚күң (шапқыншылықтанжаугершіліктен қолға түсіпбіреудің үйінде тұрған еріксіз әйел).
НАЛОКО`ТНИКм. 1. (в старину – часть лат в виде щитканадеваемого на локоть)шынтақтық‚шынтаққап‚шынтаққа киетін (бұрынғы кездегі сауыттың шынтаққа киетін қалқан тәріздес бір бөлігі); 2. шынтақжас­тық (шынтақ буынын ауыртып алмау үшін қолданылатынішіне жүн салынған жеңіл жастықша).
НАЛОМА`ТЬсов. чточегосындыру; сындырып алу‚сындырып кету; надо ~веток бұтақтарды сындырып жиып қою керек; ¨~дров ақымақтық істеу.
НАЛОЩИ`ТЬсов. см. лощить.
НАЛУЩИВА`ТЬнесов. см. налущить.
НАЛУЩИ`ТЬсов. чточего (насорить)шағу‚аршу; ~семечекшекілдеуік шағу; ~гороху бұршақ қабығын аршу; қауыз-қабықпен ыбырсыту.
НАЛЮБОВА`ТЬСЯсов. на кого-что қарап құмары қану‚қызығып қарау‚сүйсіну; я не могу ~на картину суретке қанша қарасам да құмарым қанбайды.
НАЛЯ`ПАТЬсов. что, простореч. қалай болса солай істеу; немқұрайды істеу (бірдемені ойланбай істей салу).
НАМАГНИ`ТИТЬсов. что магниттеу; ~железотемірді магниттеу.
НАМАГНИ`ЧИВАТЬнесов. см. намагнитить.
НАМАГНИ`ЧИВАТЬСЯнесов. 1. магниттену; 2. страд. от намагничивать.
НАМА`Зм. намаз; утренний ~таң намазы.
НАМАЗА`НН||ЫЙ,-ая‚-ое страд. прич. жағылған; кусок хлеба, ~ый масломмай жағылған бір тілім нан; ~ое глиной лицо езілген балшық жағылған бет; ~ые помадой губы далап жағылған ерін.
НАМА`ЗАТЬсов. 1.что сылау‚жағу; ~маслом май жағу; 2. что разг. (плохо нарисоватьнаписать)шимайлау; 3. разг. что (накрасить) жағу‚бояу; ~губы ернін бояу‚ерінге жағу.
НАМА`ЗАТЬСЯсов. жағыну‚бояну; ~вазелином вазелин жағыну.
НАМА`ЗКАж. разг. 1. см. намазать 1; 2. жағынды; фосфорная ~на спичках сіріңке басындағы фосфорлы жағынды.
НАМА`ЗЫВАТЬнесов. см. намазать 1.
НАМА`ЗЫВАТЬСЯнесов. см. намазаться; 2. страд. отнамазывать.
НАМАЛЕВА`ТЬсов. кого-что разг. қиқа-жиқа етіп шимайлау.
НАМА`ЛЫВАТЬнесов. см. намолоть.
НАМАРИНОВА`ТЬсов. чточегомаринадтау; ~помидоры қызанақ маринадтап қою.
НАМА`СЛИВАТЬнесов. см. намаслить.
НАМА`СЛИТЬсов. что разг. майлау‚май жағу‚май қылу.­
НАМАТРА`ЦНИКм. (чехолнадеваемый на матрац) матрацқап (матрацты тыстайтын қап).
НАМА`ТЫВАНИЕс. только ед. см. намотать.
НАМА`ТЫВАТЬнесов. см. намотать.
НАМА`ТЫВАТЬСЯІ несов. 1. см. намотаться І; 2.  страд. от наматывать.
НАМА`ТЫВАТЬСЯІІ несов. см. намотаться ІІ.
НАМА`ЧИВАТЬ несов. см.намочить.
НАМА`ЧИВАТЬСЯнесов. 1. см. намочиться; 2. страд. от намачивать.
НАМА`ЯТЬСЯсов. прост. 1. (очень устать) қатты шаршау‚қалжырау; 2. (намучиться) жапа шегу‚қиналу‚азаптану.
НАМЕ`ДНИ нареч. простореч.жуырда, жақында ғана‚таяуда ғана; ~он ко мне заходилол осы таяуда ғана маған кіріп шықты.
НАМЁКм. ишара‚ым‚тұспал‚лебіз; тонкий ~ишара; говорить намеками тұспалдап сөйлеу.
НАМЕКА`||ТЬнесов. на кого-что, без доп. тұспалдау‚ишаралау‚меңзеу; он на что-то ~ет ол бір нәрсеге ишара жасап отыр.
НАМЕКНУ`ТЬсов. однокр. на кого-что без доп. тұспалдау‚шет жағалап айту‚сездіру‚астарлап айту‚жеткізу‚ишара қылу.
НАМЕ`НИВАТЬ несов. см.наменять.
НАМЕНЯ`ТЬ сов. чточего айырбастап‚майдалап алу.­
НАМЕРЕВА`||ТЬСЯнесов. бір нәрсені істеуге ниеті болу‚ниеттену‚ыңғайлану‚көздеу; я ~юсь уехатьмен кетуге ниеттеніп тұрмын.
НАМЕ`РЕНИЕс. ниет‚пиғыл‚мақсат‚ой; твердое  ~берік ниет; угадать чье-либо ~біреудің ниетін аңғару.
НАМЕ`РЕННОнареч. әдейі‚әдейілеп; сделать что-либо ~бірдемені әдейі істеу.
НАМЕ`РЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое әдейі‚біле тұра; жорта; ~ый поступок әдейі істелген әрекет.
НАМЕРЗА`ТЬнесов. см. намерзнуть.
НАМЁРЗНУТЬсов. (о льде) мұздау‚қату.
НАМЁРЗНУТЬСЯсов. разг. тоңу; ~в пути жолда тоңу.­
НАМЕРИВА`ТЬнесов. см. намерить.
НАМЕ`РИТЬсов. чточегоөлшеу‚өлшеп қою; ~  мешок муки бір қап ұн өлшеп қою.
НАМЕРТВОнареч. разг. нық етіп‚тастай қылып; соединить ~тастай қылып біріктіру.
НАМЕРЯ`ТЬнесов. см. намерить.
НАМЕСИ`ТЬсов. чточегоилеу; езу; ~теста қамыр илеу; ~глины балшық езу
НАМЕ||СТИ`1. чточего сыпырып үйіп қою; 2.  безл.что үю‚жию; ~ло много снегу қар көп болып үйілді.
НАМЕ`СТНИКм. ист. билеушінің өкілі‚орынбасары.­
НАМЕ`СТНИЧЕСТВОс. наместниктік.
НАМЁТІ м. рыбол. (сеть) сүзгі тор (ұзын таяққа байланған торлыаузы шеңберлізерен тәрізді балық аулау құралы);2. (сеть для ловли птиц) тұзақ; 3. воен. шатыр.
НАМЁТ ІІм. (галоп) шоқырақ‚текірек;рысь переш­ла в ~желістен шоқыраққа көшті.
НАМЕТА`ТЬІ сов. см. намести.
НАМЕТА`||ТЬІІ сов. 1. чточегоүю; ~ть сенапішен үйіп қою; 2. чтокого-чего (произвести на свет) (о  рыбе)­шашу; рыбы ~ли икру балық уылдырық шашты; 3. что үйрету‚жаттықтыру; ~ть глазкөз үйрету; ~ть рукуқолды жаттықтыру.
НАМЕТА`ТЬІІІ сов. что (шов и т. п.) көктеу‚көктеп тігу; ~рукавжеңді көктеу.
НАМЕ`ТИТЬІ сов. что (поставить метку) белгі салу; 2. (обозначить штрихами) сызып шығу‚белгілеу; ~на плане направление дороги жоспарда жол бағытын көрсетіп қою.
НАМЕ`ТИТЬІІ сов. что белгілеу‚белгілеп қою‚ұйғару‚жоспарлау; ~кандидатов на конференцию конференцияға кандидаттар белгілеу.
НАМЕ`ТИТЬСЯ Ісов. 1, 2 л. не употр. (появиться) айқындалу‚саралану‚байқалу; ~лись две точки зрения екі көзқарас байқалды.
НАМЕ`ТИТЬСЯІІ сов. (нацелиться) көзделу‚көзделіп қою; көзделді (көрініп тұрды).
НАМЁТК||Аж. 1. уст. (метка) белгі‚таңба; сам сделал ~убелгіні өзің жасадың; 2. өзенде жүретін кемелерде судың тереңдігін өлшеу үшін қолданылатын, бөліктерге бөлінген қада.
НАМЁТЫВАТЬІ несов. см. наметать ІІ.
НАМЁТЫВАТЬІІ несов. см. наметать ІІІ.
НАМЕЧА`ТЬІ несов. см. наметить І.
НАМЕЧА`ТЬІІ несов. см. наметить ІІ.
НАМЕЧА`ТЬСЯ несов. см.наметиться І.
НАМЕША`ТЬсов. чточегоараластыру‚қосу; ~  изюму в тесто қамырға мейіз қосу.
НАМЕ`ШИВАТЬІ несов. см. намесить.
НАМЕ`ШИВАТЬ ІІнесов. см. намешать.
НАМИ`Нм. жауыр (қажалғанісінген жер);у лошади ~на холке аттың шоқтығында жауыры бар.
НАМИНА`ТЬнесов. см. намять.
НАМНО`ГОнареч. едәуір‚әлдеқайда көп‚анағұрлым.­
НАМОГИ`ЛЬН||ЫЙ,-ая‚-ое қабірдің үсті; ~ый памятник ескерткіш құлпытас.
НАМОЗО`ЛИТЬсов. что,разг. сүйелдендіру; ~рукиқолды сүйелдендіру; ¨~кому-либо глазабіреудің көзіне күйік болу, көзіне сүйелдей көріну.
НАМОКА`ТЬнесов. см. намокнуть.
НАМО`КНУТЬсов. су өту‚су болу.
НАМОЛА`ЧИВАТЬ несов. см.намолотить.
НАМОЛО`Тм. с.-х. 1. см. намолотить; 2. (количество намолоченного зерна) түсім (бастырып алынған егіннің көлемі).
НАМОЛОТИ`ТЬ сов. чточегобастыру; ~много ржи көп қара бидай бастыру.
НАМОЛО`ТЬсов. чточего 1.тарту‚үгу‚түсім; 2.  перен.разг. езу‚танту; ~чепухи жоқтан өзгені танту‚түкке тұрмайтын сөзді айту.
НАМО`РДНИКм. тұмылдырық; надевать ~тұмылдырық кигізу.
НАМОРИ`ТЬ сов. что, кого-чегоқыру‚өлтіріп бітіру; ~крыс отравой егеуқұйрықты умен қыру; 2. перен. болдырту‚қинау;~коней аттарды қинау‚болдырту.
НАМОРИ`||ТЬСЯ сов.разг. титығы құру‚қалжырау‚сүлдері құру; кони ~лисьаттар болдырды.
НА`МОРОЗЬж. мұздақ.
НАМО`РЩИТЬ сов. что тыржиту‚тырыстыру; ~  лоб маңдайын тыржиту.
НАМО`РЩИТЬСЯсов. (о коже лбаноса)тыржию‚тырысу.
НАМОСТИ`ТЬ сов.что (тастақтай т. б.) жаю‚төсеу; ~дорогу жолға тас төсеу.
НАМОТА`ТЬ сов. чточего орау‚шырмау; ~леску на удочкуқармақ бауын орау; ~нитки жіпті (келепке) орау; ¨~(себе) на ус разг. есте сақтау‚жадында ұстау.
НАМОТА`ТЬСЯІ сов. оралу‚шырмалу.
НАМОТА`ТЬСЯІІ сов. прост. (устать) шаршау‚әуре-сарсаңға түсу.
НАМО`ТКАж. 1. см. намотать; 2. разг. (моток) орам‚ораған жіп.
НАМОЧИ`ТЬсов. 1. что суға салу‚шылау‚сулау; ~тряпкушүберекті сулау; 2. чточегожібіту; ~яблок на зимуқысқа алма жібітіп қою.
НАМОЧИ`ТЬСЯсов. разг. сулану‚су болу.
НАМУДРИ`||ТЬсов. разг. көку‚білгішсіну; он так ~лчто трудно разобратьсябілгішсінгені сондай‚тіпті не деп кеткенін айырудың өзі қиын.
НАМУ`СОРИТЬсов. разг. қоқырсыту‚қоқырсытып тастау‚ыбырсыту.
НАМУТИ`ТЬсов. что (сделать мутным) лайлау‚лайлап тастау.
НАМУ`ЧИТЬсов. кого-чторазг.азаптау‚азапқа салу‚зәбірлеу.
НАМУ`ЧИТЬСЯсов. разг. азаптану‚азап шегу‚зәбірлену.
НАМЫ`Вм. 1. см. намыть 23; ~золотаалтын жуу, шаю; 2. су шайған кемер.
НАМЫВА`ТЬнесов. см. намыть.
НАМЫВЩИ`Км. шаюшы‚жуушы (жуыпшайып тұрумен айналысатын жұмысшы).
НАМЫВА`ТЬСЯнесов. см. намыть, намыться.
НАМЫВН||О`Й,-ая‚-ое шайып әкелінген‚салынды; ~ой слой шайып әкелінген қабат.
НАМЫ`КАТЬСЯсов. прост. көп ауырлық‚мұқтаждық көру‚азап шегу; ~по белу свету кең дүниені мұқтаждықпен шарлап кезу.
НАМЫ`ЛИВАТЬнесов. см.намылить.
НАМЫ`ЛИТЬсов. кого-что сабындау; ~лицо бетті сабындау; ~голову:1) басты сабындау; 2) перен. қара терге түсіру; әңкі-тәңкісін шығару; пора-порасы шығу.
НАМЫ`ЛИТЬСЯсов. сабындану‚сабын жағыну.
НАМЫ`ТЬсов. 1. чточегоразг. жуу‚жуып қою; ~много белья көп кірді жуып қою; 2. чточего жуып алу‚шайып алу; ~золотого песка алтын құмды жуып-шаю; 3. чточего (нанести водой) шайып әкету‚ағызып әкелу (мыс.: топырақтықұмды т. б.).
НАМЫ`ТЬСЯсов.разг. (в бане)тазаланып жуыну‚жақсылап жуыну.
НАМЯКА`ТЬнесов. см. намякнуть.
НАМЯ`КНУТЬ сов.былжырау.
НАМЯ`||ТЬсов. 1. чточего басу‚езу; ~ли глины балшық басу; 2. что езу‚таптау‚таптап тастау; дети ~ли много травы в садубалалар бақта көп шөпті таптап тастапты; 3. что, на что соғып тастау‚қажату; ~ть ногу аяқты қажату; ~ть бока кому-либо біреудің қабырғасын күйрету‚сабап тастау.
НАНА`ЕЦ м., НАНАЙКА ж.нанай.
НАНА`ЙСК||ИЙ, -ая‚-ое нанай; ~ий язык нанай тілі.­
НАНА`ЙЦЫмн. нанайлар.
НАНА`ШИВАТЬнесов. см. наносить І.
НАНЕС||ТИ`сов. 1. чточего алып келу‚үйіп қою; ~ти книги из библиотеки кітапханадан көп етіп кітап әкеліп қою; 2. безл. чточего (желағынмен)үйіп тастау‚ағызып әкелу; течением ~ло песку құмды ағын ағызып әкелді; 3. безл. кого-что разг. (в сочетании с другими словами)~ти удар ұрып жіберу‚салып жіберу; ~ти обидуөкпелету; ~ти оскорбление қорлау‚тіл тигізу; ~ти ущерб зиян келтіру; 4. что қаптау‚жағу; ~ти краску бояу жағу; 5. что түсіру ~ти город на карту қаланы картаға түсіру; 6.чточегокөп қылып салу‚әкелу; ~ти яиц көп қылып жұмыртқа салу; ¨~ти визит әдейі барып жолығу‚кездесу.
НАНИЗА`ТЬсов. чточего тізу‚өткізу‚тізбектеу (мыс.: жіпке моншақ тізу); ~нарезанные яблоки на палочку туралған алманы шыбыққа өткізіп тізу.
НАНИ`ЗЫВАТЬнесов. см.нанизать.
НАНИМА`ТЕЛЬм. жалдаушы‚жалға алушы; ~квартирыпәтер жалдаушы.
НАНИМА`ТЬ несов. см.нанять.
НАНИМА`ТЬСЯнесов. 1. см. наняться; 2. страд. от нанимать.
НАНО`См. 1. см. нанести 2; 2. қоқыс, үйінді‚салын­ды‚тасынды‚тосқын (желменсумен келіп үйіліп қалған топыраққар т. б.); ~ом влекомые ілеспе тасын­дылар.­
НАНОСИ`ТЬ Ісов. чточеготасу‚көп қылып тасып қою; ~камнейтасты көп қылып тасып қою.
НАНОСИ`ТЬІІ несов. см. нанести.
НАНО`СН||ЫЙ, -ая‚-ое 1. қоқыс‚үйінді‚салынды‚шөгінді (сужел айдап келген);~ая почва шөгінді топырақ; 2. перен. тысқы‚тысқары‚өзіне тән емес‚бөгде; ~ое влияниетысқы әсер.
НАНОФИТО`Нм. бот. жапақ‚тасбұйырғын.
НА`НСУКм. только ед. нансук (жұқа мақта мата).
НАНЮ`ХАТЬ сов. кого-что разг. иіскеу‚иіскеп білу.
НАНЮ`ХАТЬСЯсов. чего разг. (понюхать вдоволь) иіскелеу; көп иіскеп жіберу; ~табаку насыбайды көбірек иіскеу.
НАНЮ`ХИВАТЬСЯнесов. см. нанюхаться.
НА`НЯТ||ЫЙ, -ая‚-ое жалға алынған‚жалдап алынған; ~ая комната жалға алынған бөлме.
НАНЯ`ТЬсов. 1. кого-что жалдау; ~рабочих жұмысшыларды жалдау; 2. что (ақы төлеп уақытша жалға алу) жалға алу; ~дачу на лето жазға саяжайды жалдап алу; ~квартиру пәтер жалдау.
НАНЯ`ТЬСЯсов. жалдану; ~сторожем күзетшілікке жалдану.
НАОБЕЩА`ТЬсов. чточегокөп қылып‚үсті-үс­тіне уәде беру; ¨~с три короба құлаш-құлаш уәде беру.
НАОБОРО`Т нареч.1. кері; прочесть слово ~сөзді кері оқу; 2. керісінше‚қарама-қарсы‚теріс; ему говорята он все делает ~оған айтса да‚ол бәрін керісінше істейді; он все понимает ~ол бәрін керісінше түсінеді.
НАОБУ`Мнареч. ойланбастан‚долбарлап‚жорамалдап; отвечать ~ойланбастан жауап беру; делать ~ойланбастан істей салу.
НАОРА`ТЬ сов.на кого-что, разг. айғайлау‚ақыру; ~на подчиненных қол астындағыларға ақыру‚жекіру.
НАО`ТМАШЬнареч. құлаштап;ударить ~құлаштап ұру.
НАОТРЕ`З нареч.үзілді-кесілді; шорт‚біржолата; ~  отказываться үзілді-кесілді бас тарту.
НАПА`ДАТЬ сов.(о листьях) көп түсу (о дожде) жауын көп жауды.
НАПАДА`ТЬнесов. см. напасть І.
НАПАДА`ЮЩ||ИЙ,-ая‚-ее 1. прич. от нападать І; 2. в знач. сущ. спорт. шабуылшы.
НАПАДЕ`НИЕс. 1. шабуыл‚шапқыншылық‚бас салу; внезапное ~кенет шабуыл; отразить ~противника дұшпанның шабуылын тойтару; 2. спорт. шабуыл‚ұмтылыс; сильное ~күшті шабуыл.
НАПА`ДКИтолько мн. орынсыз шабуыл‚орынсыз айыптау‚тиісу‚соқтығу; ~критиков сыншылардың орынсыз шабуылы.
НАПА`ИВАТЬІ несов. см. напоить.
НАПА`ИВАТЬІІ несов. см. напаять 1.
НАПА`ЙКАж. 1. см. напаять; 2. (напаянная часть) дәнекерленген жалатпа.
НАПА`КОСТИ||ТЬсов. разг. 1. (напачкать) былғау; ластау; 2. (испортить) бүлдіру‚бүлдіріп кету‚залалын тигізу; оставья сам доделаюты только ~шь қой‚қалғанын өзім істеймін‚сен тек бүлдіресің.
НАПА`РИВАТЬ несов. см.напарить.
НАПА`РИВАТЬСЯнесов. 1. см.напариться; 2. страд. от напаривать.
НАПА`РИТЬсов. 1. чточегобулау‚буға пісіру; ~  горшок горохубір құмыра бұршақты буға пісіру; 2.  кого-что разг. (в бане)әбден булау.
НАПА`РИТЬСЯсов. разг. (моншада) әбден булану.
НАПА`РНИКм., НАПА`РНИЦАж. серіктес; машинисты-~исеріктес-машинистер.
НАПА`РЫВАТЬнесов. см. напороть І.
НАПА`РЫВАТЬСЯнесов. см. напороться.
НАПАСА`ТЬ несов. см.напасти.
НАПАСА`ТЬСЯнесов. 1. см. напастись; 2. страд. от напасать.
НАПАСТИ` сов. чточего әзірлеп қою, (көп қылып) жинау; ~денег для отъезда жол жүруге ақша жинау.
НАПАС||ТИ`СЬ сов. чего, разг. (обычно в отриц. форме) жетерлік етіп әзірлеп қою; на тебя не ~ешься саған жеткілікті етіп жию қиын.
НАПА`||СТЬІ сов. на кого-что 1. шабуыл жасау‚бас салу; ~сть на врага жауға шабуыл жасау; 2. разг. (обрушиться с упреком) килігу‚біреуге байлану‚соқтығу‚кінә тағу; 3. ұшырату‚кездестіру; ~сть на интересное высказывание в книге кітаптың қызықты жеріне кезігу; ¨~ла грусть мұңды болу‚мұңаю; ~ла лень жалқаулық басты.
НАПА`СТЬІІ сов. разг. см. нападать.
НАПА`СТЬІІІ ж. разг. (беда) пәле‚қырсық‚сәтсіздік.
НАПАХА`ТЬсов.чточегожер жыртып тастау‚жер айдап тастау.
НАПА`ХИВАТЬнесов. см. напахать.
НАПА`ЧКАТЬсов. былғап‚ластап тастау; ~одежду киімді ластап тастау.
НАПАЯ`ТЬ сов.1. что (припаять сверху) жамау‚дәнекерлеу; ~заплату жамау салу, жапсыру; 2. чточего (наготовить паянием)көп қылып дәнекерлеп тастау.­
НАПЕ`Вм. әуен‚мақам.
НАПЕВА`ТЬнесов. 1. см. напеть; 2. (тихо) ыңылдау‚ыңылдап ән салу.
НАПЕ`ВН||ЫЙ, -ая‚-ое әуезді‚әуенді‚үнді‚әнге келетін‚сазды; ~ые стихиәуезді өлең; ~ая речь әуезді сөз.
НАПЕКА`ТЬнесов. см. напечь.
НАПЕРЕБО`Йнареч. тұс-тұстан‚бірін-бірі тоспай‚біріне-бірі қарамай‚жапа-тармағай; все заговорили ~бәрі тұс-тұсынан сөйлей бастады.
НАПЕРЕВЕ`Снареч. көлденең; держать винтовку ~мылтықты көлденең ұстау.
НАПЕРЕГО`НКИнареч. жарыса‚бірінен-бірі оза; дети бежали ~балалар жарыса жүгірді.
НАПЕРЕКО`Р1. нареч. (вопреки) қияс‚кесе-көлденең‚қарсы‚ерегісіп; он всегда делает ~ол үнемі қияс іс істейді; 2. предлог с дат. п. (против) қарсы‚кесе-көлденең; ~желаниям тілегіне қарсы.
НАПЕРЕРЕ`Знареч. кесе-көлденең; побежать ~ кому-либо біреудің алдын кесе-көлденең жүгіріп өту.
НАПЕРЕ`ТЬсов. на кого-что простореч. басу‚бар күшпен итеру.
НАПЕРЕХВА`Тнареч. см. наперерез.
НАПЕРЕЧЁТ нареч.1. түгел‚түп-түгел‚бірін қалдырмай;­ я знаю всех ~мен бәрін түгел білемін; 2.  в  знач. сказ.аз‚санаулы; такие люди ~ондай адамдар санаулы ғана.
НАПЕ`РСНИКм., НАПЕ`РСНИЦА ж. уст. сырлас‚оң көз‚сенімді (біреудің ең жақсы көретін сүйіктісісенімді адамы).
НАПЁРСТ||ОКм. оймақ; шить с ~ком оймақпен тігу; ¨с ~окоймақтай‚кіп-кішкентай.
НАПЕРСТЯ`НКАж. бот. оймақгүл.
НАПЕРЧИ`ТЬсов. что (көп етіп) бұрыш салу; ~суп сорпаға бұрышты көп салу.
НАПЕ`ТЬсов. что 1. (спеть) ән салып беру‚әуендету‚өлеңдету‚айтып беру; ~арию ария айтып беру; 2. (әнді күйтабаққа) жаздыру‚түсіру.
НАПЕЧА`ТАТЬ сов.что 1. басып шығару‚басу; ~  типографским­ способомбаспаханалық тәсілмен басып шығару; 2. фотосурет жасау.
НАПЕЧА`ТА||ТЬСЯ сов.басылып шығу‚басылу; рисунки ~лись отчетливосуреттер анық басылып шығыпты.­
НАПЕ`ЧЬсов. 1. чточего (испечь)көп қылып пісіру‚пісіріп алу; ~булокнанды көп қылып пісіріп алу; 2. что безл. қыздыру‚күйдіріп кету; шыжыту; мне напекло голову солнцем менің басымнан күн өтті.
НАПИВА`ТЬСЯнесов. см. напиться.
НАПИ`ЛИВАТЬнесов. см. напилить.
НАПИЛИ`ТЬ сов. что, чегокесу‚көп қылып кесіп тастау (арамен)бұтау; ~дров отынды көп қылып аралап тастау.
НАПИ`ЛЬНИКм. егеу; плоский ~жалпақ егеу; трехгранный ~үш қырлы егеу
НАПИРА`ТЬнесов. 1. см. напереть; 2. на кого-чторазг. (теснитьнаступать)бұрау‚қысу‚бастырмалау‚анталау‚арындау‚адуындану‚кеуделеу‚жан алқымға алу (қалай да болғызуға тырысу); 3. на чторазг. (делать­ упор)омыраулау‚тырысып болмау‚айтқанынан қайтпай тұрып алу.
НАПИСА`НИЕс. жазу; жазылу; двоякое ~буквы, слова әріптің, сөздің екі түрлі жазылуы
НАПИСА`ТЬ сов. что1. жазу‚жазып қою;~письмо хат жазу; 2. жасау‚(сурет) салу; ~портрет портрет салу.
НАПИТА`ТЬ сов.1. кого-что (накормить) тойғызу‚тойдыру‚тойындыру; ~голодных аштарды тойындыру; 2. что, чем (пропитать) сіңдіру‚қандыру.
НАПИТА`||ТЬСЯ сов.(пропитаться жидкостью) сорып алу‚сіңіріп алу;губка ~лась водой сорғыш суды сорып алды.
НАПИ`ТЫВАТЬСЯнесов. 1. см. напитаться; 2. страд. от напитывать.
НАПИ`Т||ОКм. сусын‚ішімдік; прохладительные ~ки салқындатқыш сусындар;спиртные ~киспирт ішімдіктері‚ішімдік; ~ок со льдом томыртқа.
НАПИ`ТЬСЯ сов.1. чего, без доп. сусыны қану‚шөлін қандыру; 2. (опьянеть) ішіп мас болу (арақ-шарапты ішіп қызу).
НАПИХА`ТЬсов. чточего тығу‚тықпалау;~в чемоданшабаданға тықпалап салу
НАПИ`ХИВАТЬнесов. см. напихать.
НАПИ`ЧКАТЬсов. кого-что разг. 1. күштеп жегізу‚шамадан артық жегізу; ~ребенка конфетами балаға шамадан тыс кәмпит жегізу; 2. перен. өте көп беру‚(басын) қатыру; ~советами өте көп кеңеспен басын қатыру.
НАПЛА`Вм. спец. (поплавок) қалтқы‚қалқығыш.
НАПЛА`ВА||ТЬСЯ сов.мейірі қанғанша жүзу‚құмары қанғанша малту; он вдоволь ~лся ол құмары қанғанша жүзді.
НАПЛА`ВИТЬсов. 1. что тех. (үстіне) еріген металды құю‚қаптау; ~золото алтынды еріту; 2. ерітіп дәнекерлеу‚ерітіп қою
НАПЛА`ВИТЬСЯсов. еру‚еріту.
НАПЛАВЛЯ`ТЬнесов. см. наплавить.
НАПЛАВЛЯ`ТЬСЯнесов. 1. см. наплавиться; 2. страд. от наплавлять.
НА ПЛАВУ`нареч. жүзуде‚жүзіп жүргенде; ремонтировать пароход ~кемені жүзіп жүргенде жөндеу.
НАПЛА`КА||ТЬсов. что, разг. жылап алу; көп жылау; ¨кот ~лтүкке тұрғысыз; өте аз.
НАПЛА`КАТЬСЯ сов.(много плакать) көп жылау‚жылап алу; ¨он еще наплачется ол әлі көресіні көреді.
НАПЛАСТА`ТЬ сов. чточего жұқалап тілу‚тақталап тілу‚кесу; ~рыбы для соления балықты тұздауға жұқалап тілу.
НАПЛАСТОВА`НИ||Ес. 1. см. напластоватьнапластоваться;2. геол. қабат‚қатпар‚тақталанба; ~е горных породтаужыныстардың тақталанбасы; 3. перен. (наслое­ние) қоспа‚қабат, кейіннен қосылған қоспалар‚қабаттар.­
НАПЛАСТОВА`ТЬсов. чточего (наложить слоями) қат-қат‚қабат-қабат ету‚қатпарлау.
НАПЛАСТОВА`ТЬСЯ сов.қабатталу‚қатпарлану; қатталу.­
НАПЛАСТО`ВЫВАТЬнесов. см. напластовать.
НАПЛАСТО`ВЫВАТЬСЯнесов. 1. см. напластоваться; 2. страд. от напластовывать.
НАПЛЕВА`ТЕЛЬСК||ИЙ,-ая‚-ое разг. елең қылмай‚назар салмай‚немқұрайды; ~ое отношение к делу іске немқұрайды қарау; наплевательски (нареч.) отнестись к чему-нибудь бірдеңеге немқұрайды қарау.
НАПЛЕВА`ТЬсов. 1. прям. түкіру‚түкіріп тастау; 2.  перен. на кого-что елемеу‚немқұрайды қарау‚менсінбей қарау.
НАПЛЕСКА`ТЬсов. чточего шайқап төгу‚шай­қалақтату.
НАПЛЁСКИВАТЬнесов. см.наплескать.
НАПЛЕСТИ`сов. чточего1. өру‚тоқу‚шалу; ~  кружев шілтер тоқу; ~корзин себеттер тоқу; 2. өтірікті үйіп-төгу.
НАПЛЕТА`ТЬнесов. см. наплести.
НАПЛЕ`ЧН||ЫЙ,-ая‚-ое иық; иықтық; ~ые ремни иық баулар.
НАПЛОДИ`ТЬсов. чтокого-чторазг. өрбіту‚балалату; ~детей баланы көбейту.
НАПЛОДИ`ТЬСЯ сов.разг. өрбу‚өсу‚көп туу‚балалау.
НАПЛЫ`Вм. 1. см. наплыть 2; 2. перен. ағылу‚қаптап кету‚тасқын; ~посетителей келушілердің қаптауы; 3. (болезненный нарост на стволе) без‚томпақ; 4.  (болезненный нарост на копытах)шор; 5. қаспақ.
НАПЛЫВА`ТЬнесов. см. наплыть.
НАПЛЫ`||ТЬсов. 1. на кого-что (плывянаткнуться) жүзіп барып соқтығу‚жүзіп жүріп қақтығу; ~ть на камень жүзіп жүріп тасқа соқтығу; 2. (өте көп) көп болып ағып келу; ~ло много бревен көп бөрене ағып келіпті; 3. перен. (о тучеоблаке и т. п.)қаптау‚жабу; облако ~ло на солнцебұлт күннің көзін жауып кетті.
НАПОВА`Лнареч.: убить ~сеспей қатыру‚өлтіру.
НАПОДО`БИЕ предлог с род. п.ұқсас‚сияқты‚секілді‚тәрізді‚іспетті; купол ~шатра шатыр тәрізді күмбез.
НАПОДХВА`Тнареч., простореч. 1. (подхватывая, на лету) іліп әкету‚жерге түсірмей қағып алу‚қолдан-қолға тигізбеу; 2. (наперебой) киіп-жару; басы-көзіне қарамау.
НАПО`ЕНН||ЫЙприч. страд. суарылған; накормлен и напоен азықтанған‚суарылған.
НАПОИ`ТЬсов. 1. кого-что суғару‚ішкізу‚қандыру; ~гостей чаемқонақтарды шайға қандыру; 2. перен. что толу‚сіңу; воздух напоен запахами цветов ауа гүл иісіне толы.
НАПОКА`Знареч. 1. (для показа) көрсету үшін; выставить товары ~тауарларды ашып қою; 2. жасанды‚мақтану мақсатымен назар аудару үшін ғана; все делать  ~бәрін де жасандылықпен, көз бояушылықпен істеу; он любит выставить себя ~ол өзін-өзі көрсетуді жақсы көреді.
НАПОЛЗА`ТЬнесов. см. наползти.
НАПОЛЗ||ТИ`сов. разг. 1. на кого-что өрмелеп‚жылжып барып бір нәрсеге тап болу; 2. жылжып‚өрмелеп‚қаптап кіру; густой туман ~на лес орманды қалың тұман басты.
НАПОЛИРОВА`ТЬ сов.жылтырату;~мебель жиһазды жылтыратып қою.
НАПОЛНЕ`НИ||Ес. только ед. 1. (действие) толтырылу‚толтырып қою; ~е водой суға толтыру; 2. толу‚толысу; пульс хорошего ~ямед. тамырдың жақсы соғуы.
НАПО`ЛНЕННОСТЬж. толықтық‚толыққандық.
НАПОЛНИ`ТЕЛЬм. тех. толтырғыш (бір заттың кемшілігін толтырғыш екінші зат).
НАПО`ЛНИ||ТЬсов. что 1. толтыру; ~корзину грибами себетті саңырауқұлаққа толтыру; 2. толу; вода ~ла яму шұңқыр суға толды; 3. сіңу‚пайда болу‚толу; воздух был наполнен ароматом цветов ауа гүлдің жұпар иісіне толды; ¨радость ~ла сердце жүректі қуаныш‚шаттық кернеді; обида ~ла душу көңілім құлазып‚өкпеледім‚ренжідім.
НАПО`ЛНИ||ТЬСЯсов. толу‚лық толу; комната ~лась дымомбөлме түтінге толды.
НАПОЛНЯ`ТЬнесов. см. наполнить.
НАПОЛНЯ`ТЬСЯнесов. 1. см. наполниться; 2. страд. от наполнять.
НАПОЛОВИ`НУнареч. жартылай‚жарым-жарты; дом ~ пуст үй жартылай бос; нельзя делать дело ~жартылай істеп қалдыруға болмайды.
НАПО`ЛЬН||ЫЙ,-ая, -ое мн. едендік, еден үстілік; ~ые весы еден үстілік таразы.
НАПОМА`ДИТЬсов. что далап жағу‚далаптау; ~  губы ерінге далап жағу.
НАПОМА`ДИТЬСЯ сов. уст. далап жағыну.
НАПОМА`ЖИВАТЬнесов. см. напомадить.
НАПОМА`ЖИВАТЬСЯнесов. см. напомадиться.
НАПОМИНА`НИЕс. 1. см. напомнить; 2. ескерту‚еске салу.
НАПОМИНА`ТЬнесов. 1. см.напомнить; 2. кого-что (иметь сходство) ұқсау.
НАПО`МНИ||ТЬсов. 1. кого-чтоо ком-чем (заставить вспомнить)еске салу‚ескерту; 2. кого-что еске түсіру; этим разговором он ~л мне прошлое бұл әңгімесімен өткенімді есіме түсірді.
НАПОПОЛА`М нареч.простореч. тең жара‚қақ ортасынан.
НАПО`Рм. 1. қысым‚күш‚арын; ~воды су қысымы; 2. перен. (нажим) тегеурін; действовать с ~ом тегеурінді әрекет ету‚қимылдау.
НАПО`РИСТОСТЬж. қайсарлық; адуындық; ~характера мінездің қайсарлығы.
НАПО`РИСТ||ЫЙ,-ая‚-ое қайсар‚табанды; ~ый человекқайсар адам.
НАПО`РН||ЫЙ,-ая‚-ое тех. қысымды‚арынды; ~ый бак қысымды бак; ~ые воды арынды су.
НАПОРО`ТЬІ сов. что, разг. тілу‚тіліп кету; жаралау; ~ногу на гвоздь шеге басып аяқты жаралау.
НАПОРО`ТЬ ІІсов. чточего1. (распороть) (белгілі бір мөлшерде) сөгіп тастау (киімді т. б.); 2. перен. разг. бар-жоқты сөйлеп түкке тұрғысыз бірдемелерді қоқыту; ~чепухи қай-қайдағыны айту.
НАПОРО`ТЬСЯ сов.1. на что, разг. тілгізіп алу‚жаралап алу‚жарғызу; ~на гвоздь шегеге тілгізіп алу;
2. на кого-что перен. ұшырап қалу‚тап болу; ~на неприятность сәтсіздікке ұшырап қалу‚жайсыз күйге тап болу.
НАПОРОШИ`||ТЬ сов.безл. чего қиыршықтап жауу; ~ло снегу қиыршықтап қар жауды.
НАПО`РТИ||ТЬсов. разг. 1. чточего (испортить) бұзып алу‚бұзып тастау; іске жарамсыз ету‚пайдасыз қылу; он ~л много материаловол көп материалды іске жарамсыз етіп тастады; 2. кому-чему (навредить) зиянын тигізу; он все ищеткак бы мне ~тьол маған қайтсе де зиян келтіргісі келіп жүр.
НАПОСЛЕ`ДОК нареч.разг. ақыры‚ақырында; соңында; ~он согласился ақырында ол келісім берді.
НАПО`ЧВЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое жер бетіндегі‚топырақ бетіндегі; ~ый покров жер қыртысының жамылғысы.
НАПРАВИ`ТЕЛЬм. бағыттауыш.
НАПРА`ВИТЬсов. 1. что беттету‚бағыттау, қарату‚кезеу; тігу‚назар аудару; ~оружие на врага қаруды жауға кезеу; ~ взоры көзін тігу; ~внимание на что-либо бірдемеге назар аудару; 2. кого-что жіберу; сілтеу; бағыттау‚мегзеу‚жолдау; ~выпускников на работу оқу бітіргендерді жұмысқа жіберу; ~документ құжатты жіберу; 3. что (наточить) қайрау‚жану; ~бритву ұстараны қайрау; 4. перен. что жолға салу‚жөндеу‚реттеу; ~  работу істі жолға салу‚реттеу; ¨~на истинный путь илина путь истины дұрыс жолға салу.
НАПРА`ВИТЬСЯсов. жөнеу‚беттеу‚бет алу‚бағыт алу; ~в город қалаға бет алу.
НАПРА`ВКАж. см. направить 3.
НАПРАВЛЕ`НИ||Ес. 1. см.направить 12; ~е на работужұмысқа жіберу; 2. бағыт‚ағым‚бағдар‚бет‚беталыс; қарай; идти по ~ю к городу қалаға қарай жүру; северное ~е солтүстік бағыты; 3. жол сілтеу‚бағыт беру; ~е ориентировочное бағдарлық бағыт; ~е литературное әдеби бағыт;дать правильное ~е в работе жұмыста дұрыс бағыт беру; ~еполитики саясат бағыты; 4. (документ) жолдама; дать ~е на завод зауытқа жолдама беру; ~е приоритетноебасымдылық бағыт; ~е хозяйственное шаруашылық бағыты.
НАПРА`ВЛЕННОСТЬж. бағыт‚бағыттылық.
НАПРАВЛЯ`ТЬ несов. см.направить.
НАПРАВЛЯ`ТЬСЯнесов. 1. см. направиться; 2. страд. от направлять.
НАПРА`ВОнареч. 1. (куда) оңға‚оңға қарай‚оң жаққа свернуть ~оңға қарай бұрылу; 2. (где)оң жақта; ~школа оң жақта мектеп; ¨~и налево оңды-солды; швырять деньгами ~и налево ақшаны оңды-солды шашу.
НАПРАКТИКОВА`||ТЬСЯсов. тәжірибе алу‚жаттығу‚үйреніп кету; в этой работе он уже ~лся бұл жұмыс­тан ол тәжірибе алып қалды.
НАПРА`СЛИН||Аж. разг. нақақ жала; жабылған бәле; возводить ~убіреуге нақақ жала жабу.
НАПРА`СНОнареч. в знач. сказ. босқа‚бекер‚зая‚беталды; все было ~бәрі де бекер болды‚босқа кетті; ~думаешь бекер ойланасың.
НАПРА`СН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. (бесполезный) зая‚босқа‚текке; ~ые старания босқа тырысу; 2. (неосновательный) орынсыз‚қажетсіз‚керексіз‚пайдасыз‚босқа; ~ый страх босқа үрейлену.
НАПРА`ШИВА||ТЬСЯнесов. 1. см. напроситься; 2.  сұранып­ тұру‚ойға келу; выводы ~ются сами собой қорытынды өзінен-өзі сұранып тұр.
НАПРИМЕ`Рвводн. сл. мысалы‚мәселен.
НАПРОКА`ЗИТЬсов. разг. см. напроказничать.
НАПРОКА`ЗНИЧАТЬ сов.разг. тентектік істеу.
НАПРОКА`Тнареч. уақытша‚жалға; взять пианино ~пианиноны жалға алу.
НАПРОЛЁТнареч. тынымсыз‚үздіксіз; я работал целые сутки ~мен тәулік бойы тынымсыз жұмыс істедім.
НАПРОЛО`Мнареч. разг. 1. баса көктеп‚бұза-жара; он ~ворвался в помещение ол баса көктеп бөлмеге кіріп келді; ¨идти (рваться и т. п.)~еш нәрсемен есептеспей бұза-жара алға ұмтылу.
НАПРОПАЛУ`Юнареч. разг. алды-артын ойламай‚көзсіз тәуекелдік.
НАПРОСИ`ТЬСЯсов. разг. жабысу‚сұрану; біреуге жабысу; сұрап жабысу;~на похвалу өзіне мақтау айтқызу.­
НАПРО`ТИВ1. предлог с род. п. қарсы‚қарама-қарсы; ~дома үйдің қарсысында; 2. перен. керісінше; он все делает ~ол бәрін керісінше істейді; 3. частица, союз (наоборотнет)қайта‚жоқ; я вам не помешаю? – ~очень рад вас видеть мен сізге бөгет жасамаймын ба?  – жоқ‚қайта сізді көргеніме қуаныштымын.
НА`ПРОЧЬ несов. простореч. мүлде; оторвать ~мүлде үзіп тастау.
НАПРУ`ЖИВАТЬнесов. см.напружить.
НАПРУ`ЖИВАТЬСЯнесов. 1. см. напружиться; 2.  страд.от напруживать.
НАПРУ`ЖИТЬсов. разг. см. напрячь 1.
НАПРУ`ЖИТЬСЯсов. разг. см. напрячься.
НАПРЫ`ГАТЬСЯсов. разг. құмары қанғанша секіру; асыр салу.
НАПРЫ`СКАТЬсов. чточего, разг.бүрку‚себу; ~  духов на платок орамалға әтір бүрку.
НАПРЫ`СКИВАТЬнесов. см. напрыскать.
НАПРЯГА`ТЬнесов. что 1. қатайту‚ширату; ~мыш­цы бұлшық етті қатайту; 2. перен. тігу‚салу; ~зрение көз тігу; ~слух құлақ тігу; ~внимание зейін салу; ~все силы бар күшті салу.
НАПРЯГА`ТЬСЯнесов. 1. см. напрячься; 2. страд. от напрягать.
НАПРЯЖЕ`НИ||Е с.1. см. напрячьнапрячься; ~е голоса дауысты күшейту; 2. ынта қою‚зер салу; слушать с ~ем ынтамен құлақ қойып тыңдау; 3. кернеу;ток высокого ~я жоғары кернеулі ток; 4. перен. шиеленіс.
НАПРЯЖЁННОнареч. зорланып‚күштеніп; бар күшті салу.
НАПРЯЖЁННОСТ||Ьж. ~ь қарбаластық, қауырттылық; ~ь труда еңбек қарбаластығы; внутренная ~ь қобалжушылық‚алаңдаушылық; ослабление международной ~и халықаралық шиеленістің бәсеңдеуі.
НАПРЯЖЁНН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от напрячь; 2.  қызу‚ауыр‚қиын; ~ая работақиын‚қызу‚қауырт жұмыс.
НАПРЯМИ`К нареч.разг. 1. төте‚төтесінен‚тура‚тұп-тура‚турасынан; идти ~төтесінен бару; 2. перен. тікесінен‚ашықтан-ашық; сказать ~тікесінен айту.
НАПРЯМУ`Ю нареч.разг. то жечтонапрямик;тура‚төтесінен.
НАПРЯ`ЧЬсов. что 1. (делаться упругим) ширықтыру‚ширату‚жұмылдыру; ~мускулы бұлшық еттерін ширату; 2. (сосредоточить силывнимание)күшейту‚арттыру‚тырысу; ~внимание зер салу‚көңіл қою; ~  зрение көзін тігу‚көзінің майын тауысу; ~память еске түсіруге тырысу; ~силы бар күшті жұмылдыру; ~  слух құлақ түру‚бар ынтамен тыңдау.
НАПРЯ`ЧЬСЯсов. 1. ширығу; мышцы напряглись бұлшық еттер ширықты; 2. күшену‚бар күшті салу‚зорығу‚қиналу‚мықшыңдау; ~поднимая грузжүкті зорланып әрең көтеру.
НАПУГА`ТЬсов. кого-что қорқыту‚үркіту‚шошыту‚зәресін алу‚құтын қашыру; ~до смерти өлердей қорқыту‚қатты қорқыту.
НАПУГА`ТЬСЯсов. үрку‚шошу‚қорқу; зәресі кету‚үрейі ұшу.
НАПУ`ДРИВАТЬнесов. см. напудрить.
НАПУ`ДРИВАТЬСЯнесов. 1. см. напудриться; 2. страд. от напудривать.
НАПУ`ДРИТЬ опалау‚опа жағу; ~лицо бетке опа жағу‚опалау.
НАПУ`ДРИТЬСЯсов. опалану‚опа жағу.
НАПУСКА`ТЬнесов. см. напустить.
НАПУСКА`ТЬСЯнесов. 1. см. напуститься; 2. страд. от напускать.
НАПУСКН||О`Й,-ая‚-ое жасанды‚бояма; ~ая веселость жасанды‚жалған шаттық.
НАПУСТИ`ТЬ сов.1. чтокого-чего (көп етіп)жіберу‚ағыза салу‚толтыру; ~воды в ванну ваннаға су толтыру; ~дым в комнатуүйге түтін толтыру; 2. кого-что жіберу; ~собак на зверя аңға ит қосу; ¨~страху на кого-либо біреудің зәресін алу‚біреудің үрейін ұшыру.
НАПУСТИ`ТЬСЯсов. на кого-что, разг. біреуді айыптап­ байбалам салу.
НАПУ`ТАТЬ сов.1. чточего ұйыстыру‚бытыстыру, шатыстыру; ~ниток жіпті шатыстыру; 2. (ошибиться) жаңылу‚былықтыру‚шатастыру; ~в подсчетах есебінен жаңылу.
НАПУ`ТСТВИЕс. тілек‚тілеу‚бата (жолға шыққан адамға айтылған тілек); обратиться к кому-нибудь с ~м біреуге жол болсын айту.
НАПУ`ТСТВОВАТЬсов. несов. кого-что тілеу‚жол болсын айту.
НАПУ`ТЫВАТЬнесов. см. напутать.
НАПУХА`ТЬнесов. см.напухнуть.
НАПУ`ХЛОСТЬж. простореч. ісік‚ісіп кету;~ног аяқтың ісігі.
НАПУ`ХНУТЬсов. ісіп кету.
НАПЫ`ЖИВАТЬсов. перех. күпсінту‚дүрдиту.
НАПЫ`ЖИТЬСЯсов. разг. 1. (напрячься) жанын салу‚бар күшін салу; 2. перен. (заважничать) шірену‚күпсіну‚қоқаю.
НАПЫЛИ`ТЬ сов.разг. шаңдатып кету‚шаңдату.
НАПЫ`ЩЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое (спесивый) қоқиған‚қоқырайған.
НАПЯ`ЛИВАТЬнесов.,см. напялить.
НАПЯ`ЛИ||ТЬсов. 1. что на что, спец. (натянуть на пальцыраму)керіп қою‚тарту; ~ть холст для вышивания кенепті кесте тігу үшін керу; 2. что, на кого чторазг. (с трудом надеть)әрең‚зорға кию; он еле ~л пиджак ол бешпентін әрең киді; 3. лайықсыз‚жараспайды; он ~л желтую рубашку ол сары жейдені (лайық болмаса да) кие салды.
НАПЯ`ТНИКм. биол. шаша.
НАПЯ`ТНОЧНИКм. тұяқсап.
НАРАБА`ТЫВАТЬнесов. см. наработать.
НАРАБА`ТЫВАТЬСЯнесов. 1. см. наработаться; 2.  страд.от нарабатывать.
НАРАБО`ТА||ТЬ сов.чточего разг.1. (заработать)көп етіп істеп қою; ~ть много деталей көп деталь жасап қою; 2. (добыть работой) (ақша) табу; он ~л тысячу тенге ол мың теңге тапты.
НАРАБО`ТКА ж.атқарым‚атқарылған (орындалғаністелген)жұмыс көлемі.
НАРАВНЕ` нареч.1. бірдей‚қатарлы‚теңдес; ~с крышей дома үйдің шатырымен бірдей; 2. перен. (одинаково) бірдей‚тең; работать ~со взрослыми үлкендермен бірдей жұмыс істеу.
НАРА`ДОВАТЬСЯ сов.на кого-что без доп. әбден қуану‚қуанып жүру.
НАРАСПА`ШКУ нареч.разг. желбегей‚түймелемей‚айқара; в пальто ~алды ашық пальто; ¨ душа ~разг.аңқылдаған‚ақ көңіл.
НАРАСПЕ`Внареч. әндетіп‚құбылтып, құйқылжытып;­ говорить ~құбылтып сөйлеу; читать ~әндетіп оқу.
НАРАСТА`||ТЬнесов. 1. см. нарасти; 2. (усиливаться) арта беру; күшейе беру‚үдей беру‚ұлғаю; силы ~ют күш арта түсті; звуки ~ют дыбыс күшейе берді.
НАРАСТИ` сов.(на поверхности) (үстінебетіне)шығу; на камнях нарос мох тас (бетіне) мүк шықты; 2. (өте көп)шығу‚өсу; наросло много деревьев өте көп ағаш өсіп тұр; 3. арту‚өсу; наросли проценты пайыз көбейген.
НАРАСТИ`ТЬ сов.1. что разг. шығару‚өсіру; өсіріп жетілдіру; ұлғайту; ~новую кожумед.жаңа теріні өсіріп жетілдіру; 2. (удлинить) ұзарту; ~канат арқанды ұзарту; 3. перен. что арттыру‚үдету‚күшейту; ~темп қарқынды күшейту; 4. чточегоразг. (көп қылып)өсіру; ~овощей көкөністі көп етіп өсіру.
НАРАСХВА`Т нареч.талап‚таласып‚талапайлап‚таласып алу‚таласып-тармасып;эту книгу покупают ~бұл кітапты таласып сатып алып жатыр.
НАРА`ЩИВАНИЕс. см. нарастить; ~экономической мощи экономикалық қуатты арттыру; ~темпа производ­ства өндіріс қарқынын үдету.
НАРА`ЩИВАТЬнесов. см. нарастить 1–3.
НАРВА`ТЬсов. чточего1. (сорвать) (көп қылып) үзіп алу‚жұлу‚жинау; теріп алу; ~много цветов гүлді көп қылып жұлып алу; 2. разг. (разорвать) айырып тастау‚жыртып тастау; ~бумаги қағаздарды жыртып тастау.
НАРВА`ТЬСЯ сов.кездесе кету‚жолыға кету‚душар болу‚тап болу; ~на неприятность сәтсіздікке душар болып қалу.
НАРДОСМИ`Яж. бот. тайтұяқ.
НАРЕ`З м.кертік‚ойық‚кертпе тілік (металдың кесілгенкертілген жері);винтовой ~бұранда ойығы.
НАРЕЗА`НИЕс. 1. см. нарезать; 2. тілме.
НАРЕ`ЗА||ТЬсов. 1.чточего (белгілі бір мөлшерде) кесіп тастау; кесу‚турау‚қию; ~ть хлеба нан турау; 2. чточегокесу‚кесіп беру‚бөліп қою; ~ть участок землижер үлескісін кесіп беру; 3. что (сделать нарезы) ойық салу‚кесік түсіру;~ть винт бұранда ою; 4. что кесу‚ою‚бату; ремни рюкзака ~ли плечи жолқапшықтың қайысы иыққа батып кетті.
НАРЕЗА`ТЬнесов. см. нарезать.
НАРЕ`ЗА||ТЬСЯсов. кесілу‚туралу; сыр тонко ~лся сыр жұқа кесілді‚туралды.
НАРЕ`ЗКАж. 1. см. нарезать; ~столба діңгек тілу; 2. см.нарез; винтовая ~бұранда ойығы.
НАРЕЗН||О`Й, -ая, -ое иір ойықты; ~ой ствол иір ойықты оқпан (оқ бұралып шығатын оқпан); ~ое ружье иір ойықты мылтық.
НАРЕ`ЗЫВАТЬнесов. см. нарезать.
НАРЕ`ЗЫВАТЬСЯнесов. см. нарезаться.
НАРЕКА`НИЕс. (упрекпорицание)жазғыру‚ұялту‚сөгу (бетіне басу).
НАРЕКА`ТЬ несов. см.наречь.
НАРЕКА`ТЬСЯ несов.1. см. наречься; 2. страд. от нарекать.
НАРЕ`ЧИЕ Ілингв. сөйленіс (жалпы халықтық тілдегі диалектілердің бір бөлігі).
НАРЕ`ЧИЕ ІІс. лингв. үстеу (сөз табы).
НАРЕ`ЧЬ сов.кого-что, уст. атау‚ат қою‚атап кету; ~младенцу имя при рождении нәрестеге туысымен ат қою.
НАРЕ`ЧЬСЯ сов. уст.аталу‚атану.
НАРЗА`Нм. нарзан (шипалы минералды су).
НАРИСОВА`ТЬ сов. кого-что1. суретін түсіру‚суретін салу; ~портрет портрет салу; 2. (образно описать) бейнелі түрде суреттеу‚суреттеп беру.
НАРИЦА`ТЕЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое;имя ~ое лингв.жалпы есім; ~ая стоимость эк.нақты‚өзіндік белгіленген құн; сыртына жазып қойылған өз құны‚өз бағасы; ~ая стоимость облигации облигациялардың өз бағасы; ~ая цена белгіленген баға.
НАРКОБИ`ЗНЕСм. есірткі бизнесі.
НАРКО`Зм. наркоз; местный ~дененің белгілі бір жеріне жасалатын наркоз; общий ~жалпы наркоз.
НАРКО`ЛОГ м.нарколог‚наркология маманы.
НАРКОЛОГИ`ЧЕСК||ИЙ, -ая‚-ое наркологиялық; ~ий кабинет наркология кабинеті.
НАРКОЛО`ГИЯж. наркология (есірткі құмарлықтан болған ауруларды зерттейтін және оларды емдеу амалдарын белгілейтін медицина саласы).
НАРКОМА`Нм. есірткі құмар, нашақор.
НАРКОТОРГО`ВЕЦесірткі сатушы.
НАРКОМА`НИЯж. нашақорлық‚есірткі құмарлық.
НАРКО`ТИКИмн. есірткі.
НАРКОТИ`ЧЕСК||ИЙ, -ая‚-ое ұйықтататын‚елітетін‚есірткі; ~ие культуры есірткі дақылдар.
НАРО`Дм. в разн. знач. 1. халық; казахский ~қазақ халқы; 2. адамдар‚халайық‚жұртшылық‚әлеумет‚қауым; на собрании было много ~ужиналыстахалық көп болды.
НАРОДИ`ТЬсов. кого-чего, разг. (көпбірнеше)бала туу; ~много детей көп бала туу.
НАРОДИ`||ТЬСЯсов. 1. туылу; табылу‚туып өсу; ~лось новое поколение жаңа ұрпақ туып өсті; 2. перен. пайда болу‚шығу; туу; ~лись новые отрасли промышленности өнеркәсіптің жаңа салалары пайда болды.
НАРО`ДНИКм. ист. халықшыл.
НАРО`ДНИЧЕСК||ИЙ, -ая‚-ое ист. халықшыл.
НАРО`ДНИЧЕСТВОс. ист. халықшылдық.
НАРО`ДНО ДЕМОКРАТИ`ЧЕСК||ИЙ,-ая‚-ое ха­лық-демократиялық.
НАРО`ДНОСТЬж. 1. ұлыс‚халық; ~Востока Шығыс халқы; 2. (национальнаянародная самобытность)~  поэзии АбаяАбай поэзиясының халықтығы.
НАРОДНОХОЗЯ`ЙСТВЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое халық шаруа­шылық; ~ый план халық шаруашылық жоспары.
НАРО`ДН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. халық; ~ое образование халыққа білім беру; ~ое творчество халық шығармашылығы; ~ые массы халық бұқарасы; ~ое гулянье көпшілік серуені; ~ый артист республики республиканың халық артисі; 2.  халықтық; поэзия Абая глубоко ~а Абай поэзия­сы – нағыз халықтық поэзия; ¨~ая дружинахалық жасағы.
НАРОДОВЛА`СТИЕс. уст. халық өкіметі.
НАРОДОНАСЕЛЕ`НИ||Ес. ел халқы, тұрғын халық; статистика ~я халық статистикасы‚санағы.
НАРОЖДА`ТЬСЯнесов. см. народиться.
НАРО`СТм. 1. бұлтық‚ұра‚өсік‚беріш‚шор;~  костный­сүйек шоры; ~на стволе ағаштың бұлтығы; 2. (осадокнакипь)қаспақ‚қақ, торта.
НАРОЧИ`Т||ЫЙ,-ая‚-ое әдейі‚қасақана‚жорта істелген; ~ая грубость жорта істелген дөрекілік; ~ое подчеркивание недостатков кемшіліктерді әдейі баса айтушылық.
НАРО`ЧНОнареч. 1. (с целью) әдейі‚қасақана‚біле тұра; я ~пришел мен әдейі келдім; 2. разг. (в шутку) жорта‚қасақана‚қалжыңдап‚ойнап; я ~это сказалне обижайтесь мен мұны жорта айтып едім‚ренжімеңіз; ¨  как(будтословноточно)~әдейі істегендей; только собрались гулятькак ~пошел дождь серуенге жиналып едік‚қас қылғандай жаңбыр жауып кетті.
НА`РОЧНЫЙм. шабарман; арнаулы тапсырманы апарушы.
НАРСУ`Д(народный суд) халық соты.
НА`РТЫмн., ед. нартаж. (жіңішке ұзын табан шана); бұғы шана‚ит шана.
НАРУБА`ТЬнесов. см. нарубить.
НАРУБИ`ТЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде) кесу‚бұтау; турау; ~дров отын бұтау; ~капусты қырыққабат турау.
НАРУ`ЖИ нареч.разг. (вне чего-либоснаружи)сыртынан; я вошел в дома он остался ~мен үйге кірдім‚ол сыртта қалды; дома-то теплоа ~сегодня холодно үйде жылы болғанмен сыртта бүгін суық.
НАРУ`ЖНОнареч. сырт қарағанда‚сыртынан қарағанда; ~он спокоен сыртынан қарағанда ол байсалды.
НАРУ`ЖНОСТЬж. (внешность) сырт пішін‚сыртқы түр‚сыртқы бейне; приятная ~сүйкімді сырт келбет; обманчивая ~алдамшы сырт пішін.
НАРУ`ЖН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. сыртқы‚тысқы; ~ая стена сыртқы қабырға; 2. (показной) сыртқы‚көрер көзге; ~ое спокойствие сырттай байсалдылық; 3. мед.сыртқы дәрі (денеге жағатын дәрі).­
НАРУ`ЖУнареч. тысқа‚сыртқа; выйти ~сыртқа шығу; шуба мехом ~жүні сыртына қаратылған тон.
НАРУКА`ВНИК м.жеңсе (жеңнің сыртынан киілетін шүберек).
НАРУКА`ВН||ЫЙ,-ая‚-ое жеңдегі; жең үстіндегі; ~ый знак жеңдегі белгі; ~ая повязка жеңдегі байлам.
НАРУМЯ`НИВАТЬнесов. см. нарумянить.
НАРУМЯ`НИВАТЬСЯнесов. 1. см. нарумяниться; 2.  страд.от нарумянивать.
НАРУМЯ`НИТЬсов. что (вызвать румянец); ~щеки бетті қызарту.
НАРУМЯ`НИТЬСЯсов. қызару‚қызарту‚қызылдану.­
НАРУ`ЧНИКИмн. қолкісен‚бұғау.
НАРУ`ЧН||ЫЙ,-ая‚-оеқолға киетін; ~ые часы қол сағат.
НАРУША`ТЬнесов. см. нарушить.
НАРУШ`ЕНИЕс. 1.см. нарушитьнарушиться; ~  дисциплинытәртіп бұзу; ~налогового законодательства салық заңын бұзу; 2. бұзылым‚бұзылыс; ~геологическое геологиялық бұзылым; ~горных пород таужыныс­тардың бұзылымы.
НАРУШИ`ТЕЛЬ м.бұзушы‚бұзып өтуші‚бұзақы; ~  общественного порядка қоғамдық тәртіпті бұзушы.
НАРУ`ШИТЬсов. что бұзу; ~чей-либопокой тыныштықты бұзу; ~сон ұйқыны бұзу; ~порядок тәртіп бұзу; ~договор шартты бұзу.
НАРУ`ШИ||ТЬСЯсов. бұзылу‚бөліну; сон ~лся ұйқы бөлінді.
НАРЦИ`СС м.бот. нәркес (гүлі ақсарыхош иісті көп жылдық өсімдік).
НА`Р||Ытолько мн. сәкі;спать на ~ах сәкіде ұйықтау.­
НАРЫ`Вм. іріңдеу; вскрыть ~іріңді жару.
НАРЫВА`ТЬ Інесов. см. нарыть.
НАРЫВА`||ТЬІІ сов. 1, 2 л. не употр. іріңдеу‚домбығу‚бітеу ісу‚жара болу; палец ~ется саусақ іріңдеп кетті.
НАРЫВА`ТЬСЯнесов. см. нарваться.
НАРЫВН||О`Й,-ая‚-ое мед. ірің жарғыш‚ірің сорғыш; ~ой пластырьірің сорғыш пластырь.
НАРЫ`ТЬсов. чточего (белгілі мөлшерде)қазу‚қазып алу; ~картофеля картоп қазып алу.
НАРЯ`Д Ім. (одежда) киім (сәнді киім).
НАРЯ`ДІІ м. 1. (документ) наряд; ~на уголь көмірдің наряды; 2. жасақ‚топ; ~полиции полиция жасағы; быть в ~евоен. жасақта болу.
НАРЯДИ`ТЬІ сов. кого-что киіндіру‚әдемі киіндіру‚әшекейлеу‚безендіру; ~ребенка баланы әдемі киіндіру; ~в шубу тон кигізу; ~елку шыршаны безендіру.
НАРЯДИ`ТЬІІ сов. кого-что (назначить в наряд) жіберу‚тағайындау‚дайындау; ~в караул қарауылға жіберу; ~подводы за лесом отынға көліктер жіберу.
НАРЯДИ`ТЬСЯсов. 1. жасану‚әдемі киіну; 2.  (перео­деться);­~в женское платье әйел көйлегін кию.
НАРЯ`ДНИЦА ж.простореч. әсемпаз.
НАРЯ`ДНОнареч. жақсы‚әдемі; ~одеть ребенка жас баланы әдемі киіндіру.
НАРЯ`ДНОСТЬж. только ед. әдемі киінушілік‚киімнің сәнділігі; ~одежды киімнің әдемілігі.
НАРЯ`ДН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. (красиво одетый) әдемі‚әсем киінген‚келісті киінген‚жасанған; ~ые девушки әдемі киінген қыздар; 2. (об одежде) әдемі‚әсем‚сәнді; ~ое платьеәдемі көйлек.
НАРЯДУ`нареч. с кем-чем бірдей‚тең‚қатар; ~со взрослыми үлкендермен қатар; ~с этим сонымен қатар.
НАРЯ`ДЧИКм. нарядшы‚нарядқа жіберуші.
НАРЯЖА`ТЬІ несов. см. нарядить І.
НАРЯЖА`ТЬ ІІнесов. см. нарядить ІІ.
НАРЯЖА`ТЬСЯнесов. 1. см. нарядиться; 2. страд. от наряжать І.
НАСАДИ`ТЬ сов.1. чточего (белгілі мөлшерде)отырғызу‚мінгізу; ~полную машину людей машинаны толтыра адам мінгізу; 2. (надеть) саптау‚қондыру; ~топор на топорище балтаны саптау; 3. шаншу‚ілу; ~червяка на крючокқармаққа құрт шаншу; 4. см. насаждать.
НАСА`ДКАж. 1. только ед. (действие) саптама‚қондырма; ~дальномерная қашықтық өлшеуіш саптама; ~  авторедукционная авторедукциялық саптама; ~на гидромонитор суоқпақ қондырмасы; 2. тех. саптама‚сұғындырма; 3. (приманка) жем‚қармақ жем.
НАСА`ДН||ЫЙ, ой, -ая‚-ое отырғызылған‚қондырылған; ~ая трубақондырылған құбыр.
НАСА`ДОЧН||ЫЙ,-ая‚-ое сапталған‚кигізілген; ~ая камератолтырылған камера.
НАСА`ДЧИКм. саптаушы‚кигізуші‚қондырушы.
НАСАЖА`ТЬ сов. см.насадить І.
НАСАЖДА`ТЬнесов. что орнату; ~новую технику жаңа техниканы орнату.
НАСАЖДЕ`НИЕ Іс. 1. см. насаждать; 2. чаще мн. (группа растений) көшет; (зеленые насаждения) жас көшеттер.­
НАСАЖДЕ`НИЕІІ с. только ед. орнату‚өндіру; ~  просвещениябілім орнату.
НАСА`ЖИВАТЬ несов. см.насадить 1–3.
НАСА`ЖИВАТЬСЯнесов. страд. см. насесть 1.
НАСА`ЛИВАТЬнесов. см. насолить.
НАСА`СЫВАТЬ несов. см.насосать.
НАСА`СЫВАТЬСЯ несов.1. см. насосаться; 2. страд. от насасывать.
НАСА`ХАРИВАТЬнесов. см. насахарить.
НАСА`ХАРИТЬсов. что қантты көп қосу.
НАСВЕ`РЛИВАТЬнесов. см. насверлить.
НАСВЕРЛИ`ТЬсов. что, чего бұрғылау‚бұрғылап тесу.
НАСВИСТА`ТЬ  НАСВИСТЕ`ТЬсов. что (передать свистом мелодию) ысқырықпен әндету.
НАСВИ`СТЫВАТЬнесов. см. насвистатьнасвистеть; (издавать свист).
НАСЕВА`ТЬ несов. см.насеять.
НАСЕДА`ТЬнесов. 1. см. насесть 234; 2.на кого-что разг. (теснить, наступая) қыспаққа алу‚қысым жасау.
НАСЕ`ДКАж. күрік тауық.
НАСЕ`КАж.1. (зарубканасечка)кертік‚ойық; 2.  спец.диірмен тасын қашайтын өткір балғаның бір түрі.
НАСЕКА`ЛАм.кертуші‚тураушы‚тартушы (ет өңдеу өндірісінде тураушыкесуші болып істейтін жұмысшы).
НАСЕКА`ТЬ несов. см.насечь.
НАСЕКО`МОЕс. жәндік(шыбын-шіркейқұрт-құмырсқа).­
НАСЕКОМООПЫЛЯ`ЕМ||ЫЙ,-ая‚-ое бот. жәндік­термен тозаңданатын; ~ые растения жәндіктермен тозаңданатын өсімдіктер.
НАСЕКОМОЯ`ДН||ЫЙ,-ая‚-ое жәндікқоректілер.
НАСЕЛЕ`НИ||Е с.халық; тұрғындар‚ел‚жұрт; перепись ~я халық санағы; ~е градообразующее қала құрау­шы халық; ~екоренное байырғы халық; ~е местное жергілікті халық; ~е сельское ауыл халқы.
НАСЕЛЁННОСТЬж. 1. см. населенный; 2. халықтың тығыздылығы‚жиілігі‚қоныстануы.
НАСЕЛЁНН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от населить; 2. қоныс тепкен, халық орналасқан, халқы көп, жиі отырған ел; ~ая квартира кісі орналасқан пәтер; ~ый пунктелді мекен (қыстаққала т. б.).
НАСЕЛИ`ТЬсов. что (занять жителями) (халықтыкісіні)орналастыру‚қоныстандыру‚енгізу‚кіргізу; ~  новые дома жаңа үйлерге орналастыру‚кіргізу.
НАСЕЛЯ`||ТЬнесов. 1. см. населить; 2. тұру‚өмір сүру‚мекендеу; Центральную Азию ~ют многие народы Орталық Азияны көп халық мекендейді.
НАСЕ`СТм. бақан‚тауық бақан‚сырық (тауық қонақтайтын).
НАСЕ`||СТЬ 1.сов. (өте көп) отыру‚міну; в лодку ~ло много народу қайыққа көп адам отырды; 2.(осесть) басып қалу‚басу; ~ла пыль шаң басып қалды; 3. на кого, разг. (навалиться) жабылу‚қыспаққа алу; ~сть на противника жауға жабылу.
НАСЕ`ЧКАж. 1. см. насечь 12;2. (зарубканарезка)кесік‚сызат‚кертік; ~стерлась кертігі қажалып біткен; 3. (украшение) әшекей‚безендіру.
НАСЕ`ЧЬ сов.1. чточегоою‚керту‚белгі салу; ~  метки на бревнах бөренелерге белгі салу; 2. что (пок­рыть нарезами) керту; ~напильником егеумен керту; 3. чточего (мелко нарубить)уақтап турау‚керту; ~  капустуқырыққабатты турау.
НАСЕ`ЯТЬсов. чточего1. (посеять) егу‚егіп тастау; ~пшеницы бидай егіп қою; 2. (просеять) елеу‚електен өткізу (бидайтары т. б.);~муки ұн елеу.
НАСИДЕ`ТЬсов. что (о птицах) басып шығару‚жұмыртқа басу.
НАСИДЕ`ТЬСЯ сов.разг. ұзақ отырып қалу; ~в гос­тях қонақта отырыңқырап қалу.
НАСИ`ЖЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое тұрғылықты‚үйреншікті‚жылы; ~ое место жылы орын.
НАСИ`ЖИВАТЬнесов. см. насидеть.
НАСИ`ЛИ||Ес. 1. (применение физической силы) зорлық‚­ күштеу‚зорлық-зомбылық; следы ~я на теле тәндегі күштеу іздері; 2.(принуждение)еріксіз мәжбүр ету.
НАСИ`ЛОВАТЬ 1.кого-что (принуждать) күштеу‚зорлық жасау‚озбырлық жасау; 2. кого (женщину) зорлау‚жыныстық қатынасқа мәжбүр ету.
НАСИ`ЛУнареч. разг. 1. (с большим трудомедва) әрең‚зорға‚зорлап; я ~поднял эту тяжесть бұл жүкті әрең көтердім; 2. (наконец-то) әрең дегенде‚зорға дегенде; ~я вас дождался сізді күтіп отырып әрең дегенде кезіктім.
НАСИ`ЛЬНИКм. зорлықшыл‚жәбірлеуші.
НАСИ`ЛЬНИЧЕСК||ИЙ, -ая‚-ое зорлықпен.
НАСИ`ЛЬНОнареч. күшпен‚күш жұмсап‚зорлықпен‚еріксіз; ~заставить кого-либо лечиться біреуді емделуге мәжбүрлеу; ¨~мил не будешь погов. зорлықпен жақсы көріне алмайсың.
НАСИ`ЛЬСТВЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое зорлап‚күшпен‚күштеп; ~ые меры күштеу шаралары; ¨~ая смерть зорлықпен өлтіру.
НАСИНИ`ТЬсов. что нілге салу, көкке бояу; ~  белье­ киімді нілге салу.
НАСКА`БЛИВАТЬ несов. см.наскоблить.
НАСКАЗА`ТЬсов. чточего (толықтырып) айту; ~  новостей­ жаңалықтарды толықтырып айту.
НАСКА`КИВАТЬ несов. см.наскочить.
НАСКА`ЛЬН||ЫЙ,-ая‚-ое жартасқа салынған‚жазылған; ~ые рисунки жартасқа салынған суреттер.
НАСКАНДА`ЛИТЬсов. разг. жанжалдасу.
НАСКВЕРНОСЛО`ВИТЬсов. неперех. (наговорить непристойностей) аузына келгенін оттау‚былапыт сөздер айту.
НАСКВО`ЗЬ нареч.1. (через всю толщу чего-л.) тесіп өту‚тесе‚жара; пуля пробила доску ~оқ тақтайды тесіп өтті; 2. (совершенно) түгел‚әбден‚шылғи; я промок ~мен әбден су болдым; ~лживое заявление шылғи өтірік мәлімдеме; ¨видеть~разг. біреудің ойын‚ындынын жақсы білу.
НАСКОБЛИ`ТЬсов. чточего 1.(белгілі бір мөлшерде) қырып алу‚жиып алу; 2. қыру; ~полы еденді қыру.
НАСКО`Км. 1. разг. (налет) күтпеген жерден‚кенеттен жасалған шабуыл; кавалерийский ~атты әскердің кенеттен жасаған шабуылы; 2. перен. орынсыз тиісу, әй-шәйсіз соқтығу; ¨с ~а(~у)ойланбай‚дайындықсыз.­
НАСКО`ЛЬКО   нареч.1. вопросит. қаншалықты; ~  это верно? бұл қаншалықты дұрыс болар екен?; 2.  относит.­белгілісі; ~мне известноон приехал только вчерамаған белгілісі – ол кеше ғана келіпті.
НАСКО`ЛЬКО   нареч. қаншалықты‚қаншама‚қандай дәрежеде; ~здесь лучше қай дәрежеде жақсы екені; ~хватит сил күшіміз қаншалықты жетерлігі; ~возмож­но мүмкін болғанша.
НА`СКОРОнареч. разг. тез‚жылдам‚асығыс‚асығып-үсігіп‚асып-сасып‚асығыстықпен; ~поесть асығып-үсігіп тамақ ішу.
НАСКОЧИ`ТЬсов. на кого-что 1. (жүргендежүзгендесекіргенде т. б.)тоқайласып‚соқтығып қалу‚үстінен шығу; ~на столб бағанаға соқтығып қалу; 2. (напасть) біреумен байланысу, дөрекі түрде айып тағу; 3. ыңғайсыз жағдайға тап болу‚ұшырап қалу.
НАСКРЕСТИ` сов. чточего (белгілі бір мөлшерде) қырып алу‚жиып алу; ~муки ұн қырып алу; ~денег ақшаны тырнақтап жиып алу (ойдан орыпқырдан қырып жиып алу).
НАСКУ`ЧИТЬ сов. кому без доп.разг. жалықтыру‚іш пыстыру‚зеріктіру‚мезі қылу.
НАСЛАДИ`ТЬсов. что рақаттандыру‚құрышын қандыру, ләзаттандыру; ~слух пением ән тыңдап құлақ құрышын қандыру.
НАСЛАДИ`ТЬСЯсов. кем-чем, без доп. рақаттану‚рақатқа бөлену‚ләззат алу‚масайрау‚сайрандау.
НАСЛАЖДА`ТЬСЯнесов. см. насладиться.
НАСЛАЖДЕ`НИЕ с.рақат‚ләззат‚құшырлану; с ~м рақаттанып; слушать с ~м құшырлана тыңдау; испытывать ~ләззат‚рақат табу.
НАСЛА`ИВАТЬнесов. см. наслоить.
НАСЛА`ИВАТЬСЯнесов. 1. см.наслоиться; 2. страд. от наслаивать.
НАСЛА`ТЬсов. кого-чтокого-чегокөп етіп жіберу; ~подарковкөп етіп сыйлық жіберу.
НАСЛЕ`ДИЕс. мұра‚мирас;народное ~халық мұрасы; ~этнокультурное этностық-мәдени мұра; ~предковата-баба мұрасы.
НАСЛЕДИ`ТЬсов. чем без доп. разг. лас із түсіру‚таптау; ~в передней ауыз үйге лас із түсіру; ~на полу еденді таптау.
НАСЛЕ`ДНИК м., НАСЛЕДНИЦА ж.1. мұрагер‚мирасқор‚ізбасар; законный ~заңды мұрагер; 2. перен. (преемник) алға қарай апарушы‚жалғастырушы; ~традиции своего воспитателя өз тәрбиешісінің дәстүрін алға апарушы.
НАСЛЕ`ДН||ЫЙ,-ая‚-ое мұрагер‚мирасқор (таққа отыруға тиісті адам); ~ый принц мұрагер шаһзада.
НАСЛЕ`ДОВАНИ||Ес. только ед. мұрагерлік‚мұрагер болушылық; право ~я мұрагерлік құқық.
НАСЛЕ`ДОВА||ТЬсов. несов.чтомұра етіп алу; он ~л этот дом от отца ол бұл үйді әкесінен мұра есебінде алған.
НАСЛЕ`ДСТВЕННОСТЬ ж.тұқым қуалаушылық‚тегіне тартушылық.
НАСЛЕ`ДСТВЕНН||ЫЙ, -ая‚-ое 1. мұрагерлік‚мұралық; ~ое право мұрагерлік құқық; ~ое имущество мұралық мүлік; ~ые пошлины, налог на наследство мұрагерлік баж‚мұра салығы; 2. тұқым қуалаған; ~ые изменения тұқым қуалаудан болған өзгерістер.
НАСЛЕ`ДСТВ||О с. мұра‚мирас; оставить в ~о мұра етіп қалдыру.
НАСЛОЕ`НИЕ с.1. см. наслоитьнаслоиться;2. геол. қатпар; песчаное ~құм қатпары; 3. перен. (особенностьчерта)өзгеден бұрын не кейін пайда болған өзгешелігі (мінездемәдениеттеәдетте т. б.).
НАСЛОИ`ТЬсов. чточего1. қабаттау‚қатпарлау; ~  тестоқамырды қабаттап салу; 2. (бірнеше) қабатқа бөлшектеу‚айыру.
НАСЛОИ`ТЬСЯ сов.на что қабат-қабат‚қатпар-қатпар болу.
НАСЛОНЯ`ТЬСЯсов. разг. бос сүйену‚жұмыссыз қарап тұру.
НАСЛУЖИ`||ТЬсов. перех., неперех., простореч. қызмет ету‚еңбек сіңіру; ~л себе почет құрметтеуге лайық еңбек еткен.
НАСЛУ`ШАТЬСЯ сов. кого-чего1. көп тыңдау‚көп есту; ~разных новостей көп жаңалық есту; 2. (насладиться) тойғанша‚мейірі қанғанша; ~музыки музыканы мейірі қанғанша тыңдау.
НАСЛЫ`ШАНв знач. сказ. о ком-чем разг. көп естіп қанық болу; я о вас много ~мен сіз туралы көп естідім.
НАСЛЫ`ШАННЫЙ разг.талай естіген‚білген (біреудіңбірдеменің жайын естутыңдау арқылы қанық болу);он человек ~ол талайды естіген‚білген адам.
НАСЛЫ`ШАТЬСЯсов. о ком-чем көп жайды ес­тіп білу.
НАСЛЫ`ШК||Аж. разг.: по ~е естуі бойынша; знать что-либо по ~ебірдемені естуі бойынша ғана білу.
НАСЛЮНИ`ТЬсов. что түкіріктеп (жібіту)сілекейлеу; ~марку марканы түкіріктеу жапсыру.
НАСМА`РКУнареч. разг. зая кету‚бекерге‚босқа кету; все планы пошли ~бүкіл жоспар зая болды.
НА`СМЕРТЬ нареч. өлімші болу; ранить ~өлімші етіп жаралау; сражен пулей ~оқ тиіп мерт болған; өлгенше‚өлердей; испугать ~өлердей қорқыту; ¨стоять ~жанын аямай қарсы тұру‚қасық қаны қалғанша ұрысу (соғысу).
НАСМЕХА`ТЕЛЬСТВОс. уст. келеке‚сайқымазақ.
НАСМЕХА`ТЬСЯнесов. над кем-чем мысқылдау‚келемеждеу, келеке ету‚күлкі қылу.
НАСМЕШИ`ТЬ сов. кого-чтокүлдіру‚күлкісін келтіру.
НАСМЕ`ШК||Аж. келеке‚әжуа‚келемеж; сказать что-либо в ~у бірдемені мысқылдай айту.
НАСМЕ`ШЛИВОСТЬж. только ед. мысқылшылдық‚келекешілдік.
НАСМЕ`ШЛИВ||ЫЙ, -ая‚-ое мысқылшыл‚сайқымазақ; ~ый человек сайқымазақ адам; ~ая улыбка мыс­қыл‚сайқымазақ күлкі
НАСМЕ`ШНИКм., НАСМЕ`ШНИЦА ж. мысқылшыл‚келекелеуші‚сайқымазақ‚әжуашыл.
НАСМЕ`ШНИЧА||ТЬнесов. над кем-чемразг.мыс­қылдау‚келеке қылу; мне всегда казалосьчто он ~ет над всеми маған ол жұрттың бәрін келеке қылатын сияқты көрінетін.
НАСМЕЯ`ТЬСЯсов. 1. разг. (вдоволь насмеяться) көп күлу; 2. над кем-чем (мысқылдаймазақтай)күлу; ~над чьими-нибудьдействиями біреудің әрекетін мазақ қылып күлу.
НАСМОЛИ`ТЬсов. 1. что қарамайлау‚қарамай жағу; ~ось телеги арбаның білігін қарамайлау; 2. перен., простореч.­ құрымдау‚қап-қара ету; ~в комнате (дымом)бөлмені темекі түтінімен құрымдау.
НА`СМОРКм. тұмау.
НА`СМОРОЧНЫЙ тұмаураттыратын‚тұмау тигізетін.
НАСМОТРЕ`||ТЬСЯсов. 1. на кого-что көз тоймай көп қарау; не могу ~ться на эту красивую природу мына тамаша табиғатқа қарай бергім келеді; 2. кого-чего ~лся новых картин жаңа суреттерді көп тамашалады.
НАСОВА`ТЬсов. чточего разг.тыққыштау, тыққылау‚сұққылау; ~конфет во все карманы кәмпитті барлық қалталарына тыққыштау‚сықау.
НАСОВЕ`ТОВАТЬсов. чточего разг. кеңесті көп беру.
НАСО`ВЫВАТЬ несов. см.насовать.
НАСОЛИ`ТЬсов. 1. чточего (белгілі бір мөлшерде) тұздау‚тұздап қою; ~огурцов қиярды көп қылып тұздап қою; 2. чторазг. (мөлшерден тыс)тұз салу; ~  суп сорпаға көп тұз салу; 3. перен. кому-чему разг. қиянат жасау‚зиян келтіру.
НАСОРИ`ТЬсов. ыбырсыту‚ластау; ~в комнате бөлмені ыбырсытып жіберу.
НАСО`См. сорғы; ~погруженный батырымды сорғы; ~подвесный аспалы сорғы; ~проходческий ұңғымалы сорғы; ~руднический кеніш сорғысы.
НАСОСА`||ТЬСЯсов. тойғанша ему‚сору; ребенок ~лся молокабала сүтті тойғанынша емді.
НАСО`СН||ЫЙ, -ая‚-ое сорғы; ~ая станция сорғы станциясы.
НАСО`Х||НУТЬсов. 1. разг. жұғып кеуіп қалу‚жұғып қатып қалу; на колесах ~ла грязь доңғалақтарға жұққан балшық кеуіп қалған; 2. қурап қалу‚қурап кету; в лесу ~ло много берез ормандағықайыңдардың көбі қурап қалыпты.
НАСОЧИНИ`ТЬ  НАСОЧИНЯ`ТЬсов. чточего разг.ойлап шығару‚жалған сөйлеу‚өтірік айту‚бар-жоқты сөйлеу.
НА`СПЕХнареч. атүсті‚асығыс‚асыға-үсіге‚шала-шарпы‚шала-пұла; делать что-либо ~бірдемені асығыс-үсігіс істеу; поесть ~асығып‚шала-пұла жеу.
НАСПИ`ННИКм. 1. арқалық (бұрынғы кезде арқаны жауып тұратын темір сауыт); 2. спец. арқалық (аттың арқасымен бойлап тартылған шілия қайысы).
НАСПИ`НН||ЫЙ, -ая‚-ое арқадағы‚арқада болатын.­
НАСПИРТОВА`ТЬ сов.что спирттеу‚спиртке малу‚спирт сіңдіру; ~препараты аспаптарды спиртке малу.
НАСПИРТОВА`ТЬСЯсов. спиртке сіңдіру.
НАСПИРТО`ВЫВАТЬнесов. см.наспиртовать.
НАСПИРТО`ВЫВАТЬСЯнесов. 1. см. наспиртоваться; 2. страд. от наспиртовывать.
НАСПЛЕ`ТНИЧАТЬ  см. сплетничать; сов. ғайбаттау‚өсектеу‚өсек тасу.
НАСПЛЕ`ТНИЧАТЬСЯсов. простореч. өсектеу‚ғайбаттау.
НАСТм. мұзқатқақ‚қарақатқақ‚қабыршақ мұз.
НАСТАВА`ТЬнесов. см.настать.
НАСТАВИ`ТЕЛЬм. то жечто наставник; ақылшы‚тәлім беруші.
НАСТАВИ`ТЕЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое уағыз мәнді‚өсиет мәнді.
НАСТА`ВИТЬІ сов. 1. чтокого-чего(белгілі бір мөлшерде) (көп қылып) қою‚тізіп қою; ~стульев орындықтарды (көп қылып) тізіп қою; 2. ұзарту‚жалғастыру; ~кусок ткани к рукаву жеңге бір қиық матаны жалғау;
3. что, разг. кезеу‚көздеу; ~ружье мылтықты кезеу; ¨  ~рога комубіреуге қиянат жасау‚зиян келтіру; күйеуінің көзіне шөп салу.
НАСТА`ВИТЬІІ сов. кого-что, на что ақыл беру‚жөн сілтеу‚бағыт көрсету; ~на ум ақыл беру‚айту; ~  на истинный путь дұрыс жолға қою‚бағыттау‚сілтеу.
НАСТА`ВКАж. 1. см. наставить І 2; 2. (наставленная часть) жалғама.
НАСТАВЛЕ`НИЕс. 1. см. наставить ІІ; 2. (поучение) өсиет‚уағыз‚ақыл‚тәлім; отцовское ~әке ақылы; 3.  (инструкция)нұсқау‚ереже
НАСТАВЛЯ`ТЬІ несов. см. наставить І.
НАСТАВЛЯ`ТЬІІ несов. см. наставить ІІ.
НАСТА`ВНИКм., НАСТАВНИЦА ж. тәлімгер.
НАСТА`ВНИЧЕСК||ИЙ,-ая‚-ое тәрбиешілік‚жетекшілік‚тәлімгерлік.
НАСТА`ВНИЧЕСТВ||Ос. тәлімгерлік‚ұстаздық; школа ~атәлімгерлік мектеп.
НАСТАВН||О`Й, -ая‚-ое 1. ұзартылған‚ұшталған‚жалғанған; ~ые рукава жалғанған жең; 2. (приставляемый) кигізіп қойған‚қондырма; ~ая труба қондырма құбыр.
НАСТА`ИВАТЬІ несов. см. настоять І.
НАСТА`ИВАТЬІІ несов. см. настоять ІІ.
НАСТА`ИВАТЬСЯнесов. 1. см. настояться ІІ; 2.  см.  настаи­вать ІІ.
НАСТАНОВИ`||ТЬСЯсов. простореч. тұрып қалу‚ұзақ тұру; ~лось много народу в очередь в театральную кассу театр кассасының кезегіне көп адам тұрып қалды.
НАСТА`||ТЬсов. жету‚келу‚шығу; ~ло утро таң атты; ~ла весна көктем шықты; время уже ~ло уақыт келді‚мезгілі жетті.
НАСТЕ`БЕЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое сабақтағы (өсімдік сабағындағы).
НАСТЁГАНН||ЫЙ,-ая‚-ое бидайылап тіккен‚сырылған‚сырып тігілген; ~ое одеяло бидайылап сырылған көрпе.
НАСТЕГА`ТЬ Ісов. 1. что на что сыру‚қабу‚салып сыру; ~вату на ткань матаның арасына мақта салып сыру; 2. что, чего (белгілі бір мөлшерде) сырып тігу‚қабып тігу; ~несколько одеял бірнеше көрпе сыру.
НАСТЕГА`ТЬ ІІкого, простореч. (отхлестать) қамшылау‚қамшы басу; ~лошадь атты қамшылау‚атқа қамшы басу.
НАСТЁГИВАТЬІ несов. см. настегать І.
НАСТЁГИВАТЬ ІІнесов. см. настегать ІІ.
НА`СТЕЖЬнареч. айқара‚шалқасынан; двери были открыты ~есіктер шалқасынан ашылып тұр еді.
НАСТЕЛИ`ТЬсов. см. настлать.
НАСТЕ`НН||ЫЙ,-ая‚-ое қабырғаға қыстыратын‚ілетін; ~ый календарь қабырға күнтізбесі.
НАСТИГА`ТЬнесов. см. настичьнастигнуть.
НАСТИ`Г||НУТЬ сов. см.настичь; врага удалось ~нуть қашқан жауды қуып жетті; погоня ~ла их қуғыншылар оларды қуып жетті.
НАСТИ`Лм. 1. см. настлать; 2. төсем‚төсеніш; дощатый ~тақтай төсем.
НАСТИЛА`ТЬнесов. см. настлать.
НАСТИ`ЛКАж. см. настил.
НАСТИ`ЛЬН||ЫЙ,-ая‚-ое төсейтін; ~ый ковер төсеме кілем; 2. бот. жер бетіне бауырлай‚жайыла өсетін өсімдіктер; 3. жер бауырлай ұшу (оқминаснаряд туралы);~ый огонь жер бауырлата атылған оқ.
НАСТИРА`ТЬсов. чточего, разг.жуу‚жуып қою (белгілі бір мөлшерде); ~белья кірді жуып алу;~корзину белья бір себет кірді жуу.
НАСТИ`РЫВАТЬнесов. см. настирать.
НАСТИ`||ЧЬсов. кого-что 1. (догнать) қуып жету; ~чь беглецов қашқындарды қуып жету; 2. перен. (поразить) баудай түсіру‚сұлату; пуля ~гла врага оқ жауды сұлатты.
НАСТЛА`ТЬсов. что, чего төсеу‚жаю‚салу; ~досок тақтай төсеу; ~паркетеденге паркет төсеу.
НА`СТОВИКм. (у охотников) көжек (көктемде ерте туған көжек).
НА`СТОВ||ЫЙ,-ая‚-ое қабыршақ мұз (күн жеген қалың қардың қабыршағы).
НАСТО`ЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое тұндырма; водка, ~ая на вишне шиеге тұндырылған арақ.
НАСТО`Йм. тұнба‚тұндырма; ~ромашки түймедақтың тұндырмасы; ~крепкого чая қою шайдың тұнбасы.
НАСТО`ЙКАж. 1. см. настой; 2. тұнба (ішіне жеміс салып ашытқан арақ); вишневая ~шие тұнбасы.
НАСТО`ЙЧИВОнареч. тапжылмай‚қасарыса.
НАСТО`ЙЧИВОСТЬж. табандылық‚қайсарлық‚өз дегенінен қайтпау‚батылдық‚қажырлылық; проявить ~қайсарлық істеу; табандылық көрсету.
НАСТО`ЙЧИВ||ЫЙ,-ая‚-ое қайсар‚өз дегенінен қайтпайтын‚табанды‚табан тірескен (қадалған жерінен қан алатын); ~ый человек қайсар адам; ~ое требованиетабанды талап.
НАСТО`ЛЬКОнареч. соншама‚соғұрлым‚сонша‚сон­шалық; ~что ... соншалық; он ~изменилсячто его нельзя узнать оның өзгергені соншалық‚тіпті тану қиын.
НАСТО`ЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое 1. үстел үстілік; үстелге қоятын; ~ая лампа үстел шамы; ~ые игры үстел ойындары‚үстел үстілік ойындар; 2. перен. қолдан түсірмейтін‚тастамайтын‚күнделікті‚қажетті; ~ая книга күнделікті қажет кітап.
НАСТОРА`ЖИВАТЬнесов. см. насторожить.
НАСТОРА`ЖИВАТЬСЯнесов. см. насторожиться.
НАСТОРОЖЕ` нареч.сақ‚қырағы; быть ~сақ болу.
НАСТОРО`ЖЕННОСТЬж. сақтық‚қырағылық.
НАСТОРО`ЖЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое сақ‚қырағы; сақтықпен қарау, абай болу.
НАСТОРО`ЖИТЬсов. кого-что сақтықпен қарау‚елең ете қалу‚алаңдау‚елеңдеу; ~уши құлақ түру; ¨  ~внимание көңілі елең ете қалу‚тыңдап қалу;~  слух құлақ тігу.
НАСТОРОЖИ`||ТЬСЯсов. сақ болу‚елегізу‚елеңдеу‚құлақ тігу; собака ~лась ит құлағын тіге қойды.
НАСТОЯ`НИ||Ес. талап; по ~ю отца әкесінің талап етуімен.
НАСТОЯ`ТЕЛЬм. церк. 1. монастырь бастығы; 2.  шіркеудің аға попы.
НАСТОЯ`ТЕЛЬНИЦАж. әйелдер монастырінің бастығы.­
НАСТОЯ`ТЕЛЬНОнареч. мойын бұрғызбай‚қадала‚бұлтартпай‚қайсарлықпен‚табандылықпен; ~просить о чем-либо бірдемені қадала сұрау.
НАСТОЯ`ТЕЛЬНОСТЬ ж.только ед. 1. (настойчивость) табандылық‚қайсарлық; 2. (неотложность) қауырт­­тық‚шұғылдық.
НАСТОЯ`ТЕЛЬН||ЫЙ,-ая‚-ое табанды; бар шын көңілмен; ~ая просьба шын көңілмен сұрау; 2. (неот­ложныйнасущный)қауырт‚шұғыл‚күттірмейтін; ~ая необходимость уақыт күттірмейтін зәрулік.
НАСТОЯ`ТЬІ сов. на чем айтқанын істету‚дегеніне көндіру; ~на своем өз айтқанына‚дегеніне көндіру.
НАСТОЯ`ТЬ ІІсов. что на чем ашыту‚нілдеу‚демдеу; ~водку на вишне араққа шие салып ашыту.
НАСТОЯ`||ТЬСЯІ сов. (долго простоять) көп уақыт сарылып тұрып қалу; ~лся в ожидании автобуса автобус­ты күтем деп көп тұрып қалдым.
НАСТОЯ`||ТЬСЯІІ сов. шығым‚демделу, нілдену;чай хорошо ~лсяшай жақсы демделді.
НАСТОЯ`Щ||ИЙ,-ая‚-ее 1. қазіргі‚осы күнгі; в ~ее время қазіргі уақытта‚қазіргі кезде; 2. в знач. сущ. ~еебүгінгі күн, қазіргі; 3. (этотданный) осы‚мына; в ~ей статье осы мақалада ...; 4. (подлинный) шын‚нағыз‚кәдімгі‚дәл; ~ая фамилия шын фамилиясы; ~ий друг шын‚нағыз дос; ~ие папоротники кәдімгі қырыққұлақтар тұқымдасы; ¨~ее время лингв. осы шақ; по-~ему тиісінше‚шындап.
НАСТРАДА`ТЬСЯсов. көп азап шегу‚бейнет көру‚жапа шегу‚зәбір көру.
НАСТРА`ИВАТЬІ несов. см. настроить І.
НАСТРА`ИВАТЬІІ несов. см. настроить ІІ.
НАСТРА`ИВАТЬСЯнесов. 1. см. настроиться; 2. страд. от настраивать ІІ.
НАСТРА`ЧИВАТЬнесов. см. настрочить.
НАСТРЕ`ЛИВАТЬ несов. см.настрелять.
НАСТРЕЛЯ`ТЬсов. чтокого-чего (белгілі бір мөлшерде)атып алу;~уток көп үйрек атып алу.
НАСТРИ`ЧЬм. қырқып алу‚қырқу; ~шерсти жүн қырқу.
НАСТРОГА`ТЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде) сүр­гілеп алу; ~досок тақтайды көп қылып сүргілеп қою.
НА`СТРОГОнареч. разг. қатаң түрде; ~запретить қатаң тыйым салу;¨строго-~өте қатаң.
НАСТРОЕ`НИ||Ес. көңіл күйі‚көңіл‚кейіп‚рабай‚рай; ~е апатичное енжар көңіл күйі; ~е бодрое сергек көңіл күйі; приподнятое ~е көтеріңкі көңіл; испортить ~е кому-либо біреудің көңілін құлазыту‚бұзу; нет у меня ~я играть ойнауға көңіл қошым жоқ; ~е общественности жұртшылықтың көңіл күйі; ¨человек ~я көңіл күйі адамы‚көңілдің жетегіндегі адам.
НАСТРО`ЕННОСТЬж. см. настроение.
НАСТРО`ИТЬІ сов. чточего (белгілі бір мөлшерде) салу; тұрғызу; ~жилых домов тұрғын үйлерді көп салу.
НАСТРО`ИТЬІІ сов. что 1. күйіне‚бабына келтіру (музыкалық аспапты); ~рояль рояльды күйіне келтіру; 2. дәлдеу‚икемдеу‚бағыттау‚реттеу; ~радиоприемник радиоқабылдағышты дәлдеу; ~всех на веселый лад бәрін де көңілдендіру‚мәз қылу.
НАСТРО`И||ТЬСЯ сов.1. күйге келтірілді; рояль ~лся рояль күйге келтірілді; 2. бір нәрсеге бағышталу; ~ться против кого-либо біреуге қарсы тұру; 3. көңіл ауу‚көңіл түсу‚ниеті болу; я ~лся пойти в кино менің киноға баруға көңілім ауып тұр‚киноға барғым келді; он ~лся с ним поговорить ол онымен сөйлесуге ниет білдірді‚онымен сөйлескісі келді.
НАСТРО`ЙЩИКм. күйіне келтіруші‚реттеуші (музыкалық аспапты); ~роялей рояльдарды күйіне келтіруші.
НАСТРОПАЛИ`ТЬ сов.перех. разг. біреуге айдап салу‚көндіру‚иландыру.
НАСТРОЧИ`||ТЬсов. 1. чточего портн.қайып тігу; 2. перен. чточегошапшаң жаза салу; он быстро ~л письмо ол хатты тез жаза салды.
НА`СТРУГм. спец. сүргі (ағаш сүргілейтін құрал).
НАСТРЯ`ПАТЬсов. чточего разг.1. (көп етіп) тамақ пісіру‚тамақ даярлау; 2. перен. ұқыпсыз‚асығыс жаза салу; ~письмо хатты асығыс жаза салу.
НАСТУДИ`ТЬсов. чтопрост.суыту; ~комнату бөлмені суыту.
НАСТУ`ЖИВАТЬ несов. см.настудить.
НАСТУ`КИВАТЬнесов. 1. см. настукать; бір нәрсемен соғу‚тықылдату; ~пальцем по стеклу саусақпен шыныны соғу‚тықылдату; 2. перех. разг. (соғып білусоққанда шыққан дыбыстан байқау);~трещину жарылғанын соғып байқау (білу).
НАСТУПА`ТЕЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое шабуыл; ~ые операциишабуыл операциялары.
НАСТУПА`ТЬ Інесов. 1. см. наступить 1; 2. шабуылдау.­
НАСТУ||ПА`ТЬ ІІнесов. басталу‚келу‚жету.
НАСТУПИ`||ТЬІ сов. на кого-что басу‚үстінен басу; ~на землю жерді басу; ~кому-либо на ногу біреудің аяғын басып кету; ¨~на любимую мозоль жанды жеріне тию; ~ на хвостжатқан жыланның құйрығын басу.
НАСТУПИ`ТЬІІ сов. ату‚орнау‚түсу‚түсе бастау‚келу; ~ло утро таң атты; ~ла ночная тьма түн қараңғылығы түсті; ~ло давно ожидаемое нами время біз көптен бері күткен шақ келді; ~ла тишина тыныштық орнады.
НАСТУПЛЕ`НИЕІ с. прям., перен. шабуыл; артиллерийское ~артиллерия шабуылы; перейти в ~шабуылға шығу‚шабуылға көшу.
НАСТУПЛЕ`НИЕІІ см. наступить ІІ; болу‚жақындау‚басталу; с ~м вечера кеш болысымен‚кешке; с ~м весны көктем шығысымен‚көктемнен бастап; ~момен­та налогового обязательства салық міндеттемесі сәтінің басталуы.
НАСТЫВА`ТЬ несов. см.настыть.
НАСТЫ`||ТЬсов. разг. 1. (стать холодным) суу‚суып кету‚салқындап қалу; комната ~ла бөлме салқындап қалды; 2. (примерзнуть) қатып қалу‚мұздау; на пороге ~л лед босағада мұз қатып қалған.
НАСУДА`ЧИ||ТЬСЯ  cм.судачить; сов. разг. өсектеу‚сумаңдау; старухи ~лись кемпірлер өсек соқты.
НАСУЕТИ`||ТЬСЯ  см.суетиться; сов. әбігерлену‚әуре болу; ~лась за вечер кеш бойы әбігерленді.
НАСУЛИ`ТЬ сов.чточего разг.уәде беру‚үміт­тендіру; ~c три короба үйіп-төгіп уәде беру, сөзбен тойдыру.
НАСУМАСБРО`ДИТЬ  см. сумасбродить; сов. неперех. разг. ойға сыймайтын іс істеу‚ойына келгенін істеу.
НАСУ`ПИТЬсов. что түксию, түйілу; ~брови қабағынтүю‚маңдайын тыржиту.
НАСУ`ПИ||ТЬСЯсов. 1. қабағын түю‚түксию‚кіжірею‚оқшию; 2. түнеріңкі‚жабырқаңқы‚жабырқау.
НАСУ`ПЛЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от насупить; 2.  (о бровях)қабағын түю; 3. (насупившийся) көңілсіз‚түнеріңкі‚жабырқаңқы.
НАСУ`ПЛИВАТЬнесов. см. насупить.
НАСУ`ПЛИВАТЬСЯнесов. см. насупиться.
НАСУПРО`ТИВнареч. простореч. 1. қарсыда‚қарама-қарсы; 2. в знач. предлога с род. п. то жечто напротив; қарсысында.
НАСУРЬМИ`ТЬ сов.что сүрмелеу.
НАСУРЬМИ`ТЬСЯсов. сүрме жағу‚сүрмелену.
НА`СУХОнареч. құрғатып‚құп-құрғақ күйде‚құрғақтай; вытереть руки ~қолды әбден құрғатып сүрту; сухо-~құп-құрғақ.
НАСУ`ЧИВАТЬнесов. см. насучить.
НАСУЧИ`ТЬ сов. чточегоширату‚ширатып алу;  ниток жіп ширатып алу.
НАСУ`ШИВАТЬнесов. см. насушить.
НАСУШИ`ТЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде) кептіріп алу.
НАСУ`ЩНОСТЬж. маңыздылық‚қажеттілік; ~пос­тавленных вопросов ясна қойылған мәселелердің маңыздылығы айқын.
НАСУ`ЩН||ЫЙ, -ая‚-ое маңызды‚толғақты, керекті‚өзекті‚аса; ~ая потребность аса қажеттілік; ~ые задачи маңызды міндеттер.
НАСЧЁТ предлог с род. п.туралы‚жөнінде; он говорил ~выполнения плана ол жоспардың орындалуы туралы айтты.
НАСЧИТА`ТЬ сов. чтосанау‚есептеу‚шығару; ~  более десяти ошибоконнан аса қате шығарды.
НАСЧИ`ТЫВА||ТЬнесов. 1. см. насчитать; 2. (содержать в себе) саналу‚бар; отряд ~ет несколько сотен бойцов жасақта бірнеше жүз жауынгер бар.
НАСЧИ`ТЫВА||ТЬСЯнесов. саналу‚болып есептелу‚санға жету; в районе ~ются десятки школ ауданда ондаған мектеп бар.
НАСШИБА`ТЬсов. перех., простореч. ұрып түсіру (алма).
НАСЫЛА`ТЬнесов. см. наслать.
НАСЫ`ПАТЬ  см.сыпать;сов.1. чточегосалу; ~  три мешка муки үш қап ұн салу; 2. чточего (рассыпать) шашып қою; 3. чточегосебу‚сеуіп қою; ~  песок на дорогу жолға құм себу; 4. что үю‚тұрғызу;~курган қорған тұрғызу.
НАСЫПА`ТЬнесов. см. насыпать.
НАСЫ`ПА||ТЬСЯсов. құйылу‚жауу; ~лось много снега қар көп жауды.
НАСЫПА`ТЬСЯ несов.1.см. насыпаться; 2. страд. от насыпать.
НАСЫПН||О`Й,-ая‚-ое үйген‚үйілген; ~ой холм үйілген төбе.
НА`СЫПЬ ж.1. үйме‚үйген топырақ; төстабан‚көтерме;~отвальная үйінді үймесі; железнодорожная ~теміржолдың төсеме үймесі; 2. в знач. нареч. затты ыдысқа (қапқажәшікке т. б.)салмай‚бос тасу; уголь перевозят ~ю көмірді бос тасиды.
НАСЫ`||ТИТЬсов. 1. кого-что (накормить досыта) тойдыру‚тойғызу; 2. что хим. сіңіру‚толтыру‚қанығу; воздух ~щен парами ауа буға қаныққан.
НАСЫ`ТИ||ТЬСЯсов. 1. (наесться досыта) тойғанша жеу‚тояттау; 2. перен. (вполне удовлетвориться) қанағаттану; 3. сіңу‚кенелу, қанығу; земля ~лась влагой жер жауын-шашынға‚ылғалға әбден қанықты‚жер ылғалданды.
НАСЫЩА`ТЬнесов. см.насытить.
НАСЫЩА`ТЬСЯнесов. 1. см. насытиться; 2. страд. от насыщать.
НАСЫ`ЩЕННОСТЬж. хим. қанғандық‚қанықтық; ~раствора ерітіндінің қанықтығы‚ерітіндінің қоюлығы; ~цвета түс қанықтығы.
НАСЫ`ЩЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от насытить; 2. хим. қаныққан; ~ый раствор қаныққан ерітінді; ~ый пар қаныққан бу; 3. перен. (содержательныйбогатый)әбден сіңген.
НАТА`ЛКИВАТЬнесов. см. натолкнуть.
НАТА`ЛКИВАТЬСЯнесов. 1. см. натолкнуться; 2. страд.от наталкивать.
НАТА`ПЛИВАТЬІ несов. см. натопить І.
НАТА`ПЛИВАТЬІІ несов. см. натопить ІІ.
НАТА`ПЛИВАТЬСЯІ несов. 1. см. натопиться І; 2.  страд.от натапливать І.
НАТА`ПЛИВАТЬСЯІІ несов. 1. см. натопиться ІІ; 2.  страд.от натапливать ІІ.
НАТА`ПТЫВАТЬ несов. см.натоптать.
НАТАСКА`ТЬІ сов. 1. чтокого-чего (көтеріп)тасу‚тасып қою; ~дров отын тасып қою; 2. перен. чточего, разг. (кітаптан)алу‚келтіру; ~цитат дәйексөзді көп етіп келтіру; 3. чтокого-чего, разг. (украсть)ұрлап тасу.­
НАТАСКА`ТЬІІ сов. кого-что 1. охот. (собаку) аңшылыққа үйрету‚баулу; 2. разг. қажетті нәрсеге атүсті үйрету; ~учеников к экзамену оқушыларды емтиханға шала дайындау.
НАТА`СКИВАТЬІ несов. см. натаскать Інатащить.
НАТА`СКИВАТЬІІ несов. см. натаскать ІІ.
НАТАЩИ`ТЬ сов.1. чтокого-чего тасу‚тасып қою; 2. чторазг. тартып жамылу; ~на себя одеяло көрпені тартып жамылу.
НАТА`Я||ТЬсов. 1, 2 л. не употр. еру‚еріп қалу; чточего (белгілі бір мөлшерде).
НАТВОРИ`ТЬ Ісов. чегонеодобр.бүлдіріп қою;  глупостей ақымақтық жасау.
НАТВОРИ`ТЬІІ сов. чтоспец. (белгілі бір мөлшерде)еріту‚ерітіп алу; даярлау‚даярлап алу; ~известиәк езіп алу.
НА`ТЕчастица разг. мәңіз; міне‚мінекей‚мінекейіңіз; ~вам ваш билет міне‚сіздің билетіңіз; ¨~вам!міне керек болса!
НАТЁК м.геол. 1. жұғын‚қатқан жұғын; сұйықтың қатпары; 2. қатпар‚сауыс; сталагмитами называются ~и извести на полу пещер үңгір табанына ағып келіп қатқан әкті сталагмит деп атайды.
НАТЕКА`ТЬ несов. см.натечь.
НАТЕ`ЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое ішкі‚іштен киетін; ~ое бельеішкі киім.
НАТЕРЕБИ`ТЬсов. чточего (белгілі бір дәрежеде) түту‚жұлу‚түтіп алу; ~льна зығыр түту‚зығырды түтіп алу.
НАТЕР||Е`ТЬсов. 1. чточемжағу‚сылау; ~еть руку вазелиномқолға вазелин жағу; 2. ысу‚ысқылау‚уқалау; жалтырату‚сүртіп жалтырату; ~еть полы еденді жалтырату; 3. что (причинить боль) қажау‚қажату; ~еть палец саусағын қажау, қажатып алу; сапог натёр мне ногу етік аяғымды қажап тастады; 4. чточего (на терке)қыру‚үгу; ~еть свеклу қызылшаны үгу; үккіштен өткізу.
НАТЕРЕ`ТЬСЯсов. 1. жағыну;2. қажалу; ~мазью май жағыну.
НАТЕРПЕ`ТЬСЯсов. чего, разг. жәбір-жапа шегу‚қиындық көру‚бастан кешіру‚азап тарту; ~страху қорқынышты бастан кешіру.
НАТЕСА`ТЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде)жону‚сүргілеу; жонып‚сүргілеп алу; ~досок тақтайды тегістеп шауып қою.
НАТЁСЫВАТЬ несов. см.натесать.
НАТЕ`ЧЬ сов.ағып жиналу‚тамып іркілу‚жиналу.
НАТЕ`ШИТЬСЯсов. разг. көңіл көтерілу‚мәз-мейрам болып қалу.
НАТИРА`ТЬнесов. см. натереть.
НАТИРА`ТЬСЯ несов.1. см. натереться; 2. страд. от натирать.
НАТИ`РКАж. только ед. разг. жылтырату; сүртіп жылтырату; ~полов еденді жылтырату.
НАТИ`РОЧН||ЫЙ,-ая‚-ое относит. от натирка; сүртетін‚жылтырататын.
НА`ТИСКм. тықсыру‚тегеурін; сдерживать ~войск әскердің тегеурінін тежеу.
НАТИ`СКАТЬсов. чточего разг.сығылыстыру‚тығыздау; ~книг в чемодан кітаптарды шабаданға тығыздап салу.
НАТИ`СКИВАТЬнесов. см. натискать.
НАТКА`ТЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде)тоқу‚тоқып алу; ~полотна кенеп тоқып алу.
НАТКНУ`ТЬсов. кого-что шаншу‚шаншып қою‚қадап қою.
НАТКНУ`ТЬСЯсов. разг. 1. на что барып қадалу‚шаншылу; ~на гвоздь шегеге арандап қалу; 2. на кого-что соқтығысып қалу‚соғылып қалу‚килігу‚ұрыну‚арандау‚қақтығысып қалу‚ұшырап қалу; ~на столб бағанаға соқтығу; 3. перен. на что разг.; 4. күтпеген жерден‚кенеттен ұшырап қалу; үстінен шығу‚тап болу; ~на засаду тосқауылға тап болу.
НАТОЛКА`ТЬ сов. разг. 1. итермелеу; 2. тығыздап тығу; ~охапку бумаг в ящик бір құшақ қағазды жәшікке тығыздап тығу.
НАТОЛКНУ`ТЬ сов.1. кого-что, на кого-чторазг. соқтықтыру; 2. кого-что, на что (навести на мысльидею и т. п.) (пікірге)келтіру‚(қорытынды) жасауға себеп болу.
НАТОЛКНУ`ТЬСЯсов. см. наткнуться 23.
НАТОЛКОВА`ТЬсов. түсіндіру‚түсіндіріп беру.
НАТОЛО`ЧЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде) үгу‚түю; ~соли тұз түйіп алу; ~сахару қантты үгу;  жареной пшеницы қуырылған бидайды түю.
НА`ТОНКОнареч. разг. (очень тонко) өте жұқа.
НАТО`ПАТЬсов. разг. кір аяқкиімімен ластау.
НАТОПИ`ТЬ`І сов. что жағу‚қыздыра жағу‚жылыту; ~комнату бөлмені от жағып жылыту.
НАТОПИ`ТЬІІ сов. чточего1. (белгілі бір мөлшерде) еріту‚шыжғыру; ~масла майды еріту; 2. (белгілі бір мөлшерде) қайнату‚қайнатып қою; ~молока сүтті қайнатып қою.
НАТОПИ`||ТЬСЯІ сов. разг. қатты қызу; печка ~лась пеш қатты қызды.
НАТОПИ`||ТЬСЯІІ сов. разг. шығу‚еру; ~лось много жиру біраз май ерітілді; из снега ~лось ведро воды қардан бір шелек су еріді.
НАТОПТА`ТЬсов. разг. 1. чем, без доп. (нагрязить) таптап тастау; ~в комнате бөлмені таптап‚ластап тастау; 2.что (проторить) тапталған жол сүрлеуі.
НАТОРГО`ВА||ТЬсов. разг. чточего (выручить от торговли)сауда жасау (белгілі бір мөлшерде)саудаласу.
НАТОРЕ`Л||ЫЙ, -ая‚-ое разг. әккі‚ысылған.
НАТОРЕ`ТЬсов. в чемк чемуысылу‚әккілену; ~в торговле саудаға ысылу‚әккілену; ~в своем деле өз ісіндежазуға ысылу.
НАТОЧИ`ТЬ сов. чтоқайрау‚өткірлеу; ~ножи пышақты қайрап алу; ~косу шалғыны жану.
НАТОЩА`К нареч.аш қарынға; принимать лекарство  ~дәріні аш қарынға ішу.
НАТРм. хим. натр;едкий ~күйдіргіш натр.
НАТРАВИ`ТЬсов. 1. кого-что айтақтау‚айдап салу‚жауластыру; ~собаку на зайца итті қоянға қосу‚айтақтау; 2. перен. кого-что, на кого-что, разг. (подстрекнуть) құтырту‚араздастыру; 3. кого умен қыру‚улау; ~тараканов таракандарды улау; 4. чточегоспец. (вытравить).
НАТРАВЛЯ`ТЬ несов.перех. 1. разг. айдап салу; 2.  охотн.қосу‚айтақтау.
НАТРА`ТИТЬ  см.тратить; сов. что, чего шығындау‚құрту‚босқа шашу; ~денег ақшаны босқа шашу‚шығындау.
НАТРЕНИРО`ВАНН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от натре­нировать; 2. жақсы жаттыққан‚машықтанған.
НАТРЕНИРОВА`ТЬсов. кого-что машықтандыру‚жаттықтыру‚үйрету‚төселдіру.
НАТРЕНИРОВА`ТЬСЯ сов.машықтану‚үйрену‚төселу.­
НАТРЕ`НЬКИВАТЬнесов. перех., неперех., разг. (тренькать слегканегромко)дыңғырлату; ~на домбре домбыраны дыңғырлату.
НАТРЕПА`ТЬсов. перех., неперех. 1. перех. түтіп алу‚түтіп қою; 2. перех., простореч. жүндей түту; біреуді құлағынан‚шашынан тартқылап жұлмалау; 3. перех. неперех., перен. простореч. мылжыңдау‚бос сөйлеу.
НАТРЕПА`||ТЬСЯ сов.(вдоволь натрепать); ~лась льна до усталости шаршағанша зығыр түтті; ¨~лась языком аузымен орақ орды.
НА`ТРИЙм. хим. натрий; углекислый ~көмір қышқылды натрий; хлористый ~хлорлы натрий.
НА`ТРОЕнареч. үшке (бөліпайырып);разрезать~үшке бөліп кесу.
НАТРУБИ`ТЬсов. хабарлау, әйгілеу, жаю, тарату;
~о чем-либо по всему городу бірдеңе туралы бүкіл қалаға хабарлау.
НАТРУДИ`ТЬсов. что, разг. шаршатып алу‚талдыру‚әлсірету.
НАТРУДИ`||ТЬСЯсов. разг. 1. (утомиться) әбден шаршау‚діңкесі құру; руки ~лись екі қолдың әлі кетіп қалды; 2. (вдоволь потрудиться) тынбастан еңбектену; ~ться за день күні бойы тынбастан жұмыс істеу‚еңбектену.­
НАТРУ`ЖИВАТЬнесов. см. натрудить.
НАТРЯСТИ`сов. чточего (сілкіпқағып) түсіру‚шашу; ~опилок на пол еденге ағаш үгіндісін шашып тастау.
НАТРЯС||ТИ`СЬсов. разг. 1. селкілдеп қалу‚соғылып қалу; ~в грузовике жүк машинада соғылып қалу; 2. қалтырап‚дірілдей; ~тись от страха қорыққаннан дірілдеу; 3. сілкіну; ~лось много груш көп алмұрт (ағаштан) сілкіп алынды.
НАТУ`Г||А ж.разг. зорлану‚қысылу; лопнуть от ~и шутл.зорланғаннан жарылып кету.
НА`ТУГО нареч.разг. қысып‚сығып; затянуть ~ремень белбеуді қысып буыну‚белбеуді қысып буу.
НАТУ`ЖИВАТЬ несов. см.натужить.
НАТУ`ЖИВАТЬСЯнесов. см. натужиться.
НАТУ`ЖИТЬсов. что разг. қатайту‚жиыру;~мускулыбұлшық еттерді жиыру‚қатайту.
НАТУ`ЖИТЬСЯсов. разг. зорлану‚қиналу‚бар күшін салу; он ~лся и поднял тяжелый мешок ол бар күшін салып‚ауыр қапты көтерді.
НАТУ`ЖН||ЫЙ,-ая‚-ое разг. зорланып істелетін‚қиналып істелетін; ~ый кашель қиналып жөтелу‚жөтел қысу.­
НАТУ`Р||Аж. 1. уст. то же что природа; табиғат‚айналадағы дүние‚болмыс; 2. иск. (живой образец) табиғи өркен‚заттың өзі; рисовать с ~ы тікелей заттың өзіне қарап сурет салу; 3. эк. (платежное средство) зат‚бұйым; поставка ~ой заттай өткізу.
НАТУРАЛИЗА`ЦИЯж. натурализация (екінші бір елдің адамына азаматтық құқық беру).
НАТУРАЛИ`ЗМм. натурализм (әдебиет пен өнерде 19 ғасырдың екінші жартысында болған реализмнен бөлек табиғат заңы мен қоғам заңдарының арасына теңдік белгі қоюшымазмұнды есептемей болмыстың сырт көрінісіне ғана мән беруші бағыт).
НАТУРАЛИЗОВА`ТЬсов., несов. кого-что (шетел адамына) азаматтық құқық беру.
НАТУРАЛИЗОВА`ТЬСЯсов., несов. (шетел) азаматтығын қабылдау.
НАТУРАЛИ`СТм. 1. табиғат зерттеуші; юные ~ы жас натуралистер; 2. натурализмді қолдаушы.
НАТУРАЛИСТИ`ЧЕСКИнареч. натуралистік; описать что-либо ~бірдемені натуралистік суреттеу.
НАТУРАЛИСТИ`ЧЕСК||ИЙ,-ая‚-ое натуралистік; ~ое направление натуралистік бағыт.
НАТУРА`ЛЬНО1. вводн. сл. уст. (конечно) әлбетте, әрине; 2. перен. (естественно) табиғи‚шын‚шынайы; ~смеяться шын күлу.
НАТУРА`ЛЬНОСТЬж. табиғилық‚қарапайымдылық.­
НАТУРА`ЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое 1. табиғи‚таза‚шын; ~ый медтабиғи‚таза бал;~ые показатели табиғи көр­сет­кіштер; ~ый цвет табиғи түс; ~ый соктабиғи таза шырын; 2. эк. заттай; ~ый налог заттай салық; ~ая оплата труда еңбектің заттай ақысы; ~ые платежи заттай төлемдер; ~ый обмен заттай айырбас; ~ая премия заттай сыйлық; ¨~ое хозяйство натуралды шаруашылық.
НАТУ`РН||ЫЙ, -ая‚-ое 1. натура‚заттай‚заттың өзіне қарап жасаған; ~ый класс заттың суретін өзіне қарап салатын сынып; ~ые съемки натурадан түсіру; 2.  ~ый остатокэк. торг. заттай қалдық.
НАТУРОПЛА`ТАж. заттай төлеу‚бұйымдай төлеу.
НАТУРФИЛОСО`ФИЯж. только ед. натурфилософия(табиғат туралы идеалистік философиялық ілім).
НАТУ`РЩИКм., НАТУ`РЩИЦА ж. иск. натурашы (ақы үшін суретшіге жалданатын адам).
НАТЫ`КАТЬсов. чточего разг. (көп қылып)түйреу‚қадау‚шаншу; ~булавок түйреуіштер түйреп қою.
НАТЫКА`ТЬнесов. 1. см. натыкать; 2. см. наткнуть.
НАТЮРМО`РТм. иск. натюрморт.
НАТЯГА`ТЬ сов. чегосуыру‚суырып алу; ~гвоздей из доски тақтайдан шегелерді суыру‚суырып алу.
НАТЯ`ГИВАТЬнесов. см. натянуть.
НАТЯ`ГИВАТЬСЯнесов. 1. см. натянуться; 2. страд. от натягивать.
НАТЯЖЕ`НИЕс. 1. см. натянутьнатянуться; ~струн қыл‚ішек тарту; ~веревки жіп‚бау тарту‚керу; 2. мед. (раны) тартылу‚жазылу‚біту(жараның аузы туралы).
НАТЯ`Ж||КА1. см. натянутьнатянуться;керу‚созу; 2. әрең‚зорға; поставить с ~ой тройку үшті зорға қою.
НАТЯЖН||О`Й,-ая‚-ое керіп кигізілген‚созып кигізілген; ~ые шины керіп‚созылып кигізілетін шиналар.­
НАТЯ`НУТОСТЬж. жасандылық.
НАТЯ`НУТ||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от натянуть; 2. перен.­жасанды‚қырғи қабақ‚дүрдараз‚зілді; ~ая улыбкажасанды түрде күлімсіреу; ~ые отношения дүрдараз қарым-қатынас.
НАТЯНУ`ТЬ сов. что 1.тарту‚керу; ~веревку ар­қанды керу; ~вожжи делбені керу; 2. кию‚тартып кию; ~сапог на ногу етікті аяққа тартып кию.
НАТЯНУ`ТЬСЯ сов.тартылу‚созылу‚керілу." ["parameters"]=> &object(JParameter)#923 (7) { ["_raw"]=> string(345) "show_noauth=0 show_title=0 link_titles=0 show_intro=1 show_section=0 link_section=0 show_category=0 link_category=0 show_author=0 show_create_date=1 show_modify_date=0 show_item_navigation=0 show_readmore=1 show_vote=1 show_icons=1 show_pdf_icon=1 show_print_icon=1 show_email_icon=0 show_hits=0 feed_summary=0 filter_tags= filter_attritbutes=" ["_xml"]=> NULL ["_elements"]=> array(0) { } ["_elementPath"]=> array(1) { [0]=> string(86) "/usr/local/pem/vhosts/109238/webspace/httpdocs/libraries/joomla/html/parameter/element" } ["_defaultNameSpace"]=> string(8) "_default" ["_registry"]=> array(1) { ["_default"]=> array(1) { ["data"]=> object(stdClass)#922 (39) { ["show_noauth"]=> string(1) "0" ["show_title"]=> string(1) "0" ["link_titles"]=> string(1) "0" ["show_intro"]=> string(1) "1" ["show_section"]=> string(1) "0" ["link_section"]=> string(1) "0" ["show_category"]=> string(1) "0" ["link_category"]=> string(1) "0" ["show_author"]=> string(1) "0" ["show_create_date"]=> string(1) "1" ["show_modify_date"]=> string(1) "0" ["show_item_navigation"]=> string(1) "0" ["show_readmore"]=> string(1) "1" ["show_vote"]=> string(1) "1" ["show_icons"]=> string(1) "1" ["show_pdf_icon"]=> string(1) "1" ["show_print_icon"]=> string(1) "1" ["show_email_icon"]=> string(1) "0" ["show_hits"]=> string(1) "0" ["feed_summary"]=> string(1) "0" ["filter_tags"]=> string(0) "" ["filter_attritbutes"]=> string(0) "" ["show_description"]=> string(1) "0" ["show_description_image"]=> string(1) "0" ["num_leading_articles"]=> string(1) "0" ["num_intro_articles"]=> string(2) "10" ["num_columns"]=> string(1) "1" ["num_links"]=> string(1) "0" ["orderby_sec"]=> string(4) "date" ["multi_column_order"]=> string(1) "0" ["show_pagination"]=> string(1) "2" ["show_pagination_results"]=> string(1) "1" ["show_feed_link"]=> string(1) "1" ["show_page_title"]=> string(1) "1" ["menu_image"]=> string(2) "-1" ["secure"]=> string(1) "0" ["page_title"]=> string(40) "Орысша-Қазақша сөздік" ["page_description"]=> string(141) "Мемлекеттiк тiлдi дамыту институты, Институт развития государственного языка" ["popup"]=> string(1) "0" } } } ["_errors"]=> array(0) { } } ["readmore_link"]=> string(71) "/audarmashyga-komek/sozdikter/oryssha-kazaksha/317-oryssha-kazaksha-na2" }
  • PDF
(8 дауыс, орташа 2.13)
Орысша-Қазақша сөздік Нал - Нат

НАЛАГА`ТЬ несов. см.наложить 3; ~штраф айып салу; ~наказание жаза тартқызу.
НАЛА`ДИТЬсов. что 1. (исправить) жөндеу‚реттеу‚түзеу‚тәртіпке келтіру; ~станкистанокты жөндеу; 2.  ­­салу‚жолға салу‚реттеу; ~серийное производство сериялы өндірісті жолға салу; ~порядок на рабочем местежұмыс орнын ретке келтіру.
НАЛА`ДИ||ТЬСЯсов. жөнге салыну‚түзелу‚оңалу‚тәртіпке келтірілу; жөнделіп кету; новое производство ~лосьжаңа өндіріс жөнге түсті; работа в коллективе ~ласьұжымның жұмыстары жөнделіп кетті.
НАЛА`ДКАж. тех. см. наладить 1.
НАЛА`ДОЧН||ЫЙ,-ая‚-ое жөндейтін‚тәртіпке келтіретін‚реттейтін; ~ые работыреттейтін жұмыстар.
НАЛА`ДЧИКм. реттеуші‚үйлестіруші‚бапкер‚жөндеуші.
НАЛА`ЖИВАНИЕс. см. наладитьналадиться; ~мир­ных отношенийбейбітшілік қарым-қатынас орнату.
НАЛА`ЖИВАТЬ несов. см.наладить.
НАЛА`ЖИВАТЬСЯнесов. 1. см. наладиться; 2. страд. от налаживать.
НАЛАКА`||ТЬСЯсов. 1. жалап ішіп тою; котенок ~лся молокамысық сүтті жалап ішіп тойды; 2. прост. вульг. (напиться допьяна); он ~лся такчто не стоит на ногах ол аяғын баса алмастай болып ішкен.
НАЛА`МЫВАТЬнесов. см. наломать.
НАЛГА`ТЬсов. 1. (наговорить лжи) өтірік айту‚өтірікті ызғыту‚жалған сөйлеу; 2. на кого-что (наклеветать) біреуді ғайбаттау, жала жабу.
НАЛЕ`ВОнареч. 1.(куда) солға‚сол жаққа; свернуть  ~сол жаққа бұрылу; 2. (где) сонда‚сол жақта; ~  – лессол жақта – орман.
НАЛЕГА`ТЬнесов. см. налечь.
НАЛЕГКЕ` нареч.1. (без ноши) салт‚жеңілғана (жүксізжүк алмай);2. (в легкой одежде) жеңіл киіну.
НА`ЛЕДЬж. қызылсу мұзы.
НАЛЕЖА`ТЬСЯсов. көп жату‚жатып алу; вдоволь ~на солнцекүннің көзінде жатып әбден қыздырыну.
НАЛЕЗА`ТЬ несов. см.налезть.
НАЛЕ`З||ТЬсов. на кого-что, без доп. разг. 1. өрмелеу‚өрмелеп шығу; жиналу; муравьи ~ли в мед балға құмырсқалар жиналды; 2. (об одеждеобуви – надеться)сыю‚сыйып кету; сапог ~с трудом етік әрең сыйды.
НАЛЕПИ`ТЬсов. 1. что разг. (приклеить) жабыстыру‚жапсыру; ~марки на конверт конвертке маркалар жапсыру; 2. чточего соғу‚сомдау, жапсырып соғу; ~  из глины фигурок балшықтан мүсін соғу.
НАЛЕПЛЯ`ТЬнесов. см. налепить 1.
НАЛЕПЛЯ`ТЬСЯнесов. страд. от налеплять.
НАЛЕПН||О`Й, -ая‚-ое жапсырылған; ~ые узоры жапсырылған әшекей.
НАЛЁТІ м. 1.(действие) екпіндеу; ~ветра желдің екпіндеуі; 2. (атака) шабуыл; кавалерийский ~атты әскер шабуылы; воздушный ~әуе шабуылы; огневой ~атыс шабуылы; 3.шапқын‚шабуыл; бандитский ~бандит­ шабуылы; ¨1) екпінімен‚бар пәрменімен (екпіндеп барыпшауып барыпұшып бара жатып);сокол бьет с ~а сұңқар екпінмен соғады; 2) перен. разг. атүсті‚апыл-ғұпыл тез‚ойланбастан; ответить с ~аатүсті жауап беру.
НАЛЁТІІ м. 1. (тонкий слой) қону‚тұту‚түсу (жұқа қабатболар-болмас қатпар);~пылишаң қону; 2. перен. сымақ; статья с ~ом юморасықақсымақ мақала.­
НАЛЕТА`ТЬ Інесов. см. налететь.
НАЛЕТА`||ТЬІІ сов. чточегоұшу; летчик ~л сто тысяч километровұшқыш жүз мың километр ұшты.
НАЛЕТЕ`||ТЬ сов.1. на кого-что (летя натолкнуться) ұшып не жүріп барып соқтығу; 2. на кого-что (напасть) тұтқиылдан бас салу‚тап беру‚килігу‚соқ­тығысу; 3. перен. на кого-что дүрсе қоя беру‚ұру ~ть с угрозамибар ашумен тап беру; ~ть на прохожегожаяу жүргіншіге тап беріп ұру; 4. (о ветрео буре)соғу; ~л ураган кенеттен дауыл соқты; 5. ұшып (кіріп) жиналу‚қаптау; в комнату ~ли мухибөлмеге шыбын қаптап кетті; 6. ұшып келіп қону‚басу; на стекла ~ла пыльәйнекті шаң басып кетті.
НАЛЁТЧИКм. шапқыншы‚талаушы.
НАЛЕ`ЧЬсов. на кого-что 1. (надавить) үстінен басу‚итеру‚салмағын салу; ~плечом на дверь есікті иығымен итеру; 2. перен. на что шындап кірісу‚зер салу‚күш салу‚тырысу‚ден қою; ~на учебу оқуға ден қою; 3. перен. на кого-что, прост. көп істеу‚жұмылдыру; ~на своих помощников өзінің көмекшілеріне жұмыс­ты көп істету.
НАЛИ`Вм. 1. см. налить 1; 2. толысу‚дәндену‚пісу; яблоки хорошего ~ажақсы піскен алма; ~колосьев масақ­тың дәнденуі; 3. вет. ақбас‚сарысу.
НАЛИВА`ТЬнесов. см. налить.
НАЛИВА`ТЬСЯнесов. см. налить; 2. страд. от наливать.­
НАЛИ`ВКАж. 1. только ед. разг. (действие) құю‚қотару‚құйылу; 2. жемістен ашытылған шарап; вишневая ~шие шарабы.
НАЛИВН||О`Й,-ая‚-ое 1. сұйық нәрсені таситын; ~ые суда сұйық заттарды таситын құйма кемелер; 2. су арқылы айналатын‚іске қосылатын; ~ая мельница су диірмені; 3. әбден піскен; ~ое яблоко әбден піскен алма.­
НАЛИЗА`||ТЬСЯсов. 1. чего жалау‚жалап тою; медведь ~лся медуаю балды жалап тойды; 2. прост. разг., перен. ішіп қою; до тогонаконец~лсячто не смог встать с местакөп ішкені сонша‚ақырында орнынан тұра алмай қалды.
НАЛИ`Мм. биол. нәлім.
НАЛИ`М||ИЙ,-ья‚-ье; ~ья уханәлім сорпасы.
НАЛИНОВА`ТЬсов. чточегосызып,сызбалап шығу; ~лист бумаги бір парақ қағазды сызып қою.
НАЛИПА`ТЬнесов. см. налипнуть.
НАЛИ`ПНУТЬсов. жабысу‚баттасу‚баттасып қалу.
НАЛИТ||О`Й,-ая‚-ое 1. әбден піскен; ~ое яблоко піскен алма; 2. (о плечахруках и т. п.)толық‚семіз; (о человеке).
НАЛИ`ТЬсов. чточего1. кұю; құйып қою; ~  чашкумолока кесеге сүт құю; 2. (разлить) төгу; ~воды на пол еденге су төгу.
НАЛИ`||ТЬСЯсов. 1. құйылу; вода ~лась в лодку қайыққа су құйылды; 2.(стать сочным)пісіп жетілу‚толысу; сливы ~лисьқараөрік әбден пісіпті; мускулы ~лись бұлшық еттері толысыпты; ¨глаза ~лись кровью көздері қанталап кетіпті.
НАЛИЦО`нареч. в знач. сказ. көз алдында‚айқын‚бар; доказательство ~айғағы анық; все свидетели ~куәлардың бәрі көз алдында отыр.
НАЛИ`ЧЕСТВОВАТЬнесов. книжн. көзбе-көз болу‚көрініп тұру.
НАЛИ`ЧИ||Е с.бары‚бар болуы‚қолда бары‚қолдағысы; быть в ~и бар болу; при ~и қолда барда‚болған уақытта; ~е капиталакапиталдың қолда бары.
НАЛИ`ЧНИК м.1. жақтау‚маңдайша; ~окна терезенің жақтау маңдайшасы; 2. кілт сұғатын тесігі бар темір тақташа.
НАЛИ`ЧНОСТ||Ьж. 1. см. наличие; всемашины в ~ибарлық машина да бар‚орнында; 3.қолда бар ақша; ~ь кассы кассадағы бар ақша.
НАЛИ`ЧН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. қолда бары‚қолма-қол‚қолдағы‚нақтылы; ~ыйкапитал қолдағы бар капитал; ~ая поставкақолма-қол жеткізілім;~ая сделка қолма-қол есеп айырысу мәмлесі; ~ая сумма қолда бар сома; 2. в знач. сущ. ~ыемн. қолда бар ақша; продавать за ~ыеқолма-қол ақшаға сату; ¨за ~ый расчет қолма-қол ақшамен есеп айырысу.
НАЛО`БНИКм. 1. (налобная повязка) маңдайлық‚маңдайға тартатын; 2. (в конской узде) кекілдірік; ремен­ный ~қайыс кекілдірік.
НАЛО`БН||ЫЙ,-ая‚-ое маңдайдағы‚маңдайлық; ~ая повязкамаңдай тартпа (шәліні түйреу үшіншашты қобыратпау үшін тартылады).
НАЛОВИ`ТЬсов. что кого-чего көп қылып ұстау‚аулау; ~рыбы балықты көп аулап алу.
НАЛОВЧИ`ТЬСЯ сов. в чем, без доп., разг.оңтайланып алу, ебін табу.
НАЛО`Гм. салық;прямой ~тура салық; косвенный ~жанама салық; подоходный ~табыс салығы; обложить ~омсалық салу; взыскать ~салық төлету; ~с валового оборота жалпы айналымнан алынатын салық; ~земельный жер салығы; ~биржевой биржалық cалық;~с оборота айналым салығы; ~на добавленную стоимость қосылған құннан алынатын салық; ~на прибыльтабыс салығы; ~государственный мемлекеттік салық; ~продовольственный азық-түлік салығы; ~и единовременныебір жолғы салықтар.
НАЛОГО`В||ЫЙ,-ая‚-ое салық, салықтық; ~ая систе­ма салық жүйесі; ~ая инспекция салық инспекциясы; ~ая документация салық құжаттары;~ая декларация салық декларациясы; ~ая политика салық саясаты.
НАЛОГООБЛОЖЕ`НИЕс. салық салу; ~двойное екі жақты салық салу (қос салық, бір пайда көзіне әр түрлі салық салу немесе екі салық жүйесін бір уақытта қолдану); ~по принципу постоянного местопребываниятұрақты тұрғылықты мекені бойынша салық салу.
НАЛОГОПЛАТЕ`ЛЬЩИКм., НАЛОГОПЛАТЕЛЬЩИЦА ж. салық төлеуші.
НАЛОЖЕ`НИЕс. только ед. 1. см. наложить 45; ~  повязки на рану жарасын таңу; 2. салу‚басу‚қондыру‚­ тартқызу; ~штрафаайыппұл салу; ~взыскания жаза тартқызу; ~ареста на имущество мүлікке тыйым салу.­
НАЛО`ЖЕННЫЙприч. страд.отналожить.
НАЛОЖИ`ТЬ сов.1. что (сверху) үстіне қою‚салу; байлау; жағу; ~компресс компресс салу; 2. чточего (навалить)үйіп қою; ~книг на стол кітаптарды үстел үстіне үйіп қою; ~белья в чемодан көйлек-көншекті шабаданға салып қою; 3. что (поставитьпометить)салу‚басу‚қондыру; ~печать мөр басу; 4. (подвергнуть) салу; ~штраф айыппұл салу; ~запрет тыйым салу; 5.  мед.~бинтбинттеу‚бинтпен орап тастау; ~гипс на рукуқолға гипс салу; ¨~на себя рукипрост. өзін-өзі өлтіру; ~печать(отпечаток) на кого-что із қалдыру.
НАЛО`ЖНИЦАж. уст. книжн. еріксіз әйел‚күң (шапқыншылықтанжаугершіліктен қолға түсіпбіреудің үйінде тұрған еріксіз әйел).
НАЛОКО`ТНИКм. 1. (в старину – часть лат в виде щитканадеваемого на локоть)шынтақтық‚шынтаққап‚шынтаққа киетін (бұрынғы кездегі сауыттың шынтаққа киетін қалқан тәріздес бір бөлігі); 2. шынтақжас­тық (шынтақ буынын ауыртып алмау үшін қолданылатынішіне жүн салынған жеңіл жастықша).
НАЛОМА`ТЬсов. чточегосындыру; сындырып алу‚сындырып кету; надо ~веток бұтақтарды сындырып жиып қою керек; ¨~дров ақымақтық істеу.
НАЛОЩИ`ТЬсов. см. лощить.
НАЛУЩИВА`ТЬнесов. см. налущить.
НАЛУЩИ`ТЬсов. чточего (насорить)шағу‚аршу; ~семечекшекілдеуік шағу; ~гороху бұршақ қабығын аршу; қауыз-қабықпен ыбырсыту.
НАЛЮБОВА`ТЬСЯсов. на кого-что қарап құмары қану‚қызығып қарау‚сүйсіну; я не могу ~на картину суретке қанша қарасам да құмарым қанбайды.
НАЛЯ`ПАТЬсов. что, простореч. қалай болса солай істеу; немқұрайды істеу (бірдемені ойланбай істей салу).
НАМАГНИ`ТИТЬсов. что магниттеу; ~железотемірді магниттеу.
НАМАГНИ`ЧИВАТЬнесов. см. намагнитить.
НАМАГНИ`ЧИВАТЬСЯнесов. 1. магниттену; 2. страд. от намагничивать.
НАМА`Зм. намаз; утренний ~таң намазы.
НАМАЗА`НН||ЫЙ,-ая‚-ое страд. прич. жағылған; кусок хлеба, ~ый масломмай жағылған бір тілім нан; ~ое глиной лицо езілген балшық жағылған бет; ~ые помадой губы далап жағылған ерін.
НАМА`ЗАТЬсов. 1.что сылау‚жағу; ~маслом май жағу; 2. что разг. (плохо нарисоватьнаписать)шимайлау; 3. разг. что (накрасить) жағу‚бояу; ~губы ернін бояу‚ерінге жағу.
НАМА`ЗАТЬСЯсов. жағыну‚бояну; ~вазелином вазелин жағыну.
НАМА`ЗКАж. разг. 1. см. намазать 1; 2. жағынды; фосфорная ~на спичках сіріңке басындағы фосфорлы жағынды.
НАМА`ЗЫВАТЬнесов. см. намазать 1.
НАМА`ЗЫВАТЬСЯнесов. см. намазаться; 2. страд. отнамазывать.
НАМАЛЕВА`ТЬсов. кого-что разг. қиқа-жиқа етіп шимайлау.
НАМА`ЛЫВАТЬнесов. см. намолоть.
НАМАРИНОВА`ТЬсов. чточегомаринадтау; ~помидоры қызанақ маринадтап қою.
НАМА`СЛИВАТЬнесов. см. намаслить.
НАМА`СЛИТЬсов. что разг. майлау‚май жағу‚май қылу.­
НАМАТРА`ЦНИКм. (чехолнадеваемый на матрац) матрацқап (матрацты тыстайтын қап).
НАМА`ТЫВАНИЕс. только ед. см. намотать.
НАМА`ТЫВАТЬнесов. см. намотать.
НАМА`ТЫВАТЬСЯІ несов. 1. см. намотаться І; 2.  страд. от наматывать.
НАМА`ТЫВАТЬСЯІІ несов. см. намотаться ІІ.
НАМА`ЧИВАТЬ несов. см.намочить.
НАМА`ЧИВАТЬСЯнесов. 1. см. намочиться; 2. страд. от намачивать.
НАМА`ЯТЬСЯсов. прост. 1. (очень устать) қатты шаршау‚қалжырау; 2. (намучиться) жапа шегу‚қиналу‚азаптану.
НАМЕ`ДНИ нареч. простореч.жуырда, жақында ғана‚таяуда ғана; ~он ко мне заходилол осы таяуда ғана маған кіріп шықты.
НАМЁКм. ишара‚ым‚тұспал‚лебіз; тонкий ~ишара; говорить намеками тұспалдап сөйлеу.
НАМЕКА`||ТЬнесов. на кого-что, без доп. тұспалдау‚ишаралау‚меңзеу; он на что-то ~ет ол бір нәрсеге ишара жасап отыр.
НАМЕКНУ`ТЬсов. однокр. на кого-что без доп. тұспалдау‚шет жағалап айту‚сездіру‚астарлап айту‚жеткізу‚ишара қылу.
НАМЕ`НИВАТЬ несов. см.наменять.
НАМЕНЯ`ТЬ сов. чточего айырбастап‚майдалап алу.­
НАМЕРЕВА`||ТЬСЯнесов. бір нәрсені істеуге ниеті болу‚ниеттену‚ыңғайлану‚көздеу; я ~юсь уехатьмен кетуге ниеттеніп тұрмын.
НАМЕ`РЕНИЕс. ниет‚пиғыл‚мақсат‚ой; твердое  ~берік ниет; угадать чье-либо ~біреудің ниетін аңғару.
НАМЕ`РЕННОнареч. әдейі‚әдейілеп; сделать что-либо ~бірдемені әдейі істеу.
НАМЕ`РЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое әдейі‚біле тұра; жорта; ~ый поступок әдейі істелген әрекет.
НАМЕРЗА`ТЬнесов. см. намерзнуть.
НАМЁРЗНУТЬсов. (о льде) мұздау‚қату.
НАМЁРЗНУТЬСЯсов. разг. тоңу; ~в пути жолда тоңу.­
НАМЕРИВА`ТЬнесов. см. намерить.
НАМЕ`РИТЬсов. чточегоөлшеу‚өлшеп қою; ~  мешок муки бір қап ұн өлшеп қою.
НАМЕРТВОнареч. разг. нық етіп‚тастай қылып; соединить ~тастай қылып біріктіру.
НАМЕРЯ`ТЬнесов. см. намерить.
НАМЕСИ`ТЬсов. чточегоилеу; езу; ~теста қамыр илеу; ~глины балшық езу
НАМЕ||СТИ`1. чточего сыпырып үйіп қою; 2.  безл.что үю‚жию; ~ло много снегу қар көп болып үйілді.
НАМЕ`СТНИКм. ист. билеушінің өкілі‚орынбасары.­
НАМЕ`СТНИЧЕСТВОс. наместниктік.
НАМЁТІ м. рыбол. (сеть) сүзгі тор (ұзын таяққа байланған торлыаузы шеңберлізерен тәрізді балық аулау құралы);2. (сеть для ловли птиц) тұзақ; 3. воен. шатыр.
НАМЁТ ІІм. (галоп) шоқырақ‚текірек;рысь переш­ла в ~желістен шоқыраққа көшті.
НАМЕТА`ТЬІ сов. см. намести.
НАМЕТА`||ТЬІІ сов. 1. чточегоүю; ~ть сенапішен үйіп қою; 2. чтокого-чего (произвести на свет) (о  рыбе)­шашу; рыбы ~ли икру балық уылдырық шашты; 3. что үйрету‚жаттықтыру; ~ть глазкөз үйрету; ~ть рукуқолды жаттықтыру.
НАМЕТА`ТЬІІІ сов. что (шов и т. п.) көктеу‚көктеп тігу; ~рукавжеңді көктеу.
НАМЕ`ТИТЬІ сов. что (поставить метку) белгі салу; 2. (обозначить штрихами) сызып шығу‚белгілеу; ~на плане направление дороги жоспарда жол бағытын көрсетіп қою.
НАМЕ`ТИТЬІІ сов. что белгілеу‚белгілеп қою‚ұйғару‚жоспарлау; ~кандидатов на конференцию конференцияға кандидаттар белгілеу.
НАМЕ`ТИТЬСЯ Ісов. 1, 2 л. не употр. (появиться) айқындалу‚саралану‚байқалу; ~лись две точки зрения екі көзқарас байқалды.
НАМЕ`ТИТЬСЯІІ сов. (нацелиться) көзделу‚көзделіп қою; көзделді (көрініп тұрды).
НАМЁТК||Аж. 1. уст. (метка) белгі‚таңба; сам сделал ~убелгіні өзің жасадың; 2. өзенде жүретін кемелерде судың тереңдігін өлшеу үшін қолданылатын, бөліктерге бөлінген қада.
НАМЁТЫВАТЬІ несов. см. наметать ІІ.
НАМЁТЫВАТЬІІ несов. см. наметать ІІІ.
НАМЕЧА`ТЬІ несов. см. наметить І.
НАМЕЧА`ТЬІІ несов. см. наметить ІІ.
НАМЕЧА`ТЬСЯ несов. см.наметиться І.
НАМЕША`ТЬсов. чточегоараластыру‚қосу; ~  изюму в тесто қамырға мейіз қосу.
НАМЕ`ШИВАТЬІ несов. см. намесить.
НАМЕ`ШИВАТЬ ІІнесов. см. намешать.
НАМИ`Нм. жауыр (қажалғанісінген жер);у лошади ~на холке аттың шоқтығында жауыры бар.
НАМИНА`ТЬнесов. см. намять.
НАМНО`ГОнареч. едәуір‚әлдеқайда көп‚анағұрлым.­
НАМОГИ`ЛЬН||ЫЙ,-ая‚-ое қабірдің үсті; ~ый памятник ескерткіш құлпытас.
НАМОЗО`ЛИТЬсов. что,разг. сүйелдендіру; ~рукиқолды сүйелдендіру; ¨~кому-либо глазабіреудің көзіне күйік болу, көзіне сүйелдей көріну.
НАМОКА`ТЬнесов. см. намокнуть.
НАМО`КНУТЬсов. су өту‚су болу.
НАМОЛА`ЧИВАТЬ несов. см.намолотить.
НАМОЛО`Тм. с.-х. 1. см. намолотить; 2. (количество намолоченного зерна) түсім (бастырып алынған егіннің көлемі).
НАМОЛОТИ`ТЬ сов. чточегобастыру; ~много ржи көп қара бидай бастыру.
НАМОЛО`ТЬсов. чточего 1.тарту‚үгу‚түсім; 2.  перен.разг. езу‚танту; ~чепухи жоқтан өзгені танту‚түкке тұрмайтын сөзді айту.
НАМО`РДНИКм. тұмылдырық; надевать ~тұмылдырық кигізу.
НАМОРИ`ТЬ сов. что, кого-чегоқыру‚өлтіріп бітіру; ~крыс отравой егеуқұйрықты умен қыру; 2. перен. болдырту‚қинау;~коней аттарды қинау‚болдырту.
НАМОРИ`||ТЬСЯ сов.разг. титығы құру‚қалжырау‚сүлдері құру; кони ~лисьаттар болдырды.
НА`МОРОЗЬж. мұздақ.
НАМО`РЩИТЬ сов. что тыржиту‚тырыстыру; ~  лоб маңдайын тыржиту.
НАМО`РЩИТЬСЯсов. (о коже лбаноса)тыржию‚тырысу.
НАМОСТИ`ТЬ сов.что (тастақтай т. б.) жаю‚төсеу; ~дорогу жолға тас төсеу.
НАМОТА`ТЬ сов. чточего орау‚шырмау; ~леску на удочкуқармақ бауын орау; ~нитки жіпті (келепке) орау; ¨~(себе) на ус разг. есте сақтау‚жадында ұстау.
НАМОТА`ТЬСЯІ сов. оралу‚шырмалу.
НАМОТА`ТЬСЯІІ сов. прост. (устать) шаршау‚әуре-сарсаңға түсу.
НАМО`ТКАж. 1. см. намотать; 2. разг. (моток) орам‚ораған жіп.
НАМОЧИ`ТЬсов. 1. что суға салу‚шылау‚сулау; ~тряпкушүберекті сулау; 2. чточегожібіту; ~яблок на зимуқысқа алма жібітіп қою.
НАМОЧИ`ТЬСЯсов. разг. сулану‚су болу.
НАМУДРИ`||ТЬсов. разг. көку‚білгішсіну; он так ~лчто трудно разобратьсябілгішсінгені сондай‚тіпті не деп кеткенін айырудың өзі қиын.
НАМУ`СОРИТЬсов. разг. қоқырсыту‚қоқырсытып тастау‚ыбырсыту.
НАМУТИ`ТЬсов. что (сделать мутным) лайлау‚лайлап тастау.
НАМУ`ЧИТЬсов. кого-чторазг.азаптау‚азапқа салу‚зәбірлеу.
НАМУ`ЧИТЬСЯсов. разг. азаптану‚азап шегу‚зәбірлену.
НАМЫ`Вм. 1. см. намыть 23; ~золотаалтын жуу, шаю; 2. су шайған кемер.
НАМЫВА`ТЬнесов. см. намыть.
НАМЫВЩИ`Км. шаюшы‚жуушы (жуыпшайып тұрумен айналысатын жұмысшы).
НАМЫВА`ТЬСЯнесов. см. намыть, намыться.
НАМЫВН||О`Й,-ая‚-ое шайып әкелінген‚салынды; ~ой слой шайып әкелінген қабат.
НАМЫ`КАТЬСЯсов. прост. көп ауырлық‚мұқтаждық көру‚азап шегу; ~по белу свету кең дүниені мұқтаждықпен шарлап кезу.
НАМЫ`ЛИВАТЬнесов. см.намылить.
НАМЫ`ЛИТЬсов. кого-что сабындау; ~лицо бетті сабындау; ~голову:1) басты сабындау; 2) перен. қара терге түсіру; әңкі-тәңкісін шығару; пора-порасы шығу.
НАМЫ`ЛИТЬСЯсов. сабындану‚сабын жағыну.
НАМЫ`ТЬсов. 1. чточегоразг. жуу‚жуып қою; ~много белья көп кірді жуып қою; 2. чточего жуып алу‚шайып алу; ~золотого песка алтын құмды жуып-шаю; 3. чточего (нанести водой) шайып әкету‚ағызып әкелу (мыс.: топырақтықұмды т. б.).
НАМЫ`ТЬСЯсов.разг. (в бане)тазаланып жуыну‚жақсылап жуыну.
НАМЯКА`ТЬнесов. см. намякнуть.
НАМЯ`КНУТЬ сов.былжырау.
НАМЯ`||ТЬсов. 1. чточего басу‚езу; ~ли глины балшық басу; 2. что езу‚таптау‚таптап тастау; дети ~ли много травы в садубалалар бақта көп шөпті таптап тастапты; 3. что, на что соғып тастау‚қажату; ~ть ногу аяқты қажату; ~ть бока кому-либо біреудің қабырғасын күйрету‚сабап тастау.
НАНА`ЕЦ м., НАНАЙКА ж.нанай.
НАНА`ЙСК||ИЙ, -ая‚-ое нанай; ~ий язык нанай тілі.­
НАНА`ЙЦЫмн. нанайлар.
НАНА`ШИВАТЬнесов. см. наносить І.
НАНЕС||ТИ`сов. 1. чточего алып келу‚үйіп қою; ~ти книги из библиотеки кітапханадан көп етіп кітап әкеліп қою; 2. безл. чточего (желағынмен)үйіп тастау‚ағызып әкелу; течением ~ло песку құмды ағын ағызып әкелді; 3. безл. кого-что разг. (в сочетании с другими словами)~ти удар ұрып жіберу‚салып жіберу; ~ти обидуөкпелету; ~ти оскорбление қорлау‚тіл тигізу; ~ти ущерб зиян келтіру; 4. что қаптау‚жағу; ~ти краску бояу жағу; 5. что түсіру ~ти город на карту қаланы картаға түсіру; 6.чточегокөп қылып салу‚әкелу; ~ти яиц көп қылып жұмыртқа салу; ¨~ти визит әдейі барып жолығу‚кездесу.
НАНИЗА`ТЬсов. чточего тізу‚өткізу‚тізбектеу (мыс.: жіпке моншақ тізу); ~нарезанные яблоки на палочку туралған алманы шыбыққа өткізіп тізу.
НАНИ`ЗЫВАТЬнесов. см.нанизать.
НАНИМА`ТЕЛЬм. жалдаушы‚жалға алушы; ~квартирыпәтер жалдаушы.
НАНИМА`ТЬ несов. см.нанять.
НАНИМА`ТЬСЯнесов. 1. см. наняться; 2. страд. от нанимать.
НАНО`См. 1. см. нанести 2; 2. қоқыс, үйінді‚салын­ды‚тасынды‚тосқын (желменсумен келіп үйіліп қалған топыраққар т. б.); ~ом влекомые ілеспе тасын­дылар.­
НАНОСИ`ТЬ Ісов. чточеготасу‚көп қылып тасып қою; ~камнейтасты көп қылып тасып қою.
НАНОСИ`ТЬІІ несов. см. нанести.
НАНО`СН||ЫЙ, -ая‚-ое 1. қоқыс‚үйінді‚салынды‚шөгінді (сужел айдап келген);~ая почва шөгінді топырақ; 2. перен. тысқы‚тысқары‚өзіне тән емес‚бөгде; ~ое влияниетысқы әсер.
НАНОФИТО`Нм. бот. жапақ‚тасбұйырғын.
НА`НСУКм. только ед. нансук (жұқа мақта мата).
НАНЮ`ХАТЬ сов. кого-что разг. иіскеу‚иіскеп білу.
НАНЮ`ХАТЬСЯсов. чего разг. (понюхать вдоволь) иіскелеу; көп иіскеп жіберу; ~табаку насыбайды көбірек иіскеу.
НАНЮ`ХИВАТЬСЯнесов. см. нанюхаться.
НА`НЯТ||ЫЙ, -ая‚-ое жалға алынған‚жалдап алынған; ~ая комната жалға алынған бөлме.
НАНЯ`ТЬсов. 1. кого-что жалдау; ~рабочих жұмысшыларды жалдау; 2. что (ақы төлеп уақытша жалға алу) жалға алу; ~дачу на лето жазға саяжайды жалдап алу; ~квартиру пәтер жалдау.
НАНЯ`ТЬСЯсов. жалдану; ~сторожем күзетшілікке жалдану.
НАОБЕЩА`ТЬсов. чточегокөп қылып‚үсті-үс­тіне уәде беру; ¨~с три короба құлаш-құлаш уәде беру.
НАОБОРО`Т нареч.1. кері; прочесть слово ~сөзді кері оқу; 2. керісінше‚қарама-қарсы‚теріс; ему говорята он все делает ~оған айтса да‚ол бәрін керісінше істейді; он все понимает ~ол бәрін керісінше түсінеді.
НАОБУ`Мнареч. ойланбастан‚долбарлап‚жорамалдап; отвечать ~ойланбастан жауап беру; делать ~ойланбастан істей салу.
НАОРА`ТЬ сов.на кого-что, разг. айғайлау‚ақыру; ~на подчиненных қол астындағыларға ақыру‚жекіру.
НАО`ТМАШЬнареч. құлаштап;ударить ~құлаштап ұру.
НАОТРЕ`З нареч.үзілді-кесілді; шорт‚біржолата; ~  отказываться үзілді-кесілді бас тарту.
НАПА`ДАТЬ сов.(о листьях) көп түсу (о дожде) жауын көп жауды.
НАПАДА`ТЬнесов. см. напасть І.
НАПАДА`ЮЩ||ИЙ,-ая‚-ее 1. прич. от нападать І; 2. в знач. сущ. спорт. шабуылшы.
НАПАДЕ`НИЕс. 1. шабуыл‚шапқыншылық‚бас салу; внезапное ~кенет шабуыл; отразить ~противника дұшпанның шабуылын тойтару; 2. спорт. шабуыл‚ұмтылыс; сильное ~күшті шабуыл.
НАПА`ДКИтолько мн. орынсыз шабуыл‚орынсыз айыптау‚тиісу‚соқтығу; ~критиков сыншылардың орынсыз шабуылы.
НАПА`ИВАТЬІ несов. см. напоить.
НАПА`ИВАТЬІІ несов. см. напаять 1.
НАПА`ЙКАж. 1. см. напаять; 2. (напаянная часть) дәнекерленген жалатпа.
НАПА`КОСТИ||ТЬсов. разг. 1. (напачкать) былғау; ластау; 2. (испортить) бүлдіру‚бүлдіріп кету‚залалын тигізу; оставья сам доделаюты только ~шь қой‚қалғанын өзім істеймін‚сен тек бүлдіресің.
НАПА`РИВАТЬ несов. см.напарить.
НАПА`РИВАТЬСЯнесов. 1. см.напариться; 2. страд. от напаривать.
НАПА`РИТЬсов. 1. чточегобулау‚буға пісіру; ~  горшок горохубір құмыра бұршақты буға пісіру; 2.  кого-что разг. (в бане)әбден булау.
НАПА`РИТЬСЯсов. разг. (моншада) әбден булану.
НАПА`РНИКм., НАПА`РНИЦАж. серіктес; машинисты-~исеріктес-машинистер.
НАПА`РЫВАТЬнесов. см. напороть І.
НАПА`РЫВАТЬСЯнесов. см. напороться.
НАПАСА`ТЬ несов. см.напасти.
НАПАСА`ТЬСЯнесов. 1. см. напастись; 2. страд. от напасать.
НАПАСТИ` сов. чточего әзірлеп қою, (көп қылып) жинау; ~денег для отъезда жол жүруге ақша жинау.
НАПАС||ТИ`СЬ сов. чего, разг. (обычно в отриц. форме) жетерлік етіп әзірлеп қою; на тебя не ~ешься саған жеткілікті етіп жию қиын.
НАПА`||СТЬІ сов. на кого-что 1. шабуыл жасау‚бас салу; ~сть на врага жауға шабуыл жасау; 2. разг. (обрушиться с упреком) килігу‚біреуге байлану‚соқтығу‚кінә тағу; 3. ұшырату‚кездестіру; ~сть на интересное высказывание в книге кітаптың қызықты жеріне кезігу; ¨~ла грусть мұңды болу‚мұңаю; ~ла лень жалқаулық басты.
НАПА`СТЬІІ сов. разг. см. нападать.
НАПА`СТЬІІІ ж. разг. (беда) пәле‚қырсық‚сәтсіздік.
НАПАХА`ТЬсов.чточегожер жыртып тастау‚жер айдап тастау.
НАПА`ХИВАТЬнесов. см. напахать.
НАПА`ЧКАТЬсов. былғап‚ластап тастау; ~одежду киімді ластап тастау.
НАПАЯ`ТЬ сов.1. что (припаять сверху) жамау‚дәнекерлеу; ~заплату жамау салу, жапсыру; 2. чточего (наготовить паянием)көп қылып дәнекерлеп тастау.­
НАПЕ`Вм. әуен‚мақам.
НАПЕВА`ТЬнесов. 1. см. напеть; 2. (тихо) ыңылдау‚ыңылдап ән салу.
НАПЕ`ВН||ЫЙ, -ая‚-ое әуезді‚әуенді‚үнді‚әнге келетін‚сазды; ~ые стихиәуезді өлең; ~ая речь әуезді сөз.
НАПЕКА`ТЬнесов. см. напечь.
НАПЕРЕБО`Йнареч. тұс-тұстан‚бірін-бірі тоспай‚біріне-бірі қарамай‚жапа-тармағай; все заговорили ~бәрі тұс-тұсынан сөйлей бастады.
НАПЕРЕВЕ`Снареч. көлденең; держать винтовку ~мылтықты көлденең ұстау.
НАПЕРЕГО`НКИнареч. жарыса‚бірінен-бірі оза; дети бежали ~балалар жарыса жүгірді.
НАПЕРЕКО`Р1. нареч. (вопреки) қияс‚кесе-көлденең‚қарсы‚ерегісіп; он всегда делает ~ол үнемі қияс іс істейді; 2. предлог с дат. п. (против) қарсы‚кесе-көлденең; ~желаниям тілегіне қарсы.
НАПЕРЕРЕ`Знареч. кесе-көлденең; побежать ~ кому-либо біреудің алдын кесе-көлденең жүгіріп өту.
НАПЕРЕ`ТЬсов. на кого-что простореч. басу‚бар күшпен итеру.
НАПЕРЕХВА`Тнареч. см. наперерез.
НАПЕРЕЧЁТ нареч.1. түгел‚түп-түгел‚бірін қалдырмай;­ я знаю всех ~мен бәрін түгел білемін; 2.  в  знач. сказ.аз‚санаулы; такие люди ~ондай адамдар санаулы ғана.
НАПЕ`РСНИКм., НАПЕ`РСНИЦА ж. уст. сырлас‚оң көз‚сенімді (біреудің ең жақсы көретін сүйіктісісенімді адамы).
НАПЁРСТ||ОКм. оймақ; шить с ~ком оймақпен тігу; ¨с ~окоймақтай‚кіп-кішкентай.
НАПЕРСТЯ`НКАж. бот. оймақгүл.
НАПЕРЧИ`ТЬсов. что (көп етіп) бұрыш салу; ~суп сорпаға бұрышты көп салу.
НАПЕ`ТЬсов. что 1. (спеть) ән салып беру‚әуендету‚өлеңдету‚айтып беру; ~арию ария айтып беру; 2. (әнді күйтабаққа) жаздыру‚түсіру.
НАПЕЧА`ТАТЬ сов.что 1. басып шығару‚басу; ~  типографским­ способомбаспаханалық тәсілмен басып шығару; 2. фотосурет жасау.
НАПЕЧА`ТА||ТЬСЯ сов.басылып шығу‚басылу; рисунки ~лись отчетливосуреттер анық басылып шығыпты.­
НАПЕ`ЧЬсов. 1. чточего (испечь)көп қылып пісіру‚пісіріп алу; ~булокнанды көп қылып пісіріп алу; 2. что безл. қыздыру‚күйдіріп кету; шыжыту; мне напекло голову солнцем менің басымнан күн өтті.
НАПИВА`ТЬСЯнесов. см. напиться.
НАПИ`ЛИВАТЬнесов. см. напилить.
НАПИЛИ`ТЬ сов. что, чегокесу‚көп қылып кесіп тастау (арамен)бұтау; ~дров отынды көп қылып аралап тастау.
НАПИ`ЛЬНИКм. егеу; плоский ~жалпақ егеу; трехгранный ~үш қырлы егеу
НАПИРА`ТЬнесов. 1. см. напереть; 2. на кого-чторазг. (теснитьнаступать)бұрау‚қысу‚бастырмалау‚анталау‚арындау‚адуындану‚кеуделеу‚жан алқымға алу (қалай да болғызуға тырысу); 3. на чторазг. (делать­ упор)омыраулау‚тырысып болмау‚айтқанынан қайтпай тұрып алу.
НАПИСА`НИЕс. жазу; жазылу; двоякое ~буквы, слова әріптің, сөздің екі түрлі жазылуы
НАПИСА`ТЬ сов. что1. жазу‚жазып қою;~письмо хат жазу; 2. жасау‚(сурет) салу; ~портрет портрет салу.
НАПИТА`ТЬ сов.1. кого-что (накормить) тойғызу‚тойдыру‚тойындыру; ~голодных аштарды тойындыру; 2. что, чем (пропитать) сіңдіру‚қандыру.
НАПИТА`||ТЬСЯ сов.(пропитаться жидкостью) сорып алу‚сіңіріп алу;губка ~лась водой сорғыш суды сорып алды.
НАПИ`ТЫВАТЬСЯнесов. 1. см. напитаться; 2. страд. от напитывать.
НАПИ`Т||ОКм. сусын‚ішімдік; прохладительные ~ки салқындатқыш сусындар;спиртные ~киспирт ішімдіктері‚ішімдік; ~ок со льдом томыртқа.
НАПИ`ТЬСЯ сов.1. чего, без доп. сусыны қану‚шөлін қандыру; 2. (опьянеть) ішіп мас болу (арақ-шарапты ішіп қызу).
НАПИХА`ТЬсов. чточего тығу‚тықпалау;~в чемоданшабаданға тықпалап салу
НАПИ`ХИВАТЬнесов. см. напихать.
НАПИ`ЧКАТЬсов. кого-что разг. 1. күштеп жегізу‚шамадан артық жегізу; ~ребенка конфетами балаға шамадан тыс кәмпит жегізу; 2. перен. өте көп беру‚(басын) қатыру; ~советами өте көп кеңеспен басын қатыру.
НАПЛА`Вм. спец. (поплавок) қалтқы‚қалқығыш.
НАПЛА`ВА||ТЬСЯ сов.мейірі қанғанша жүзу‚құмары қанғанша малту; он вдоволь ~лся ол құмары қанғанша жүзді.
НАПЛА`ВИТЬсов. 1. что тех. (үстіне) еріген металды құю‚қаптау; ~золото алтынды еріту; 2. ерітіп дәнекерлеу‚ерітіп қою
НАПЛА`ВИТЬСЯсов. еру‚еріту.
НАПЛАВЛЯ`ТЬнесов. см. наплавить.
НАПЛАВЛЯ`ТЬСЯнесов. 1. см. наплавиться; 2. страд. от наплавлять.
НА ПЛАВУ`нареч. жүзуде‚жүзіп жүргенде; ремонтировать пароход ~кемені жүзіп жүргенде жөндеу.
НАПЛА`КА||ТЬсов. что, разг. жылап алу; көп жылау; ¨кот ~лтүкке тұрғысыз; өте аз.
НАПЛА`КАТЬСЯ сов.(много плакать) көп жылау‚жылап алу; ¨он еще наплачется ол әлі көресіні көреді.
НАПЛАСТА`ТЬ сов. чточего жұқалап тілу‚тақталап тілу‚кесу; ~рыбы для соления балықты тұздауға жұқалап тілу.
НАПЛАСТОВА`НИ||Ес. 1. см. напластоватьнапластоваться;2. геол. қабат‚қатпар‚тақталанба; ~е горных породтаужыныстардың тақталанбасы; 3. перен. (наслое­ние) қоспа‚қабат, кейіннен қосылған қоспалар‚қабаттар.­
НАПЛАСТОВА`ТЬсов. чточего (наложить слоями) қат-қат‚қабат-қабат ету‚қатпарлау.
НАПЛАСТОВА`ТЬСЯ сов.қабатталу‚қатпарлану; қатталу.­
НАПЛАСТО`ВЫВАТЬнесов. см. напластовать.
НАПЛАСТО`ВЫВАТЬСЯнесов. 1. см. напластоваться; 2. страд. от напластовывать.
НАПЛЕВА`ТЕЛЬСК||ИЙ,-ая‚-ое разг. елең қылмай‚назар салмай‚немқұрайды; ~ое отношение к делу іске немқұрайды қарау; наплевательски (нареч.) отнестись к чему-нибудь бірдеңеге немқұрайды қарау.
НАПЛЕВА`ТЬсов. 1. прям. түкіру‚түкіріп тастау; 2.  перен. на кого-что елемеу‚немқұрайды қарау‚менсінбей қарау.
НАПЛЕСКА`ТЬсов. чточего шайқап төгу‚шай­қалақтату.
НАПЛЁСКИВАТЬнесов. см.наплескать.
НАПЛЕСТИ`сов. чточего1. өру‚тоқу‚шалу; ~  кружев шілтер тоқу; ~корзин себеттер тоқу; 2. өтірікті үйіп-төгу.
НАПЛЕТА`ТЬнесов. см. наплести.
НАПЛЕ`ЧН||ЫЙ,-ая‚-ое иық; иықтық; ~ые ремни иық баулар.
НАПЛОДИ`ТЬсов. чтокого-чторазг. өрбіту‚балалату; ~детей баланы көбейту.
НАПЛОДИ`ТЬСЯ сов.разг. өрбу‚өсу‚көп туу‚балалау.
НАПЛЫ`Вм. 1. см. наплыть 2; 2. перен. ағылу‚қаптап кету‚тасқын; ~посетителей келушілердің қаптауы; 3. (болезненный нарост на стволе) без‚томпақ; 4.  (болезненный нарост на копытах)шор; 5. қаспақ.
НАПЛЫВА`ТЬнесов. см. наплыть.
НАПЛЫ`||ТЬсов. 1. на кого-что (плывянаткнуться) жүзіп барып соқтығу‚жүзіп жүріп қақтығу; ~ть на камень жүзіп жүріп тасқа соқтығу; 2. (өте көп) көп болып ағып келу; ~ло много бревен көп бөрене ағып келіпті; 3. перен. (о тучеоблаке и т. п.)қаптау‚жабу; облако ~ло на солнцебұлт күннің көзін жауып кетті.
НАПОВА`Лнареч.: убить ~сеспей қатыру‚өлтіру.
НАПОДО`БИЕ предлог с род. п.ұқсас‚сияқты‚секілді‚тәрізді‚іспетті; купол ~шатра шатыр тәрізді күмбез.
НАПОДХВА`Тнареч., простореч. 1. (подхватывая, на лету) іліп әкету‚жерге түсірмей қағып алу‚қолдан-қолға тигізбеу; 2. (наперебой) киіп-жару; басы-көзіне қарамау.
НАПО`ЕНН||ЫЙприч. страд. суарылған; накормлен и напоен азықтанған‚суарылған.
НАПОИ`ТЬсов. 1. кого-что суғару‚ішкізу‚қандыру; ~гостей чаемқонақтарды шайға қандыру; 2. перен. что толу‚сіңу; воздух напоен запахами цветов ауа гүл иісіне толы.
НАПОКА`Знареч. 1. (для показа) көрсету үшін; выставить товары ~тауарларды ашып қою; 2. жасанды‚мақтану мақсатымен назар аудару үшін ғана; все делать  ~бәрін де жасандылықпен, көз бояушылықпен істеу; он любит выставить себя ~ол өзін-өзі көрсетуді жақсы көреді.
НАПОЛЗА`ТЬнесов. см. наползти.
НАПОЛЗ||ТИ`сов. разг. 1. на кого-что өрмелеп‚жылжып барып бір нәрсеге тап болу; 2. жылжып‚өрмелеп‚қаптап кіру; густой туман ~на лес орманды қалың тұман басты.
НАПОЛИРОВА`ТЬ сов.жылтырату;~мебель жиһазды жылтыратып қою.
НАПОЛНЕ`НИ||Ес. только ед. 1. (действие) толтырылу‚толтырып қою; ~е водой суға толтыру; 2. толу‚толысу; пульс хорошего ~ямед. тамырдың жақсы соғуы.
НАПО`ЛНЕННОСТЬж. толықтық‚толыққандық.
НАПОЛНИ`ТЕЛЬм. тех. толтырғыш (бір заттың кемшілігін толтырғыш екінші зат).
НАПО`ЛНИ||ТЬсов. что 1. толтыру; ~корзину грибами себетті саңырауқұлаққа толтыру; 2. толу; вода ~ла яму шұңқыр суға толды; 3. сіңу‚пайда болу‚толу; воздух был наполнен ароматом цветов ауа гүлдің жұпар иісіне толды; ¨радость ~ла сердце жүректі қуаныш‚шаттық кернеді; обида ~ла душу көңілім құлазып‚өкпеледім‚ренжідім.
НАПО`ЛНИ||ТЬСЯсов. толу‚лық толу; комната ~лась дымомбөлме түтінге толды.
НАПОЛНЯ`ТЬнесов. см. наполнить.
НАПОЛНЯ`ТЬСЯнесов. 1. см. наполниться; 2. страд. от наполнять.
НАПОЛОВИ`НУнареч. жартылай‚жарым-жарты; дом ~ пуст үй жартылай бос; нельзя делать дело ~жартылай істеп қалдыруға болмайды.
НАПО`ЛЬН||ЫЙ,-ая, -ое мн. едендік, еден үстілік; ~ые весы еден үстілік таразы.
НАПОМА`ДИТЬсов. что далап жағу‚далаптау; ~  губы ерінге далап жағу.
НАПОМА`ДИТЬСЯ сов. уст. далап жағыну.
НАПОМА`ЖИВАТЬнесов. см. напомадить.
НАПОМА`ЖИВАТЬСЯнесов. см. напомадиться.
НАПОМИНА`НИЕс. 1. см. напомнить; 2. ескерту‚еске салу.
НАПОМИНА`ТЬнесов. 1. см.напомнить; 2. кого-что (иметь сходство) ұқсау.
НАПО`МНИ||ТЬсов. 1. кого-чтоо ком-чем (заставить вспомнить)еске салу‚ескерту; 2. кого-что еске түсіру; этим разговором он ~л мне прошлое бұл әңгімесімен өткенімді есіме түсірді.
НАПОПОЛА`М нареч.простореч. тең жара‚қақ ортасынан.
НАПО`Рм. 1. қысым‚күш‚арын; ~воды су қысымы; 2. перен. (нажим) тегеурін; действовать с ~ом тегеурінді әрекет ету‚қимылдау.
НАПО`РИСТОСТЬж. қайсарлық; адуындық; ~характера мінездің қайсарлығы.
НАПО`РИСТ||ЫЙ,-ая‚-ое қайсар‚табанды; ~ый человекқайсар адам.
НАПО`РН||ЫЙ,-ая‚-ое тех. қысымды‚арынды; ~ый бак қысымды бак; ~ые воды арынды су.
НАПОРО`ТЬІ сов. что, разг. тілу‚тіліп кету; жаралау; ~ногу на гвоздь шеге басып аяқты жаралау.
НАПОРО`ТЬ ІІсов. чточего1. (распороть) (белгілі бір мөлшерде) сөгіп тастау (киімді т. б.); 2. перен. разг. бар-жоқты сөйлеп түкке тұрғысыз бірдемелерді қоқыту; ~чепухи қай-қайдағыны айту.
НАПОРО`ТЬСЯ сов.1. на что, разг. тілгізіп алу‚жаралап алу‚жарғызу; ~на гвоздь шегеге тілгізіп алу;
2. на кого-что перен. ұшырап қалу‚тап болу; ~на неприятность сәтсіздікке ұшырап қалу‚жайсыз күйге тап болу.
НАПОРОШИ`||ТЬ сов.безл. чего қиыршықтап жауу; ~ло снегу қиыршықтап қар жауды.
НАПО`РТИ||ТЬсов. разг. 1. чточего (испортить) бұзып алу‚бұзып тастау; іске жарамсыз ету‚пайдасыз қылу; он ~л много материаловол көп материалды іске жарамсыз етіп тастады; 2. кому-чему (навредить) зиянын тигізу; он все ищеткак бы мне ~тьол маған қайтсе де зиян келтіргісі келіп жүр.
НАПОСЛЕ`ДОК нареч.разг. ақыры‚ақырында; соңында; ~он согласился ақырында ол келісім берді.
НАПО`ЧВЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое жер бетіндегі‚топырақ бетіндегі; ~ый покров жер қыртысының жамылғысы.
НАПРАВИ`ТЕЛЬм. бағыттауыш.
НАПРА`ВИТЬсов. 1. что беттету‚бағыттау, қарату‚кезеу; тігу‚назар аудару; ~оружие на врага қаруды жауға кезеу; ~ взоры көзін тігу; ~внимание на что-либо бірдемеге назар аудару; 2. кого-что жіберу; сілтеу; бағыттау‚мегзеу‚жолдау; ~выпускников на работу оқу бітіргендерді жұмысқа жіберу; ~документ құжатты жіберу; 3. что (наточить) қайрау‚жану; ~бритву ұстараны қайрау; 4. перен. что жолға салу‚жөндеу‚реттеу; ~  работу істі жолға салу‚реттеу; ¨~на истинный путь илина путь истины дұрыс жолға салу.
НАПРА`ВИТЬСЯсов. жөнеу‚беттеу‚бет алу‚бағыт алу; ~в город қалаға бет алу.
НАПРА`ВКАж. см. направить 3.
НАПРАВЛЕ`НИ||Ес. 1. см.направить 12; ~е на работужұмысқа жіберу; 2. бағыт‚ағым‚бағдар‚бет‚беталыс; қарай; идти по ~ю к городу қалаға қарай жүру; северное ~е солтүстік бағыты; 3. жол сілтеу‚бағыт беру; ~е ориентировочное бағдарлық бағыт; ~е литературное әдеби бағыт;дать правильное ~е в работе жұмыста дұрыс бағыт беру; ~еполитики саясат бағыты; 4. (документ) жолдама; дать ~е на завод зауытқа жолдама беру; ~е приоритетноебасымдылық бағыт; ~е хозяйственное шаруашылық бағыты.
НАПРА`ВЛЕННОСТЬж. бағыт‚бағыттылық.
НАПРАВЛЯ`ТЬ несов. см.направить.
НАПРАВЛЯ`ТЬСЯнесов. 1. см. направиться; 2. страд. от направлять.
НАПРА`ВОнареч. 1. (куда) оңға‚оңға қарай‚оң жаққа свернуть ~оңға қарай бұрылу; 2. (где)оң жақта; ~школа оң жақта мектеп; ¨~и налево оңды-солды; швырять деньгами ~и налево ақшаны оңды-солды шашу.
НАПРАКТИКОВА`||ТЬСЯсов. тәжірибе алу‚жаттығу‚үйреніп кету; в этой работе он уже ~лся бұл жұмыс­тан ол тәжірибе алып қалды.
НАПРА`СЛИН||Аж. разг. нақақ жала; жабылған бәле; возводить ~убіреуге нақақ жала жабу.
НАПРА`СНОнареч. в знач. сказ. босқа‚бекер‚зая‚беталды; все было ~бәрі де бекер болды‚босқа кетті; ~думаешь бекер ойланасың.
НАПРА`СН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. (бесполезный) зая‚босқа‚текке; ~ые старания босқа тырысу; 2. (неосновательный) орынсыз‚қажетсіз‚керексіз‚пайдасыз‚босқа; ~ый страх босқа үрейлену.
НАПРА`ШИВА||ТЬСЯнесов. 1. см. напроситься; 2.  сұранып­ тұру‚ойға келу; выводы ~ются сами собой қорытынды өзінен-өзі сұранып тұр.
НАПРИМЕ`Рвводн. сл. мысалы‚мәселен.
НАПРОКА`ЗИТЬсов. разг. см. напроказничать.
НАПРОКА`ЗНИЧАТЬ сов.разг. тентектік істеу.
НАПРОКА`Тнареч. уақытша‚жалға; взять пианино ~пианиноны жалға алу.
НАПРОЛЁТнареч. тынымсыз‚үздіксіз; я работал целые сутки ~мен тәулік бойы тынымсыз жұмыс істедім.
НАПРОЛО`Мнареч. разг. 1. баса көктеп‚бұза-жара; он ~ворвался в помещение ол баса көктеп бөлмеге кіріп келді; ¨идти (рваться и т. п.)~еш нәрсемен есептеспей бұза-жара алға ұмтылу.
НАПРОПАЛУ`Юнареч. разг. алды-артын ойламай‚көзсіз тәуекелдік.
НАПРОСИ`ТЬСЯсов. разг. жабысу‚сұрану; біреуге жабысу; сұрап жабысу;~на похвалу өзіне мақтау айтқызу.­
НАПРО`ТИВ1. предлог с род. п. қарсы‚қарама-қарсы; ~дома үйдің қарсысында; 2. перен. керісінше; он все делает ~ол бәрін керісінше істейді; 3. частица, союз (наоборотнет)қайта‚жоқ; я вам не помешаю? – ~очень рад вас видеть мен сізге бөгет жасамаймын ба?  – жоқ‚қайта сізді көргеніме қуаныштымын.
НА`ПРОЧЬ несов. простореч. мүлде; оторвать ~мүлде үзіп тастау.
НАПРУ`ЖИВАТЬнесов. см.напружить.
НАПРУ`ЖИВАТЬСЯнесов. 1. см. напружиться; 2.  страд.от напруживать.
НАПРУ`ЖИТЬсов. разг. см. напрячь 1.
НАПРУ`ЖИТЬСЯсов. разг. см. напрячься.
НАПРЫ`ГАТЬСЯсов. разг. құмары қанғанша секіру; асыр салу.
НАПРЫ`СКАТЬсов. чточего, разг.бүрку‚себу; ~  духов на платок орамалға әтір бүрку.
НАПРЫ`СКИВАТЬнесов. см. напрыскать.
НАПРЯГА`ТЬнесов. что 1. қатайту‚ширату; ~мыш­цы бұлшық етті қатайту; 2. перен. тігу‚салу; ~зрение көз тігу; ~слух құлақ тігу; ~внимание зейін салу; ~все силы бар күшті салу.
НАПРЯГА`ТЬСЯнесов. 1. см. напрячься; 2. страд. от напрягать.
НАПРЯЖЕ`НИ||Е с.1. см. напрячьнапрячься; ~е голоса дауысты күшейту; 2. ынта қою‚зер салу; слушать с ~ем ынтамен құлақ қойып тыңдау; 3. кернеу;ток высокого ~я жоғары кернеулі ток; 4. перен. шиеленіс.
НАПРЯЖЁННОнареч. зорланып‚күштеніп; бар күшті салу.
НАПРЯЖЁННОСТ||Ьж. ~ь қарбаластық, қауырттылық; ~ь труда еңбек қарбаластығы; внутренная ~ь қобалжушылық‚алаңдаушылық; ослабление международной ~и халықаралық шиеленістің бәсеңдеуі.
НАПРЯЖЁНН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от напрячь; 2.  қызу‚ауыр‚қиын; ~ая работақиын‚қызу‚қауырт жұмыс.
НАПРЯМИ`К нареч.разг. 1. төте‚төтесінен‚тура‚тұп-тура‚турасынан; идти ~төтесінен бару; 2. перен. тікесінен‚ашықтан-ашық; сказать ~тікесінен айту.
НАПРЯМУ`Ю нареч.разг. то жечтонапрямик;тура‚төтесінен.
НАПРЯ`ЧЬсов. что 1. (делаться упругим) ширықтыру‚ширату‚жұмылдыру; ~мускулы бұлшық еттерін ширату; 2. (сосредоточить силывнимание)күшейту‚арттыру‚тырысу; ~внимание зер салу‚көңіл қою; ~  зрение көзін тігу‚көзінің майын тауысу; ~память еске түсіруге тырысу; ~силы бар күшті жұмылдыру; ~  слух құлақ түру‚бар ынтамен тыңдау.
НАПРЯ`ЧЬСЯсов. 1. ширығу; мышцы напряглись бұлшық еттер ширықты; 2. күшену‚бар күшті салу‚зорығу‚қиналу‚мықшыңдау; ~поднимая грузжүкті зорланып әрең көтеру.
НАПУГА`ТЬсов. кого-что қорқыту‚үркіту‚шошыту‚зәресін алу‚құтын қашыру; ~до смерти өлердей қорқыту‚қатты қорқыту.
НАПУГА`ТЬСЯсов. үрку‚шошу‚қорқу; зәресі кету‚үрейі ұшу.
НАПУ`ДРИВАТЬнесов. см. напудрить.
НАПУ`ДРИВАТЬСЯнесов. 1. см. напудриться; 2. страд. от напудривать.
НАПУ`ДРИТЬ опалау‚опа жағу; ~лицо бетке опа жағу‚опалау.
НАПУ`ДРИТЬСЯсов. опалану‚опа жағу.
НАПУСКА`ТЬнесов. см. напустить.
НАПУСКА`ТЬСЯнесов. 1. см. напуститься; 2. страд. от напускать.
НАПУСКН||О`Й,-ая‚-ое жасанды‚бояма; ~ая веселость жасанды‚жалған шаттық.
НАПУСТИ`ТЬ сов.1. чтокого-чего (көп етіп)жіберу‚ағыза салу‚толтыру; ~воды в ванну ваннаға су толтыру; ~дым в комнатуүйге түтін толтыру; 2. кого-что жіберу; ~собак на зверя аңға ит қосу; ¨~страху на кого-либо біреудің зәресін алу‚біреудің үрейін ұшыру.
НАПУСТИ`ТЬСЯсов. на кого-что, разг. біреуді айыптап­ байбалам салу.
НАПУ`ТАТЬ сов.1. чточего ұйыстыру‚бытыстыру, шатыстыру; ~ниток жіпті шатыстыру; 2. (ошибиться) жаңылу‚былықтыру‚шатастыру; ~в подсчетах есебінен жаңылу.
НАПУ`ТСТВИЕс. тілек‚тілеу‚бата (жолға шыққан адамға айтылған тілек); обратиться к кому-нибудь с ~м біреуге жол болсын айту.
НАПУ`ТСТВОВАТЬсов. несов. кого-что тілеу‚жол болсын айту.
НАПУ`ТЫВАТЬнесов. см. напутать.
НАПУХА`ТЬнесов. см.напухнуть.
НАПУ`ХЛОСТЬж. простореч. ісік‚ісіп кету;~ног аяқтың ісігі.
НАПУ`ХНУТЬсов. ісіп кету.
НАПЫ`ЖИВАТЬсов. перех. күпсінту‚дүрдиту.
НАПЫ`ЖИТЬСЯсов. разг. 1. (напрячься) жанын салу‚бар күшін салу; 2. перен. (заважничать) шірену‚күпсіну‚қоқаю.
НАПЫЛИ`ТЬ сов.разг. шаңдатып кету‚шаңдату.
НАПЫ`ЩЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое (спесивый) қоқиған‚қоқырайған.
НАПЯ`ЛИВАТЬнесов.,см. напялить.
НАПЯ`ЛИ||ТЬсов. 1. что на что, спец. (натянуть на пальцыраму)керіп қою‚тарту; ~ть холст для вышивания кенепті кесте тігу үшін керу; 2. что, на кого чторазг. (с трудом надеть)әрең‚зорға кию; он еле ~л пиджак ол бешпентін әрең киді; 3. лайықсыз‚жараспайды; он ~л желтую рубашку ол сары жейдені (лайық болмаса да) кие салды.
НАПЯ`ТНИКм. биол. шаша.
НАПЯ`ТНОЧНИКм. тұяқсап.
НАРАБА`ТЫВАТЬнесов. см. наработать.
НАРАБА`ТЫВАТЬСЯнесов. 1. см. наработаться; 2.  страд.от нарабатывать.
НАРАБО`ТА||ТЬ сов.чточего разг.1. (заработать)көп етіп істеп қою; ~ть много деталей көп деталь жасап қою; 2. (добыть работой) (ақша) табу; он ~л тысячу тенге ол мың теңге тапты.
НАРАБО`ТКА ж.атқарым‚атқарылған (орындалғаністелген)жұмыс көлемі.
НАРАВНЕ` нареч.1. бірдей‚қатарлы‚теңдес; ~с крышей дома үйдің шатырымен бірдей; 2. перен. (одинаково) бірдей‚тең; работать ~со взрослыми үлкендермен бірдей жұмыс істеу.
НАРА`ДОВАТЬСЯ сов.на кого-что без доп. әбден қуану‚қуанып жүру.
НАРАСПА`ШКУ нареч.разг. желбегей‚түймелемей‚айқара; в пальто ~алды ашық пальто; ¨ душа ~разг.аңқылдаған‚ақ көңіл.
НАРАСПЕ`Внареч. әндетіп‚құбылтып, құйқылжытып;­ говорить ~құбылтып сөйлеу; читать ~әндетіп оқу.
НАРАСТА`||ТЬнесов. 1. см. нарасти; 2. (усиливаться) арта беру; күшейе беру‚үдей беру‚ұлғаю; силы ~ют күш арта түсті; звуки ~ют дыбыс күшейе берді.
НАРАСТИ` сов.(на поверхности) (үстінебетіне)шығу; на камнях нарос мох тас (бетіне) мүк шықты; 2. (өте көп)шығу‚өсу; наросло много деревьев өте көп ағаш өсіп тұр; 3. арту‚өсу; наросли проценты пайыз көбейген.
НАРАСТИ`ТЬ сов.1. что разг. шығару‚өсіру; өсіріп жетілдіру; ұлғайту; ~новую кожумед.жаңа теріні өсіріп жетілдіру; 2. (удлинить) ұзарту; ~канат арқанды ұзарту; 3. перен. что арттыру‚үдету‚күшейту; ~темп қарқынды күшейту; 4. чточегоразг. (көп қылып)өсіру; ~овощей көкөністі көп етіп өсіру.
НАРАСХВА`Т нареч.талап‚таласып‚талапайлап‚таласып алу‚таласып-тармасып;эту книгу покупают ~бұл кітапты таласып сатып алып жатыр.
НАРА`ЩИВАНИЕс. см. нарастить; ~экономической мощи экономикалық қуатты арттыру; ~темпа производ­ства өндіріс қарқынын үдету.
НАРА`ЩИВАТЬнесов. см. нарастить 1–3.
НАРВА`ТЬсов. чточего1. (сорвать) (көп қылып) үзіп алу‚жұлу‚жинау; теріп алу; ~много цветов гүлді көп қылып жұлып алу; 2. разг. (разорвать) айырып тастау‚жыртып тастау; ~бумаги қағаздарды жыртып тастау.
НАРВА`ТЬСЯ сов.кездесе кету‚жолыға кету‚душар болу‚тап болу; ~на неприятность сәтсіздікке душар болып қалу.
НАРДОСМИ`Яж. бот. тайтұяқ.
НАРЕ`З м.кертік‚ойық‚кертпе тілік (металдың кесілгенкертілген жері);винтовой ~бұранда ойығы.
НАРЕЗА`НИЕс. 1. см. нарезать; 2. тілме.
НАРЕ`ЗА||ТЬсов. 1.чточего (белгілі бір мөлшерде) кесіп тастау; кесу‚турау‚қию; ~ть хлеба нан турау; 2. чточегокесу‚кесіп беру‚бөліп қою; ~ть участок землижер үлескісін кесіп беру; 3. что (сделать нарезы) ойық салу‚кесік түсіру;~ть винт бұранда ою; 4. что кесу‚ою‚бату; ремни рюкзака ~ли плечи жолқапшықтың қайысы иыққа батып кетті.
НАРЕЗА`ТЬнесов. см. нарезать.
НАРЕ`ЗА||ТЬСЯсов. кесілу‚туралу; сыр тонко ~лся сыр жұқа кесілді‚туралды.
НАРЕ`ЗКАж. 1. см. нарезать; ~столба діңгек тілу; 2. см.нарез; винтовая ~бұранда ойығы.
НАРЕЗН||О`Й, -ая, -ое иір ойықты; ~ой ствол иір ойықты оқпан (оқ бұралып шығатын оқпан); ~ое ружье иір ойықты мылтық.
НАРЕ`ЗЫВАТЬнесов. см. нарезать.
НАРЕ`ЗЫВАТЬСЯнесов. см. нарезаться.
НАРЕКА`НИЕс. (упрекпорицание)жазғыру‚ұялту‚сөгу (бетіне басу).
НАРЕКА`ТЬ несов. см.наречь.
НАРЕКА`ТЬСЯ несов.1. см. наречься; 2. страд. от нарекать.
НАРЕ`ЧИЕ Ілингв. сөйленіс (жалпы халықтық тілдегі диалектілердің бір бөлігі).
НАРЕ`ЧИЕ ІІс. лингв. үстеу (сөз табы).
НАРЕ`ЧЬ сов.кого-что, уст. атау‚ат қою‚атап кету; ~младенцу имя при рождении нәрестеге туысымен ат қою.
НАРЕ`ЧЬСЯ сов. уст.аталу‚атану.
НАРЗА`Нм. нарзан (шипалы минералды су).
НАРИСОВА`ТЬ сов. кого-что1. суретін түсіру‚суретін салу; ~портрет портрет салу; 2. (образно описать) бейнелі түрде суреттеу‚суреттеп беру.
НАРИЦА`ТЕЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое;имя ~ое лингв.жалпы есім; ~ая стоимость эк.нақты‚өзіндік белгіленген құн; сыртына жазып қойылған өз құны‚өз бағасы; ~ая стоимость облигации облигациялардың өз бағасы; ~ая цена белгіленген баға.
НАРКОБИ`ЗНЕСм. есірткі бизнесі.
НАРКО`Зм. наркоз; местный ~дененің белгілі бір жеріне жасалатын наркоз; общий ~жалпы наркоз.
НАРКО`ЛОГ м.нарколог‚наркология маманы.
НАРКОЛОГИ`ЧЕСК||ИЙ, -ая‚-ое наркологиялық; ~ий кабинет наркология кабинеті.
НАРКОЛО`ГИЯж. наркология (есірткі құмарлықтан болған ауруларды зерттейтін және оларды емдеу амалдарын белгілейтін медицина саласы).
НАРКОМА`Нм. есірткі құмар, нашақор.
НАРКОТОРГО`ВЕЦесірткі сатушы.
НАРКОМА`НИЯж. нашақорлық‚есірткі құмарлық.
НАРКО`ТИКИмн. есірткі.
НАРКОТИ`ЧЕСК||ИЙ, -ая‚-ое ұйықтататын‚елітетін‚есірткі; ~ие культуры есірткі дақылдар.
НАРО`Дм. в разн. знач. 1. халық; казахский ~қазақ халқы; 2. адамдар‚халайық‚жұртшылық‚әлеумет‚қауым; на собрании было много ~ужиналыстахалық көп болды.
НАРОДИ`ТЬсов. кого-чего, разг. (көпбірнеше)бала туу; ~много детей көп бала туу.
НАРОДИ`||ТЬСЯсов. 1. туылу; табылу‚туып өсу; ~лось новое поколение жаңа ұрпақ туып өсті; 2. перен. пайда болу‚шығу; туу; ~лись новые отрасли промышленности өнеркәсіптің жаңа салалары пайда болды.
НАРО`ДНИКм. ист. халықшыл.
НАРО`ДНИЧЕСК||ИЙ, -ая‚-ое ист. халықшыл.
НАРО`ДНИЧЕСТВОс. ист. халықшылдық.
НАРО`ДНО ДЕМОКРАТИ`ЧЕСК||ИЙ,-ая‚-ое ха­лық-демократиялық.
НАРО`ДНОСТЬж. 1. ұлыс‚халық; ~Востока Шығыс халқы; 2. (национальнаянародная самобытность)~  поэзии АбаяАбай поэзиясының халықтығы.
НАРОДНОХОЗЯ`ЙСТВЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое халық шаруа­шылық; ~ый план халық шаруашылық жоспары.
НАРО`ДН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. халық; ~ое образование халыққа білім беру; ~ое творчество халық шығармашылығы; ~ые массы халық бұқарасы; ~ое гулянье көпшілік серуені; ~ый артист республики республиканың халық артисі; 2.  халықтық; поэзия Абая глубоко ~а Абай поэзия­сы – нағыз халықтық поэзия; ¨~ая дружинахалық жасағы.
НАРОДОВЛА`СТИЕс. уст. халық өкіметі.
НАРОДОНАСЕЛЕ`НИ||Ес. ел халқы, тұрғын халық; статистика ~я халық статистикасы‚санағы.
НАРОЖДА`ТЬСЯнесов. см. народиться.
НАРО`СТм. 1. бұлтық‚ұра‚өсік‚беріш‚шор;~  костный­сүйек шоры; ~на стволе ағаштың бұлтығы; 2. (осадокнакипь)қаспақ‚қақ, торта.
НАРОЧИ`Т||ЫЙ,-ая‚-ое әдейі‚қасақана‚жорта істелген; ~ая грубость жорта істелген дөрекілік; ~ое подчеркивание недостатков кемшіліктерді әдейі баса айтушылық.
НАРО`ЧНОнареч. 1. (с целью) әдейі‚қасақана‚біле тұра; я ~пришел мен әдейі келдім; 2. разг. (в шутку) жорта‚қасақана‚қалжыңдап‚ойнап; я ~это сказалне обижайтесь мен мұны жорта айтып едім‚ренжімеңіз; ¨  как(будтословноточно)~әдейі істегендей; только собрались гулятькак ~пошел дождь серуенге жиналып едік‚қас қылғандай жаңбыр жауып кетті.
НА`РОЧНЫЙм. шабарман; арнаулы тапсырманы апарушы.
НАРСУ`Д(народный суд) халық соты.
НА`РТЫмн., ед. нартаж. (жіңішке ұзын табан шана); бұғы шана‚ит шана.
НАРУБА`ТЬнесов. см. нарубить.
НАРУБИ`ТЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде) кесу‚бұтау; турау; ~дров отын бұтау; ~капусты қырыққабат турау.
НАРУ`ЖИ нареч.разг. (вне чего-либоснаружи)сыртынан; я вошел в дома он остался ~мен үйге кірдім‚ол сыртта қалды; дома-то теплоа ~сегодня холодно үйде жылы болғанмен сыртта бүгін суық.
НАРУ`ЖНОнареч. сырт қарағанда‚сыртынан қарағанда; ~он спокоен сыртынан қарағанда ол байсалды.
НАРУ`ЖНОСТЬж. (внешность) сырт пішін‚сыртқы түр‚сыртқы бейне; приятная ~сүйкімді сырт келбет; обманчивая ~алдамшы сырт пішін.
НАРУ`ЖН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. сыртқы‚тысқы; ~ая стена сыртқы қабырға; 2. (показной) сыртқы‚көрер көзге; ~ое спокойствие сырттай байсалдылық; 3. мед.сыртқы дәрі (денеге жағатын дәрі).­
НАРУ`ЖУнареч. тысқа‚сыртқа; выйти ~сыртқа шығу; шуба мехом ~жүні сыртына қаратылған тон.
НАРУКА`ВНИК м.жеңсе (жеңнің сыртынан киілетін шүберек).
НАРУКА`ВН||ЫЙ,-ая‚-ое жеңдегі; жең үстіндегі; ~ый знак жеңдегі белгі; ~ая повязка жеңдегі байлам.
НАРУМЯ`НИВАТЬнесов. см. нарумянить.
НАРУМЯ`НИВАТЬСЯнесов. 1. см. нарумяниться; 2.  страд.от нарумянивать.
НАРУМЯ`НИТЬсов. что (вызвать румянец); ~щеки бетті қызарту.
НАРУМЯ`НИТЬСЯсов. қызару‚қызарту‚қызылдану.­
НАРУ`ЧНИКИмн. қолкісен‚бұғау.
НАРУ`ЧН||ЫЙ,-ая‚-оеқолға киетін; ~ые часы қол сағат.
НАРУША`ТЬнесов. см. нарушить.
НАРУШ`ЕНИЕс. 1.см. нарушитьнарушиться; ~  дисциплинытәртіп бұзу; ~налогового законодательства салық заңын бұзу; 2. бұзылым‚бұзылыс; ~геологическое геологиялық бұзылым; ~горных пород таужыныс­тардың бұзылымы.
НАРУШИ`ТЕЛЬ м.бұзушы‚бұзып өтуші‚бұзақы; ~  общественного порядка қоғамдық тәртіпті бұзушы.
НАРУ`ШИТЬсов. что бұзу; ~чей-либопокой тыныштықты бұзу; ~сон ұйқыны бұзу; ~порядок тәртіп бұзу; ~договор шартты бұзу.
НАРУ`ШИ||ТЬСЯсов. бұзылу‚бөліну; сон ~лся ұйқы бөлінді.
НАРЦИ`СС м.бот. нәркес (гүлі ақсарыхош иісті көп жылдық өсімдік).
НА`Р||Ытолько мн. сәкі;спать на ~ах сәкіде ұйықтау.­
НАРЫ`Вм. іріңдеу; вскрыть ~іріңді жару.
НАРЫВА`ТЬ Інесов. см. нарыть.
НАРЫВА`||ТЬІІ сов. 1, 2 л. не употр. іріңдеу‚домбығу‚бітеу ісу‚жара болу; палец ~ется саусақ іріңдеп кетті.
НАРЫВА`ТЬСЯнесов. см. нарваться.
НАРЫВН||О`Й,-ая‚-ое мед. ірің жарғыш‚ірің сорғыш; ~ой пластырьірің сорғыш пластырь.
НАРЫ`ТЬсов. чточего (белгілі мөлшерде)қазу‚қазып алу; ~картофеля картоп қазып алу.
НАРЯ`Д Ім. (одежда) киім (сәнді киім).
НАРЯ`ДІІ м. 1. (документ) наряд; ~на уголь көмірдің наряды; 2. жасақ‚топ; ~полиции полиция жасағы; быть в ~евоен. жасақта болу.
НАРЯДИ`ТЬІ сов. кого-что киіндіру‚әдемі киіндіру‚әшекейлеу‚безендіру; ~ребенка баланы әдемі киіндіру; ~в шубу тон кигізу; ~елку шыршаны безендіру.
НАРЯДИ`ТЬІІ сов. кого-что (назначить в наряд) жіберу‚тағайындау‚дайындау; ~в караул қарауылға жіберу; ~подводы за лесом отынға көліктер жіберу.
НАРЯДИ`ТЬСЯсов. 1. жасану‚әдемі киіну; 2.  (перео­деться);­~в женское платье әйел көйлегін кию.
НАРЯ`ДНИЦА ж.простореч. әсемпаз.
НАРЯ`ДНОнареч. жақсы‚әдемі; ~одеть ребенка жас баланы әдемі киіндіру.
НАРЯ`ДНОСТЬж. только ед. әдемі киінушілік‚киімнің сәнділігі; ~одежды киімнің әдемілігі.
НАРЯ`ДН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. (красиво одетый) әдемі‚әсем киінген‚келісті киінген‚жасанған; ~ые девушки әдемі киінген қыздар; 2. (об одежде) әдемі‚әсем‚сәнді; ~ое платьеәдемі көйлек.
НАРЯДУ`нареч. с кем-чем бірдей‚тең‚қатар; ~со взрослыми үлкендермен қатар; ~с этим сонымен қатар.
НАРЯ`ДЧИКм. нарядшы‚нарядқа жіберуші.
НАРЯЖА`ТЬІ несов. см. нарядить І.
НАРЯЖА`ТЬ ІІнесов. см. нарядить ІІ.
НАРЯЖА`ТЬСЯнесов. 1. см. нарядиться; 2. страд. от наряжать І.
НАСАДИ`ТЬ сов.1. чточего (белгілі мөлшерде)отырғызу‚мінгізу; ~полную машину людей машинаны толтыра адам мінгізу; 2. (надеть) саптау‚қондыру; ~топор на топорище балтаны саптау; 3. шаншу‚ілу; ~червяка на крючокқармаққа құрт шаншу; 4. см. насаждать.
НАСА`ДКАж. 1. только ед. (действие) саптама‚қондырма; ~дальномерная қашықтық өлшеуіш саптама; ~  авторедукционная авторедукциялық саптама; ~на гидромонитор суоқпақ қондырмасы; 2. тех. саптама‚сұғындырма; 3. (приманка) жем‚қармақ жем.
НАСА`ДН||ЫЙ, ой, -ая‚-ое отырғызылған‚қондырылған; ~ая трубақондырылған құбыр.
НАСА`ДОЧН||ЫЙ,-ая‚-ое сапталған‚кигізілген; ~ая камератолтырылған камера.
НАСА`ДЧИКм. саптаушы‚кигізуші‚қондырушы.
НАСАЖА`ТЬ сов. см.насадить І.
НАСАЖДА`ТЬнесов. что орнату; ~новую технику жаңа техниканы орнату.
НАСАЖДЕ`НИЕ Іс. 1. см. насаждать; 2. чаще мн. (группа растений) көшет; (зеленые насаждения) жас көшеттер.­
НАСАЖДЕ`НИЕІІ с. только ед. орнату‚өндіру; ~  просвещениябілім орнату.
НАСА`ЖИВАТЬ несов. см.насадить 1–3.
НАСА`ЖИВАТЬСЯнесов. страд. см. насесть 1.
НАСА`ЛИВАТЬнесов. см. насолить.
НАСА`СЫВАТЬ несов. см.насосать.
НАСА`СЫВАТЬСЯ несов.1. см. насосаться; 2. страд. от насасывать.
НАСА`ХАРИВАТЬнесов. см. насахарить.
НАСА`ХАРИТЬсов. что қантты көп қосу.
НАСВЕ`РЛИВАТЬнесов. см. насверлить.
НАСВЕРЛИ`ТЬсов. что, чего бұрғылау‚бұрғылап тесу.
НАСВИСТА`ТЬ  НАСВИСТЕ`ТЬсов. что (передать свистом мелодию) ысқырықпен әндету.
НАСВИ`СТЫВАТЬнесов. см. насвистатьнасвистеть; (издавать свист).
НАСЕВА`ТЬ несов. см.насеять.
НАСЕДА`ТЬнесов. 1. см. насесть 234; 2.на кого-что разг. (теснить, наступая) қыспаққа алу‚қысым жасау.
НАСЕ`ДКАж. күрік тауық.
НАСЕ`КАж.1. (зарубканасечка)кертік‚ойық; 2.  спец.диірмен тасын қашайтын өткір балғаның бір түрі.
НАСЕКА`ЛАм.кертуші‚тураушы‚тартушы (ет өңдеу өндірісінде тураушыкесуші болып істейтін жұмысшы).
НАСЕКА`ТЬ несов. см.насечь.
НАСЕКО`МОЕс. жәндік(шыбын-шіркейқұрт-құмырсқа).­
НАСЕКОМООПЫЛЯ`ЕМ||ЫЙ,-ая‚-ое бот. жәндік­термен тозаңданатын; ~ые растения жәндіктермен тозаңданатын өсімдіктер.
НАСЕКОМОЯ`ДН||ЫЙ,-ая‚-ое жәндікқоректілер.
НАСЕЛЕ`НИ||Е с.халық; тұрғындар‚ел‚жұрт; перепись ~я халық санағы; ~е градообразующее қала құрау­шы халық; ~екоренное байырғы халық; ~е местное жергілікті халық; ~е сельское ауыл халқы.
НАСЕЛЁННОСТЬж. 1. см. населенный; 2. халықтың тығыздылығы‚жиілігі‚қоныстануы.
НАСЕЛЁНН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от населить; 2. қоныс тепкен, халық орналасқан, халқы көп, жиі отырған ел; ~ая квартира кісі орналасқан пәтер; ~ый пунктелді мекен (қыстаққала т. б.).
НАСЕЛИ`ТЬсов. что (занять жителями) (халықтыкісіні)орналастыру‚қоныстандыру‚енгізу‚кіргізу; ~  новые дома жаңа үйлерге орналастыру‚кіргізу.
НАСЕЛЯ`||ТЬнесов. 1. см. населить; 2. тұру‚өмір сүру‚мекендеу; Центральную Азию ~ют многие народы Орталық Азияны көп халық мекендейді.
НАСЕ`СТм. бақан‚тауық бақан‚сырық (тауық қонақтайтын).
НАСЕ`||СТЬ 1.сов. (өте көп) отыру‚міну; в лодку ~ло много народу қайыққа көп адам отырды; 2.(осесть) басып қалу‚басу; ~ла пыль шаң басып қалды; 3. на кого, разг. (навалиться) жабылу‚қыспаққа алу; ~сть на противника жауға жабылу.
НАСЕ`ЧКАж. 1. см. насечь 12;2. (зарубканарезка)кесік‚сызат‚кертік; ~стерлась кертігі қажалып біткен; 3. (украшение) әшекей‚безендіру.
НАСЕ`ЧЬ сов.1. чточегоою‚керту‚белгі салу; ~  метки на бревнах бөренелерге белгі салу; 2. что (пок­рыть нарезами) керту; ~напильником егеумен керту; 3. чточего (мелко нарубить)уақтап турау‚керту; ~  капустуқырыққабатты турау.
НАСЕ`ЯТЬсов. чточего1. (посеять) егу‚егіп тастау; ~пшеницы бидай егіп қою; 2. (просеять) елеу‚електен өткізу (бидайтары т. б.);~муки ұн елеу.
НАСИДЕ`ТЬсов. что (о птицах) басып шығару‚жұмыртқа басу.
НАСИДЕ`ТЬСЯ сов.разг. ұзақ отырып қалу; ~в гос­тях қонақта отырыңқырап қалу.
НАСИ`ЖЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое тұрғылықты‚үйреншікті‚жылы; ~ое место жылы орын.
НАСИ`ЖИВАТЬнесов. см. насидеть.
НАСИ`ЛИ||Ес. 1. (применение физической силы) зорлық‚­ күштеу‚зорлық-зомбылық; следы ~я на теле тәндегі күштеу іздері; 2.(принуждение)еріксіз мәжбүр ету.
НАСИ`ЛОВАТЬ 1.кого-что (принуждать) күштеу‚зорлық жасау‚озбырлық жасау; 2. кого (женщину) зорлау‚жыныстық қатынасқа мәжбүр ету.
НАСИ`ЛУнареч. разг. 1. (с большим трудомедва) әрең‚зорға‚зорлап; я ~поднял эту тяжесть бұл жүкті әрең көтердім; 2. (наконец-то) әрең дегенде‚зорға дегенде; ~я вас дождался сізді күтіп отырып әрең дегенде кезіктім.
НАСИ`ЛЬНИКм. зорлықшыл‚жәбірлеуші.
НАСИ`ЛЬНИЧЕСК||ИЙ, -ая‚-ое зорлықпен.
НАСИ`ЛЬНОнареч. күшпен‚күш жұмсап‚зорлықпен‚еріксіз; ~заставить кого-либо лечиться біреуді емделуге мәжбүрлеу; ¨~мил не будешь погов. зорлықпен жақсы көріне алмайсың.
НАСИ`ЛЬСТВЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое зорлап‚күшпен‚күштеп; ~ые меры күштеу шаралары; ¨~ая смерть зорлықпен өлтіру.
НАСИНИ`ТЬсов. что нілге салу, көкке бояу; ~  белье­ киімді нілге салу.
НАСКА`БЛИВАТЬ несов. см.наскоблить.
НАСКАЗА`ТЬсов. чточего (толықтырып) айту; ~  новостей­ жаңалықтарды толықтырып айту.
НАСКА`КИВАТЬ несов. см.наскочить.
НАСКА`ЛЬН||ЫЙ,-ая‚-ое жартасқа салынған‚жазылған; ~ые рисунки жартасқа салынған суреттер.
НАСКАНДА`ЛИТЬсов. разг. жанжалдасу.
НАСКВЕРНОСЛО`ВИТЬсов. неперех. (наговорить непристойностей) аузына келгенін оттау‚былапыт сөздер айту.
НАСКВО`ЗЬ нареч.1. (через всю толщу чего-л.) тесіп өту‚тесе‚жара; пуля пробила доску ~оқ тақтайды тесіп өтті; 2. (совершенно) түгел‚әбден‚шылғи; я промок ~мен әбден су болдым; ~лживое заявление шылғи өтірік мәлімдеме; ¨видеть~разг. біреудің ойын‚ындынын жақсы білу.
НАСКОБЛИ`ТЬсов. чточего 1.(белгілі бір мөлшерде) қырып алу‚жиып алу; 2. қыру; ~полы еденді қыру.
НАСКО`Км. 1. разг. (налет) күтпеген жерден‚кенеттен жасалған шабуыл; кавалерийский ~атты әскердің кенеттен жасаған шабуылы; 2. перен. орынсыз тиісу, әй-шәйсіз соқтығу; ¨с ~а(~у)ойланбай‚дайындықсыз.­
НАСКО`ЛЬКО   нареч.1. вопросит. қаншалықты; ~  это верно? бұл қаншалықты дұрыс болар екен?; 2.  относит.­белгілісі; ~мне известноон приехал только вчерамаған белгілісі – ол кеше ғана келіпті.
НАСКО`ЛЬКО   нареч. қаншалықты‚қаншама‚қандай дәрежеде; ~здесь лучше қай дәрежеде жақсы екені; ~хватит сил күшіміз қаншалықты жетерлігі; ~возмож­но мүмкін болғанша.
НА`СКОРОнареч. разг. тез‚жылдам‚асығыс‚асығып-үсігіп‚асып-сасып‚асығыстықпен; ~поесть асығып-үсігіп тамақ ішу.
НАСКОЧИ`ТЬсов. на кого-что 1. (жүргендежүзгендесекіргенде т. б.)тоқайласып‚соқтығып қалу‚үстінен шығу; ~на столб бағанаға соқтығып қалу; 2. (напасть) біреумен байланысу, дөрекі түрде айып тағу; 3. ыңғайсыз жағдайға тап болу‚ұшырап қалу.
НАСКРЕСТИ` сов. чточего (белгілі бір мөлшерде) қырып алу‚жиып алу; ~муки ұн қырып алу; ~денег ақшаны тырнақтап жиып алу (ойдан орыпқырдан қырып жиып алу).
НАСКУ`ЧИТЬ сов. кому без доп.разг. жалықтыру‚іш пыстыру‚зеріктіру‚мезі қылу.
НАСЛАДИ`ТЬсов. что рақаттандыру‚құрышын қандыру, ләзаттандыру; ~слух пением ән тыңдап құлақ құрышын қандыру.
НАСЛАДИ`ТЬСЯсов. кем-чем, без доп. рақаттану‚рақатқа бөлену‚ләззат алу‚масайрау‚сайрандау.
НАСЛАЖДА`ТЬСЯнесов. см. насладиться.
НАСЛАЖДЕ`НИЕ с.рақат‚ләззат‚құшырлану; с ~м рақаттанып; слушать с ~м құшырлана тыңдау; испытывать ~ләззат‚рақат табу.
НАСЛА`ИВАТЬнесов. см. наслоить.
НАСЛА`ИВАТЬСЯнесов. 1. см.наслоиться; 2. страд. от наслаивать.
НАСЛА`ТЬсов. кого-чтокого-чегокөп етіп жіберу; ~подарковкөп етіп сыйлық жіберу.
НАСЛЕ`ДИЕс. мұра‚мирас;народное ~халық мұрасы; ~этнокультурное этностық-мәдени мұра; ~предковата-баба мұрасы.
НАСЛЕДИ`ТЬсов. чем без доп. разг. лас із түсіру‚таптау; ~в передней ауыз үйге лас із түсіру; ~на полу еденді таптау.
НАСЛЕ`ДНИК м., НАСЛЕДНИЦА ж.1. мұрагер‚мирасқор‚ізбасар; законный ~заңды мұрагер; 2. перен. (преемник) алға қарай апарушы‚жалғастырушы; ~традиции своего воспитателя өз тәрбиешісінің дәстүрін алға апарушы.
НАСЛЕ`ДН||ЫЙ,-ая‚-ое мұрагер‚мирасқор (таққа отыруға тиісті адам); ~ый принц мұрагер шаһзада.
НАСЛЕ`ДОВАНИ||Ес. только ед. мұрагерлік‚мұрагер болушылық; право ~я мұрагерлік құқық.
НАСЛЕ`ДОВА||ТЬсов. несов.чтомұра етіп алу; он ~л этот дом от отца ол бұл үйді әкесінен мұра есебінде алған.
НАСЛЕ`ДСТВЕННОСТЬ ж.тұқым қуалаушылық‚тегіне тартушылық.
НАСЛЕ`ДСТВЕНН||ЫЙ, -ая‚-ое 1. мұрагерлік‚мұралық; ~ое право мұрагерлік құқық; ~ое имущество мұралық мүлік; ~ые пошлины, налог на наследство мұрагерлік баж‚мұра салығы; 2. тұқым қуалаған; ~ые изменения тұқым қуалаудан болған өзгерістер.
НАСЛЕ`ДСТВ||О с. мұра‚мирас; оставить в ~о мұра етіп қалдыру.
НАСЛОЕ`НИЕ с.1. см. наслоитьнаслоиться;2. геол. қатпар; песчаное ~құм қатпары; 3. перен. (особенностьчерта)өзгеден бұрын не кейін пайда болған өзгешелігі (мінездемәдениеттеәдетте т. б.).
НАСЛОИ`ТЬсов. чточего1. қабаттау‚қатпарлау; ~  тестоқамырды қабаттап салу; 2. (бірнеше) қабатқа бөлшектеу‚айыру.
НАСЛОИ`ТЬСЯ сов.на что қабат-қабат‚қатпар-қатпар болу.
НАСЛОНЯ`ТЬСЯсов. разг. бос сүйену‚жұмыссыз қарап тұру.
НАСЛУЖИ`||ТЬсов. перех., неперех., простореч. қызмет ету‚еңбек сіңіру; ~л себе почет құрметтеуге лайық еңбек еткен.
НАСЛУ`ШАТЬСЯ сов. кого-чего1. көп тыңдау‚көп есту; ~разных новостей көп жаңалық есту; 2. (насладиться) тойғанша‚мейірі қанғанша; ~музыки музыканы мейірі қанғанша тыңдау.
НАСЛЫ`ШАНв знач. сказ. о ком-чем разг. көп естіп қанық болу; я о вас много ~мен сіз туралы көп естідім.
НАСЛЫ`ШАННЫЙ разг.талай естіген‚білген (біреудіңбірдеменің жайын естутыңдау арқылы қанық болу);он человек ~ол талайды естіген‚білген адам.
НАСЛЫ`ШАТЬСЯсов. о ком-чем көп жайды ес­тіп білу.
НАСЛЫ`ШК||Аж. разг.: по ~е естуі бойынша; знать что-либо по ~ебірдемені естуі бойынша ғана білу.
НАСЛЮНИ`ТЬсов. что түкіріктеп (жібіту)сілекейлеу; ~марку марканы түкіріктеу жапсыру.
НАСМА`РКУнареч. разг. зая кету‚бекерге‚босқа кету; все планы пошли ~бүкіл жоспар зая болды.
НА`СМЕРТЬ нареч. өлімші болу; ранить ~өлімші етіп жаралау; сражен пулей ~оқ тиіп мерт болған; өлгенше‚өлердей; испугать ~өлердей қорқыту; ¨стоять ~жанын аямай қарсы тұру‚қасық қаны қалғанша ұрысу (соғысу).
НАСМЕХА`ТЕЛЬСТВОс. уст. келеке‚сайқымазақ.
НАСМЕХА`ТЬСЯнесов. над кем-чем мысқылдау‚келемеждеу, келеке ету‚күлкі қылу.
НАСМЕШИ`ТЬ сов. кого-чтокүлдіру‚күлкісін келтіру.
НАСМЕ`ШК||Аж. келеке‚әжуа‚келемеж; сказать что-либо в ~у бірдемені мысқылдай айту.
НАСМЕ`ШЛИВОСТЬж. только ед. мысқылшылдық‚келекешілдік.
НАСМЕ`ШЛИВ||ЫЙ, -ая‚-ое мысқылшыл‚сайқымазақ; ~ый человек сайқымазақ адам; ~ая улыбка мыс­қыл‚сайқымазақ күлкі
НАСМЕ`ШНИКм., НАСМЕ`ШНИЦА ж. мысқылшыл‚келекелеуші‚сайқымазақ‚әжуашыл.
НАСМЕ`ШНИЧА||ТЬнесов. над кем-чемразг.мыс­қылдау‚келеке қылу; мне всегда казалосьчто он ~ет над всеми маған ол жұрттың бәрін келеке қылатын сияқты көрінетін.
НАСМЕЯ`ТЬСЯсов. 1. разг. (вдоволь насмеяться) көп күлу; 2. над кем-чем (мысқылдаймазақтай)күлу; ~над чьими-нибудьдействиями біреудің әрекетін мазақ қылып күлу.
НАСМОЛИ`ТЬсов. 1. что қарамайлау‚қарамай жағу; ~ось телеги арбаның білігін қарамайлау; 2. перен., простореч.­ құрымдау‚қап-қара ету; ~в комнате (дымом)бөлмені темекі түтінімен құрымдау.
НА`СМОРКм. тұмау.
НА`СМОРОЧНЫЙ тұмаураттыратын‚тұмау тигізетін.
НАСМОТРЕ`||ТЬСЯсов. 1. на кого-что көз тоймай көп қарау; не могу ~ться на эту красивую природу мына тамаша табиғатқа қарай бергім келеді; 2. кого-чего ~лся новых картин жаңа суреттерді көп тамашалады.
НАСОВА`ТЬсов. чточего разг.тыққыштау, тыққылау‚сұққылау; ~конфет во все карманы кәмпитті барлық қалталарына тыққыштау‚сықау.
НАСОВЕ`ТОВАТЬсов. чточего разг. кеңесті көп беру.
НАСО`ВЫВАТЬ несов. см.насовать.
НАСОЛИ`ТЬсов. 1. чточего (белгілі бір мөлшерде) тұздау‚тұздап қою; ~огурцов қиярды көп қылып тұздап қою; 2. чторазг. (мөлшерден тыс)тұз салу; ~  суп сорпаға көп тұз салу; 3. перен. кому-чему разг. қиянат жасау‚зиян келтіру.
НАСОРИ`ТЬсов. ыбырсыту‚ластау; ~в комнате бөлмені ыбырсытып жіберу.
НАСО`См. сорғы; ~погруженный батырымды сорғы; ~подвесный аспалы сорғы; ~проходческий ұңғымалы сорғы; ~руднический кеніш сорғысы.
НАСОСА`||ТЬСЯсов. тойғанша ему‚сору; ребенок ~лся молокабала сүтті тойғанынша емді.
НАСО`СН||ЫЙ, -ая‚-ое сорғы; ~ая станция сорғы станциясы.
НАСО`Х||НУТЬсов. 1. разг. жұғып кеуіп қалу‚жұғып қатып қалу; на колесах ~ла грязь доңғалақтарға жұққан балшық кеуіп қалған; 2. қурап қалу‚қурап кету; в лесу ~ло много берез ормандағықайыңдардың көбі қурап қалыпты.
НАСОЧИНИ`ТЬ  НАСОЧИНЯ`ТЬсов. чточего разг.ойлап шығару‚жалған сөйлеу‚өтірік айту‚бар-жоқты сөйлеу.
НА`СПЕХнареч. атүсті‚асығыс‚асыға-үсіге‚шала-шарпы‚шала-пұла; делать что-либо ~бірдемені асығыс-үсігіс істеу; поесть ~асығып‚шала-пұла жеу.
НАСПИ`ННИКм. 1. арқалық (бұрынғы кезде арқаны жауып тұратын темір сауыт); 2. спец. арқалық (аттың арқасымен бойлап тартылған шілия қайысы).
НАСПИ`НН||ЫЙ, -ая‚-ое арқадағы‚арқада болатын.­
НАСПИРТОВА`ТЬ сов.что спирттеу‚спиртке малу‚спирт сіңдіру; ~препараты аспаптарды спиртке малу.
НАСПИРТОВА`ТЬСЯсов. спиртке сіңдіру.
НАСПИРТО`ВЫВАТЬнесов. см.наспиртовать.
НАСПИРТО`ВЫВАТЬСЯнесов. 1. см. наспиртоваться; 2. страд. от наспиртовывать.
НАСПЛЕ`ТНИЧАТЬ  см. сплетничать; сов. ғайбаттау‚өсектеу‚өсек тасу.
НАСПЛЕ`ТНИЧАТЬСЯсов. простореч. өсектеу‚ғайбаттау.
НАСТм. мұзқатқақ‚қарақатқақ‚қабыршақ мұз.
НАСТАВА`ТЬнесов. см.настать.
НАСТАВИ`ТЕЛЬм. то жечто наставник; ақылшы‚тәлім беруші.
НАСТАВИ`ТЕЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое уағыз мәнді‚өсиет мәнді.
НАСТА`ВИТЬІ сов. 1. чтокого-чего(белгілі бір мөлшерде) (көп қылып) қою‚тізіп қою; ~стульев орындықтарды (көп қылып) тізіп қою; 2. ұзарту‚жалғастыру; ~кусок ткани к рукаву жеңге бір қиық матаны жалғау;
3. что, разг. кезеу‚көздеу; ~ружье мылтықты кезеу; ¨  ~рога комубіреуге қиянат жасау‚зиян келтіру; күйеуінің көзіне шөп салу.
НАСТА`ВИТЬІІ сов. кого-что, на что ақыл беру‚жөн сілтеу‚бағыт көрсету; ~на ум ақыл беру‚айту; ~  на истинный путь дұрыс жолға қою‚бағыттау‚сілтеу.
НАСТА`ВКАж. 1. см. наставить І 2; 2. (наставленная часть) жалғама.
НАСТАВЛЕ`НИЕс. 1. см. наставить ІІ; 2. (поучение) өсиет‚уағыз‚ақыл‚тәлім; отцовское ~әке ақылы; 3.  (инструкция)нұсқау‚ереже
НАСТАВЛЯ`ТЬІ несов. см. наставить І.
НАСТАВЛЯ`ТЬІІ несов. см. наставить ІІ.
НАСТА`ВНИКм., НАСТАВНИЦА ж. тәлімгер.
НАСТА`ВНИЧЕСК||ИЙ,-ая‚-ое тәрбиешілік‚жетекшілік‚тәлімгерлік.
НАСТА`ВНИЧЕСТВ||Ос. тәлімгерлік‚ұстаздық; школа ~атәлімгерлік мектеп.
НАСТАВН||О`Й, -ая‚-ое 1. ұзартылған‚ұшталған‚жалғанған; ~ые рукава жалғанған жең; 2. (приставляемый) кигізіп қойған‚қондырма; ~ая труба қондырма құбыр.
НАСТА`ИВАТЬІ несов. см. настоять І.
НАСТА`ИВАТЬІІ несов. см. настоять ІІ.
НАСТА`ИВАТЬСЯнесов. 1. см. настояться ІІ; 2.  см.  настаи­вать ІІ.
НАСТАНОВИ`||ТЬСЯсов. простореч. тұрып қалу‚ұзақ тұру; ~лось много народу в очередь в театральную кассу театр кассасының кезегіне көп адам тұрып қалды.
НАСТА`||ТЬсов. жету‚келу‚шығу; ~ло утро таң атты; ~ла весна көктем шықты; время уже ~ло уақыт келді‚мезгілі жетті.
НАСТЕ`БЕЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое сабақтағы (өсімдік сабағындағы).
НАСТЁГАНН||ЫЙ,-ая‚-ое бидайылап тіккен‚сырылған‚сырып тігілген; ~ое одеяло бидайылап сырылған көрпе.
НАСТЕГА`ТЬ Ісов. 1. что на что сыру‚қабу‚салып сыру; ~вату на ткань матаның арасына мақта салып сыру; 2. что, чего (белгілі бір мөлшерде) сырып тігу‚қабып тігу; ~несколько одеял бірнеше көрпе сыру.
НАСТЕГА`ТЬ ІІкого, простореч. (отхлестать) қамшылау‚қамшы басу; ~лошадь атты қамшылау‚атқа қамшы басу.
НАСТЁГИВАТЬІ несов. см. настегать І.
НАСТЁГИВАТЬ ІІнесов. см. настегать ІІ.
НА`СТЕЖЬнареч. айқара‚шалқасынан; двери были открыты ~есіктер шалқасынан ашылып тұр еді.
НАСТЕЛИ`ТЬсов. см. настлать.
НАСТЕ`НН||ЫЙ,-ая‚-ое қабырғаға қыстыратын‚ілетін; ~ый календарь қабырға күнтізбесі.
НАСТИГА`ТЬнесов. см. настичьнастигнуть.
НАСТИ`Г||НУТЬ сов. см.настичь; врага удалось ~нуть қашқан жауды қуып жетті; погоня ~ла их қуғыншылар оларды қуып жетті.
НАСТИ`Лм. 1. см. настлать; 2. төсем‚төсеніш; дощатый ~тақтай төсем.
НАСТИЛА`ТЬнесов. см. настлать.
НАСТИ`ЛКАж. см. настил.
НАСТИ`ЛЬН||ЫЙ,-ая‚-ое төсейтін; ~ый ковер төсеме кілем; 2. бот. жер бетіне бауырлай‚жайыла өсетін өсімдіктер; 3. жер бауырлай ұшу (оқминаснаряд туралы);~ый огонь жер бауырлата атылған оқ.
НАСТИРА`ТЬсов. чточего, разг.жуу‚жуып қою (белгілі бір мөлшерде); ~белья кірді жуып алу;~корзину белья бір себет кірді жуу.
НАСТИ`РЫВАТЬнесов. см. настирать.
НАСТИ`||ЧЬсов. кого-что 1. (догнать) қуып жету; ~чь беглецов қашқындарды қуып жету; 2. перен. (поразить) баудай түсіру‚сұлату; пуля ~гла врага оқ жауды сұлатты.
НАСТЛА`ТЬсов. что, чего төсеу‚жаю‚салу; ~досок тақтай төсеу; ~паркетеденге паркет төсеу.
НА`СТОВИКм. (у охотников) көжек (көктемде ерте туған көжек).
НА`СТОВ||ЫЙ,-ая‚-ое қабыршақ мұз (күн жеген қалың қардың қабыршағы).
НАСТО`ЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое тұндырма; водка, ~ая на вишне шиеге тұндырылған арақ.
НАСТО`Йм. тұнба‚тұндырма; ~ромашки түймедақтың тұндырмасы; ~крепкого чая қою шайдың тұнбасы.
НАСТО`ЙКАж. 1. см. настой; 2. тұнба (ішіне жеміс салып ашытқан арақ); вишневая ~шие тұнбасы.
НАСТО`ЙЧИВОнареч. тапжылмай‚қасарыса.
НАСТО`ЙЧИВОСТЬж. табандылық‚қайсарлық‚өз дегенінен қайтпау‚батылдық‚қажырлылық; проявить ~қайсарлық істеу; табандылық көрсету.
НАСТО`ЙЧИВ||ЫЙ,-ая‚-ое қайсар‚өз дегенінен қайтпайтын‚табанды‚табан тірескен (қадалған жерінен қан алатын); ~ый человек қайсар адам; ~ое требованиетабанды талап.
НАСТО`ЛЬКОнареч. соншама‚соғұрлым‚сонша‚сон­шалық; ~что ... соншалық; он ~изменилсячто его нельзя узнать оның өзгергені соншалық‚тіпті тану қиын.
НАСТО`ЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое 1. үстел үстілік; үстелге қоятын; ~ая лампа үстел шамы; ~ые игры үстел ойындары‚үстел үстілік ойындар; 2. перен. қолдан түсірмейтін‚тастамайтын‚күнделікті‚қажетті; ~ая книга күнделікті қажет кітап.
НАСТОРА`ЖИВАТЬнесов. см. насторожить.
НАСТОРА`ЖИВАТЬСЯнесов. см. насторожиться.
НАСТОРОЖЕ` нареч.сақ‚қырағы; быть ~сақ болу.
НАСТОРО`ЖЕННОСТЬж. сақтық‚қырағылық.
НАСТОРО`ЖЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое сақ‚қырағы; сақтықпен қарау, абай болу.
НАСТОРО`ЖИТЬсов. кого-что сақтықпен қарау‚елең ете қалу‚алаңдау‚елеңдеу; ~уши құлақ түру; ¨  ~внимание көңілі елең ете қалу‚тыңдап қалу;~  слух құлақ тігу.
НАСТОРОЖИ`||ТЬСЯсов. сақ болу‚елегізу‚елеңдеу‚құлақ тігу; собака ~лась ит құлағын тіге қойды.
НАСТОЯ`НИ||Ес. талап; по ~ю отца әкесінің талап етуімен.
НАСТОЯ`ТЕЛЬм. церк. 1. монастырь бастығы; 2.  шіркеудің аға попы.
НАСТОЯ`ТЕЛЬНИЦАж. әйелдер монастырінің бастығы.­
НАСТОЯ`ТЕЛЬНОнареч. мойын бұрғызбай‚қадала‚бұлтартпай‚қайсарлықпен‚табандылықпен; ~просить о чем-либо бірдемені қадала сұрау.
НАСТОЯ`ТЕЛЬНОСТЬ ж.только ед. 1. (настойчивость) табандылық‚қайсарлық; 2. (неотложность) қауырт­­тық‚шұғылдық.
НАСТОЯ`ТЕЛЬН||ЫЙ,-ая‚-ое табанды; бар шын көңілмен; ~ая просьба шын көңілмен сұрау; 2. (неот­ложныйнасущный)қауырт‚шұғыл‚күттірмейтін; ~ая необходимость уақыт күттірмейтін зәрулік.
НАСТОЯ`ТЬІ сов. на чем айтқанын істету‚дегеніне көндіру; ~на своем өз айтқанына‚дегеніне көндіру.
НАСТОЯ`ТЬ ІІсов. что на чем ашыту‚нілдеу‚демдеу; ~водку на вишне араққа шие салып ашыту.
НАСТОЯ`||ТЬСЯІ сов. (долго простоять) көп уақыт сарылып тұрып қалу; ~лся в ожидании автобуса автобус­ты күтем деп көп тұрып қалдым.
НАСТОЯ`||ТЬСЯІІ сов. шығым‚демделу, нілдену;чай хорошо ~лсяшай жақсы демделді.
НАСТОЯ`Щ||ИЙ,-ая‚-ее 1. қазіргі‚осы күнгі; в ~ее время қазіргі уақытта‚қазіргі кезде; 2. в знач. сущ. ~еебүгінгі күн, қазіргі; 3. (этотданный) осы‚мына; в ~ей статье осы мақалада ...; 4. (подлинный) шын‚нағыз‚кәдімгі‚дәл; ~ая фамилия шын фамилиясы; ~ий друг шын‚нағыз дос; ~ие папоротники кәдімгі қырыққұлақтар тұқымдасы; ¨~ее время лингв. осы шақ; по-~ему тиісінше‚шындап.
НАСТРАДА`ТЬСЯсов. көп азап шегу‚бейнет көру‚жапа шегу‚зәбір көру.
НАСТРА`ИВАТЬІ несов. см. настроить І.
НАСТРА`ИВАТЬІІ несов. см. настроить ІІ.
НАСТРА`ИВАТЬСЯнесов. 1. см. настроиться; 2. страд. от настраивать ІІ.
НАСТРА`ЧИВАТЬнесов. см. настрочить.
НАСТРЕ`ЛИВАТЬ несов. см.настрелять.
НАСТРЕЛЯ`ТЬсов. чтокого-чего (белгілі бір мөлшерде)атып алу;~уток көп үйрек атып алу.
НАСТРИ`ЧЬм. қырқып алу‚қырқу; ~шерсти жүн қырқу.
НАСТРОГА`ТЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде) сүр­гілеп алу; ~досок тақтайды көп қылып сүргілеп қою.
НА`СТРОГОнареч. разг. қатаң түрде; ~запретить қатаң тыйым салу;¨строго-~өте қатаң.
НАСТРОЕ`НИ||Ес. көңіл күйі‚көңіл‚кейіп‚рабай‚рай; ~е апатичное енжар көңіл күйі; ~е бодрое сергек көңіл күйі; приподнятое ~е көтеріңкі көңіл; испортить ~е кому-либо біреудің көңілін құлазыту‚бұзу; нет у меня ~я играть ойнауға көңіл қошым жоқ; ~е общественности жұртшылықтың көңіл күйі; ¨человек ~я көңіл күйі адамы‚көңілдің жетегіндегі адам.
НАСТРО`ЕННОСТЬж. см. настроение.
НАСТРО`ИТЬІ сов. чточего (белгілі бір мөлшерде) салу; тұрғызу; ~жилых домов тұрғын үйлерді көп салу.
НАСТРО`ИТЬІІ сов. что 1. күйіне‚бабына келтіру (музыкалық аспапты); ~рояль рояльды күйіне келтіру; 2. дәлдеу‚икемдеу‚бағыттау‚реттеу; ~радиоприемник радиоқабылдағышты дәлдеу; ~всех на веселый лад бәрін де көңілдендіру‚мәз қылу.
НАСТРО`И||ТЬСЯ сов.1. күйге келтірілді; рояль ~лся рояль күйге келтірілді; 2. бір нәрсеге бағышталу; ~ться против кого-либо біреуге қарсы тұру; 3. көңіл ауу‚көңіл түсу‚ниеті болу; я ~лся пойти в кино менің киноға баруға көңілім ауып тұр‚киноға барғым келді; он ~лся с ним поговорить ол онымен сөйлесуге ниет білдірді‚онымен сөйлескісі келді.
НАСТРО`ЙЩИКм. күйіне келтіруші‚реттеуші (музыкалық аспапты); ~роялей рояльдарды күйіне келтіруші.
НАСТРОПАЛИ`ТЬ сов.перех. разг. біреуге айдап салу‚көндіру‚иландыру.
НАСТРОЧИ`||ТЬсов. 1. чточего портн.қайып тігу; 2. перен. чточегошапшаң жаза салу; он быстро ~л письмо ол хатты тез жаза салды.
НА`СТРУГм. спец. сүргі (ағаш сүргілейтін құрал).
НАСТРЯ`ПАТЬсов. чточего разг.1. (көп етіп) тамақ пісіру‚тамақ даярлау; 2. перен. ұқыпсыз‚асығыс жаза салу; ~письмо хатты асығыс жаза салу.
НАСТУДИ`ТЬсов. чтопрост.суыту; ~комнату бөлмені суыту.
НАСТУ`ЖИВАТЬ несов. см.настудить.
НАСТУ`КИВАТЬнесов. 1. см. настукать; бір нәрсемен соғу‚тықылдату; ~пальцем по стеклу саусақпен шыныны соғу‚тықылдату; 2. перех. разг. (соғып білусоққанда шыққан дыбыстан байқау);~трещину жарылғанын соғып байқау (білу).
НАСТУПА`ТЕЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое шабуыл; ~ые операциишабуыл операциялары.
НАСТУПА`ТЬ Інесов. 1. см. наступить 1; 2. шабуылдау.­
НАСТУ||ПА`ТЬ ІІнесов. басталу‚келу‚жету.
НАСТУПИ`||ТЬІ сов. на кого-что басу‚үстінен басу; ~на землю жерді басу; ~кому-либо на ногу біреудің аяғын басып кету; ¨~на любимую мозоль жанды жеріне тию; ~ на хвостжатқан жыланның құйрығын басу.
НАСТУПИ`ТЬІІ сов. ату‚орнау‚түсу‚түсе бастау‚келу; ~ло утро таң атты; ~ла ночная тьма түн қараңғылығы түсті; ~ло давно ожидаемое нами время біз көптен бері күткен шақ келді; ~ла тишина тыныштық орнады.
НАСТУПЛЕ`НИЕІ с. прям., перен. шабуыл; артиллерийское ~артиллерия шабуылы; перейти в ~шабуылға шығу‚шабуылға көшу.
НАСТУПЛЕ`НИЕІІ см. наступить ІІ; болу‚жақындау‚басталу; с ~м вечера кеш болысымен‚кешке; с ~м весны көктем шығысымен‚көктемнен бастап; ~момен­та налогового обязательства салық міндеттемесі сәтінің басталуы.
НАСТЫВА`ТЬ несов. см.настыть.
НАСТЫ`||ТЬсов. разг. 1. (стать холодным) суу‚суып кету‚салқындап қалу; комната ~ла бөлме салқындап қалды; 2. (примерзнуть) қатып қалу‚мұздау; на пороге ~л лед босағада мұз қатып қалған.
НАСУДА`ЧИ||ТЬСЯ  cм.судачить; сов. разг. өсектеу‚сумаңдау; старухи ~лись кемпірлер өсек соқты.
НАСУЕТИ`||ТЬСЯ  см.суетиться; сов. әбігерлену‚әуре болу; ~лась за вечер кеш бойы әбігерленді.
НАСУЛИ`ТЬ сов.чточего разг.уәде беру‚үміт­тендіру; ~c три короба үйіп-төгіп уәде беру, сөзбен тойдыру.
НАСУМАСБРО`ДИТЬ  см. сумасбродить; сов. неперех. разг. ойға сыймайтын іс істеу‚ойына келгенін істеу.
НАСУ`ПИТЬсов. что түксию, түйілу; ~брови қабағынтүю‚маңдайын тыржиту.
НАСУ`ПИ||ТЬСЯсов. 1. қабағын түю‚түксию‚кіжірею‚оқшию; 2. түнеріңкі‚жабырқаңқы‚жабырқау.
НАСУ`ПЛЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от насупить; 2.  (о бровях)қабағын түю; 3. (насупившийся) көңілсіз‚түнеріңкі‚жабырқаңқы.
НАСУ`ПЛИВАТЬнесов. см. насупить.
НАСУ`ПЛИВАТЬСЯнесов. см. насупиться.
НАСУПРО`ТИВнареч. простореч. 1. қарсыда‚қарама-қарсы; 2. в знач. предлога с род. п. то жечто напротив; қарсысында.
НАСУРЬМИ`ТЬ сов.что сүрмелеу.
НАСУРЬМИ`ТЬСЯсов. сүрме жағу‚сүрмелену.
НА`СУХОнареч. құрғатып‚құп-құрғақ күйде‚құрғақтай; вытереть руки ~қолды әбден құрғатып сүрту; сухо-~құп-құрғақ.
НАСУ`ЧИВАТЬнесов. см. насучить.
НАСУЧИ`ТЬ сов. чточегоширату‚ширатып алу;  ниток жіп ширатып алу.
НАСУ`ШИВАТЬнесов. см. насушить.
НАСУШИ`ТЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде) кептіріп алу.
НАСУ`ЩНОСТЬж. маңыздылық‚қажеттілік; ~пос­тавленных вопросов ясна қойылған мәселелердің маңыздылығы айқын.
НАСУ`ЩН||ЫЙ, -ая‚-ое маңызды‚толғақты, керекті‚өзекті‚аса; ~ая потребность аса қажеттілік; ~ые задачи маңызды міндеттер.
НАСЧЁТ предлог с род. п.туралы‚жөнінде; он говорил ~выполнения плана ол жоспардың орындалуы туралы айтты.
НАСЧИТА`ТЬ сов. чтосанау‚есептеу‚шығару; ~  более десяти ошибоконнан аса қате шығарды.
НАСЧИ`ТЫВА||ТЬнесов. 1. см. насчитать; 2. (содержать в себе) саналу‚бар; отряд ~ет несколько сотен бойцов жасақта бірнеше жүз жауынгер бар.
НАСЧИ`ТЫВА||ТЬСЯнесов. саналу‚болып есептелу‚санға жету; в районе ~ются десятки школ ауданда ондаған мектеп бар.
НАСШИБА`ТЬсов. перех., простореч. ұрып түсіру (алма).
НАСЫЛА`ТЬнесов. см. наслать.
НАСЫ`ПАТЬ  см.сыпать;сов.1. чточегосалу; ~  три мешка муки үш қап ұн салу; 2. чточего (рассыпать) шашып қою; 3. чточегосебу‚сеуіп қою; ~  песок на дорогу жолға құм себу; 4. что үю‚тұрғызу;~курган қорған тұрғызу.
НАСЫПА`ТЬнесов. см. насыпать.
НАСЫ`ПА||ТЬСЯсов. құйылу‚жауу; ~лось много снега қар көп жауды.
НАСЫПА`ТЬСЯ несов.1.см. насыпаться; 2. страд. от насыпать.
НАСЫПН||О`Й,-ая‚-ое үйген‚үйілген; ~ой холм үйілген төбе.
НА`СЫПЬ ж.1. үйме‚үйген топырақ; төстабан‚көтерме;~отвальная үйінді үймесі; железнодорожная ~теміржолдың төсеме үймесі; 2. в знач. нареч. затты ыдысқа (қапқажәшікке т. б.)салмай‚бос тасу; уголь перевозят ~ю көмірді бос тасиды.
НАСЫ`||ТИТЬсов. 1. кого-что (накормить досыта) тойдыру‚тойғызу; 2. что хим. сіңіру‚толтыру‚қанығу; воздух ~щен парами ауа буға қаныққан.
НАСЫ`ТИ||ТЬСЯсов. 1. (наесться досыта) тойғанша жеу‚тояттау; 2. перен. (вполне удовлетвориться) қанағаттану; 3. сіңу‚кенелу, қанығу; земля ~лась влагой жер жауын-шашынға‚ылғалға әбден қанықты‚жер ылғалданды.
НАСЫЩА`ТЬнесов. см.насытить.
НАСЫЩА`ТЬСЯнесов. 1. см. насытиться; 2. страд. от насыщать.
НАСЫ`ЩЕННОСТЬж. хим. қанғандық‚қанықтық; ~раствора ерітіндінің қанықтығы‚ерітіндінің қоюлығы; ~цвета түс қанықтығы.
НАСЫ`ЩЕНН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от насытить; 2. хим. қаныққан; ~ый раствор қаныққан ерітінді; ~ый пар қаныққан бу; 3. перен. (содержательныйбогатый)әбден сіңген.
НАТА`ЛКИВАТЬнесов. см. натолкнуть.
НАТА`ЛКИВАТЬСЯнесов. 1. см. натолкнуться; 2. страд.от наталкивать.
НАТА`ПЛИВАТЬІ несов. см. натопить І.
НАТА`ПЛИВАТЬІІ несов. см. натопить ІІ.
НАТА`ПЛИВАТЬСЯІ несов. 1. см. натопиться І; 2.  страд.от натапливать І.
НАТА`ПЛИВАТЬСЯІІ несов. 1. см. натопиться ІІ; 2.  страд.от натапливать ІІ.
НАТА`ПТЫВАТЬ несов. см.натоптать.
НАТАСКА`ТЬІ сов. 1. чтокого-чего (көтеріп)тасу‚тасып қою; ~дров отын тасып қою; 2. перен. чточего, разг. (кітаптан)алу‚келтіру; ~цитат дәйексөзді көп етіп келтіру; 3. чтокого-чего, разг. (украсть)ұрлап тасу.­
НАТАСКА`ТЬІІ сов. кого-что 1. охот. (собаку) аңшылыққа үйрету‚баулу; 2. разг. қажетті нәрсеге атүсті үйрету; ~учеников к экзамену оқушыларды емтиханға шала дайындау.
НАТА`СКИВАТЬІ несов. см. натаскать Інатащить.
НАТА`СКИВАТЬІІ несов. см. натаскать ІІ.
НАТАЩИ`ТЬ сов.1. чтокого-чего тасу‚тасып қою; 2. чторазг. тартып жамылу; ~на себя одеяло көрпені тартып жамылу.
НАТА`Я||ТЬсов. 1, 2 л. не употр. еру‚еріп қалу; чточего (белгілі бір мөлшерде).
НАТВОРИ`ТЬ Ісов. чегонеодобр.бүлдіріп қою;  глупостей ақымақтық жасау.
НАТВОРИ`ТЬІІ сов. чтоспец. (белгілі бір мөлшерде)еріту‚ерітіп алу; даярлау‚даярлап алу; ~известиәк езіп алу.
НА`ТЕчастица разг. мәңіз; міне‚мінекей‚мінекейіңіз; ~вам ваш билет міне‚сіздің билетіңіз; ¨~вам!міне керек болса!
НАТЁК м.геол. 1. жұғын‚қатқан жұғын; сұйықтың қатпары; 2. қатпар‚сауыс; сталагмитами называются ~и извести на полу пещер үңгір табанына ағып келіп қатқан әкті сталагмит деп атайды.
НАТЕКА`ТЬ несов. см.натечь.
НАТЕ`ЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое ішкі‚іштен киетін; ~ое бельеішкі киім.
НАТЕРЕБИ`ТЬсов. чточего (белгілі бір дәрежеде) түту‚жұлу‚түтіп алу; ~льна зығыр түту‚зығырды түтіп алу.
НАТЕР||Е`ТЬсов. 1. чточемжағу‚сылау; ~еть руку вазелиномқолға вазелин жағу; 2. ысу‚ысқылау‚уқалау; жалтырату‚сүртіп жалтырату; ~еть полы еденді жалтырату; 3. что (причинить боль) қажау‚қажату; ~еть палец саусағын қажау, қажатып алу; сапог натёр мне ногу етік аяғымды қажап тастады; 4. чточего (на терке)қыру‚үгу; ~еть свеклу қызылшаны үгу; үккіштен өткізу.
НАТЕРЕ`ТЬСЯсов. 1. жағыну;2. қажалу; ~мазью май жағыну.
НАТЕРПЕ`ТЬСЯсов. чего, разг. жәбір-жапа шегу‚қиындық көру‚бастан кешіру‚азап тарту; ~страху қорқынышты бастан кешіру.
НАТЕСА`ТЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде)жону‚сүргілеу; жонып‚сүргілеп алу; ~досок тақтайды тегістеп шауып қою.
НАТЁСЫВАТЬ несов. см.натесать.
НАТЕ`ЧЬ сов.ағып жиналу‚тамып іркілу‚жиналу.
НАТЕ`ШИТЬСЯсов. разг. көңіл көтерілу‚мәз-мейрам болып қалу.
НАТИРА`ТЬнесов. см. натереть.
НАТИРА`ТЬСЯ несов.1. см. натереться; 2. страд. от натирать.
НАТИ`РКАж. только ед. разг. жылтырату; сүртіп жылтырату; ~полов еденді жылтырату.
НАТИ`РОЧН||ЫЙ,-ая‚-ое относит. от натирка; сүртетін‚жылтырататын.
НА`ТИСКм. тықсыру‚тегеурін; сдерживать ~войск әскердің тегеурінін тежеу.
НАТИ`СКАТЬсов. чточего разг.сығылыстыру‚тығыздау; ~книг в чемодан кітаптарды шабаданға тығыздап салу.
НАТИ`СКИВАТЬнесов. см. натискать.
НАТКА`ТЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде)тоқу‚тоқып алу; ~полотна кенеп тоқып алу.
НАТКНУ`ТЬсов. кого-что шаншу‚шаншып қою‚қадап қою.
НАТКНУ`ТЬСЯсов. разг. 1. на что барып қадалу‚шаншылу; ~на гвоздь шегеге арандап қалу; 2. на кого-что соқтығысып қалу‚соғылып қалу‚килігу‚ұрыну‚арандау‚қақтығысып қалу‚ұшырап қалу; ~на столб бағанаға соқтығу; 3. перен. на что разг.; 4. күтпеген жерден‚кенеттен ұшырап қалу; үстінен шығу‚тап болу; ~на засаду тосқауылға тап болу.
НАТОЛКА`ТЬ сов. разг. 1. итермелеу; 2. тығыздап тығу; ~охапку бумаг в ящик бір құшақ қағазды жәшікке тығыздап тығу.
НАТОЛКНУ`ТЬ сов.1. кого-что, на кого-чторазг. соқтықтыру; 2. кого-что, на что (навести на мысльидею и т. п.) (пікірге)келтіру‚(қорытынды) жасауға себеп болу.
НАТОЛКНУ`ТЬСЯсов. см. наткнуться 23.
НАТОЛКОВА`ТЬсов. түсіндіру‚түсіндіріп беру.
НАТОЛО`ЧЬсов. чточего (белгілі бір мөлшерде) үгу‚түю; ~соли тұз түйіп алу; ~сахару қантты үгу;  жареной пшеницы қуырылған бидайды түю.
НА`ТОНКОнареч. разг. (очень тонко) өте жұқа.
НАТО`ПАТЬсов. разг. кір аяқкиімімен ластау.
НАТОПИ`ТЬ`І сов. что жағу‚қыздыра жағу‚жылыту; ~комнату бөлмені от жағып жылыту.
НАТОПИ`ТЬІІ сов. чточего1. (белгілі бір мөлшерде) еріту‚шыжғыру; ~масла майды еріту; 2. (белгілі бір мөлшерде) қайнату‚қайнатып қою; ~молока сүтті қайнатып қою.
НАТОПИ`||ТЬСЯІ сов. разг. қатты қызу; печка ~лась пеш қатты қызды.
НАТОПИ`||ТЬСЯІІ сов. разг. шығу‚еру; ~лось много жиру біраз май ерітілді; из снега ~лось ведро воды қардан бір шелек су еріді.
НАТОПТА`ТЬсов. разг. 1. чем, без доп. (нагрязить) таптап тастау; ~в комнате бөлмені таптап‚ластап тастау; 2.что (проторить) тапталған жол сүрлеуі.
НАТОРГО`ВА||ТЬсов. разг. чточего (выручить от торговли)сауда жасау (белгілі бір мөлшерде)саудаласу.
НАТОРЕ`Л||ЫЙ, -ая‚-ое разг. әккі‚ысылған.
НАТОРЕ`ТЬсов. в чемк чемуысылу‚әккілену; ~в торговле саудаға ысылу‚әккілену; ~в своем деле өз ісіндежазуға ысылу.
НАТОЧИ`ТЬ сов. чтоқайрау‚өткірлеу; ~ножи пышақты қайрап алу; ~косу шалғыны жану.
НАТОЩА`К нареч.аш қарынға; принимать лекарство  ~дәріні аш қарынға ішу.
НАТРм. хим. натр;едкий ~күйдіргіш натр.
НАТРАВИ`ТЬсов. 1. кого-что айтақтау‚айдап салу‚жауластыру; ~собаку на зайца итті қоянға қосу‚айтақтау; 2. перен. кого-что, на кого-что, разг. (подстрекнуть) құтырту‚араздастыру; 3. кого умен қыру‚улау; ~тараканов таракандарды улау; 4. чточегоспец. (вытравить).
НАТРАВЛЯ`ТЬ несов.перех. 1. разг. айдап салу; 2.  охотн.қосу‚айтақтау.
НАТРА`ТИТЬ  см.тратить; сов. что, чего шығындау‚құрту‚босқа шашу; ~денег ақшаны босқа шашу‚шығындау.
НАТРЕНИРО`ВАНН||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от натре­нировать; 2. жақсы жаттыққан‚машықтанған.
НАТРЕНИРОВА`ТЬсов. кого-что машықтандыру‚жаттықтыру‚үйрету‚төселдіру.
НАТРЕНИРОВА`ТЬСЯ сов.машықтану‚үйрену‚төселу.­
НАТРЕ`НЬКИВАТЬнесов. перех., неперех., разг. (тренькать слегканегромко)дыңғырлату; ~на домбре домбыраны дыңғырлату.
НАТРЕПА`ТЬсов. перех., неперех. 1. перех. түтіп алу‚түтіп қою; 2. перех., простореч. жүндей түту; біреуді құлағынан‚шашынан тартқылап жұлмалау; 3. перех. неперех., перен. простореч. мылжыңдау‚бос сөйлеу.
НАТРЕПА`||ТЬСЯ сов.(вдоволь натрепать); ~лась льна до усталости шаршағанша зығыр түтті; ¨~лась языком аузымен орақ орды.
НА`ТРИЙм. хим. натрий; углекислый ~көмір қышқылды натрий; хлористый ~хлорлы натрий.
НА`ТРОЕнареч. үшке (бөліпайырып);разрезать~үшке бөліп кесу.
НАТРУБИ`ТЬсов. хабарлау, әйгілеу, жаю, тарату;
~о чем-либо по всему городу бірдеңе туралы бүкіл қалаға хабарлау.
НАТРУДИ`ТЬсов. что, разг. шаршатып алу‚талдыру‚әлсірету.
НАТРУДИ`||ТЬСЯсов. разг. 1. (утомиться) әбден шаршау‚діңкесі құру; руки ~лись екі қолдың әлі кетіп қалды; 2. (вдоволь потрудиться) тынбастан еңбектену; ~ться за день күні бойы тынбастан жұмыс істеу‚еңбектену.­
НАТРУ`ЖИВАТЬнесов. см. натрудить.
НАТРЯСТИ`сов. чточего (сілкіпқағып) түсіру‚шашу; ~опилок на пол еденге ағаш үгіндісін шашып тастау.
НАТРЯС||ТИ`СЬсов. разг. 1. селкілдеп қалу‚соғылып қалу; ~в грузовике жүк машинада соғылып қалу; 2. қалтырап‚дірілдей; ~тись от страха қорыққаннан дірілдеу; 3. сілкіну; ~лось много груш көп алмұрт (ағаштан) сілкіп алынды.
НАТУ`Г||А ж.разг. зорлану‚қысылу; лопнуть от ~и шутл.зорланғаннан жарылып кету.
НА`ТУГО нареч.разг. қысып‚сығып; затянуть ~ремень белбеуді қысып буыну‚белбеуді қысып буу.
НАТУ`ЖИВАТЬ несов. см.натужить.
НАТУ`ЖИВАТЬСЯнесов. см. натужиться.
НАТУ`ЖИТЬсов. что разг. қатайту‚жиыру;~мускулыбұлшық еттерді жиыру‚қатайту.
НАТУ`ЖИТЬСЯсов. разг. зорлану‚қиналу‚бар күшін салу; он ~лся и поднял тяжелый мешок ол бар күшін салып‚ауыр қапты көтерді.
НАТУ`ЖН||ЫЙ,-ая‚-ое разг. зорланып істелетін‚қиналып істелетін; ~ый кашель қиналып жөтелу‚жөтел қысу.­
НАТУ`Р||Аж. 1. уст. то же что природа; табиғат‚айналадағы дүние‚болмыс; 2. иск. (живой образец) табиғи өркен‚заттың өзі; рисовать с ~ы тікелей заттың өзіне қарап сурет салу; 3. эк. (платежное средство) зат‚бұйым; поставка ~ой заттай өткізу.
НАТУРАЛИЗА`ЦИЯж. натурализация (екінші бір елдің адамына азаматтық құқық беру).
НАТУРАЛИ`ЗМм. натурализм (әдебиет пен өнерде 19 ғасырдың екінші жартысында болған реализмнен бөлек табиғат заңы мен қоғам заңдарының арасына теңдік белгі қоюшымазмұнды есептемей болмыстың сырт көрінісіне ғана мән беруші бағыт).
НАТУРАЛИЗОВА`ТЬсов., несов. кого-что (шетел адамына) азаматтық құқық беру.
НАТУРАЛИЗОВА`ТЬСЯсов., несов. (шетел) азаматтығын қабылдау.
НАТУРАЛИ`СТм. 1. табиғат зерттеуші; юные ~ы жас натуралистер; 2. натурализмді қолдаушы.
НАТУРАЛИСТИ`ЧЕСКИнареч. натуралистік; описать что-либо ~бірдемені натуралистік суреттеу.
НАТУРАЛИСТИ`ЧЕСК||ИЙ,-ая‚-ое натуралистік; ~ое направление натуралистік бағыт.
НАТУРА`ЛЬНО1. вводн. сл. уст. (конечно) әлбетте, әрине; 2. перен. (естественно) табиғи‚шын‚шынайы; ~смеяться шын күлу.
НАТУРА`ЛЬНОСТЬж. табиғилық‚қарапайымдылық.­
НАТУРА`ЛЬН||ЫЙ, -ая‚-ое 1. табиғи‚таза‚шын; ~ый медтабиғи‚таза бал;~ые показатели табиғи көр­сет­кіштер; ~ый цвет табиғи түс; ~ый соктабиғи таза шырын; 2. эк. заттай; ~ый налог заттай салық; ~ая оплата труда еңбектің заттай ақысы; ~ые платежи заттай төлемдер; ~ый обмен заттай айырбас; ~ая премия заттай сыйлық; ¨~ое хозяйство натуралды шаруашылық.
НАТУ`РН||ЫЙ, -ая‚-ое 1. натура‚заттай‚заттың өзіне қарап жасаған; ~ый класс заттың суретін өзіне қарап салатын сынып; ~ые съемки натурадан түсіру; 2.  ~ый остатокэк. торг. заттай қалдық.
НАТУРОПЛА`ТАж. заттай төлеу‚бұйымдай төлеу.
НАТУРФИЛОСО`ФИЯж. только ед. натурфилософия(табиғат туралы идеалистік философиялық ілім).
НАТУ`РЩИКм., НАТУ`РЩИЦА ж. иск. натурашы (ақы үшін суретшіге жалданатын адам).
НАТЫ`КАТЬсов. чточего разг. (көп қылып)түйреу‚қадау‚шаншу; ~булавок түйреуіштер түйреп қою.
НАТЫКА`ТЬнесов. 1. см. натыкать; 2. см. наткнуть.
НАТЮРМО`РТм. иск. натюрморт.
НАТЯГА`ТЬ сов. чегосуыру‚суырып алу; ~гвоздей из доски тақтайдан шегелерді суыру‚суырып алу.
НАТЯ`ГИВАТЬнесов. см. натянуть.
НАТЯ`ГИВАТЬСЯнесов. 1. см. натянуться; 2. страд. от натягивать.
НАТЯЖЕ`НИЕс. 1. см. натянутьнатянуться; ~струн қыл‚ішек тарту; ~веревки жіп‚бау тарту‚керу; 2. мед. (раны) тартылу‚жазылу‚біту(жараның аузы туралы).
НАТЯ`Ж||КА1. см. натянутьнатянуться;керу‚созу; 2. әрең‚зорға; поставить с ~ой тройку үшті зорға қою.
НАТЯЖН||О`Й,-ая‚-ое керіп кигізілген‚созып кигізілген; ~ые шины керіп‚созылып кигізілетін шиналар.­
НАТЯ`НУТОСТЬж. жасандылық.
НАТЯ`НУТ||ЫЙ,-ая‚-ое 1. прич. от натянуть; 2. перен.­жасанды‚қырғи қабақ‚дүрдараз‚зілді; ~ая улыбкажасанды түрде күлімсіреу; ~ые отношения дүрдараз қарым-қатынас.
НАТЯНУ`ТЬ сов. что 1.тарту‚керу; ~веревку ар­қанды керу; ~вожжи делбені керу; 2. кию‚тартып кию; ~сапог на ногу етікті аяққа тартып кию.
НАТЯНУ`ТЬСЯ сов.тартылу‚созылу‚керілу.

Кері байланыс

  • Мекенжай: Алматы қаласы, Пушкин көшесi, 78
    (Қабанбай батыр көшесiнiң қиылысы)
  • Тел: (+7 727) 293-88-94, 293-88-75

Институт жайлы

«Мемлекеттік тілді дамыту институты» ЖШС мемлекеттік тілді қолдану мен дамытуға өз тарапынан үлес қосу үшін құрылған. Негізгі қызметтері :
Орыс және өзге тілдерден қазақ тіліне, қазақ тілінен өзге тілдерге аудармалар жасау. Түрлі мәтіндердің қазақ тілінің нормасына сай құрылғандығын тексеру, редакциялау, корректуралық тексерулерден өткізу, лингвистикалық кеңестер беру; ...
Толығырақ